دکتر فرود امیری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز و عضو هیات علمی دانشگاه، قبول وکالت در کلیه دعاوی حقوقی اعم از (خانواده،تجاری،ثبتی،ملکی،چک،...) و کیفری
سیدجلال میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی پذیرش کلیه دعاوی  حقوقی ، کیفری ، خانواده دیوان عدالت اداری دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی
دکتر سهیل طاهری وکیل پایه یک دادگستری عضو کانون وکلای دادگستری مرکز  و استاد دانشگاه
مهدیه کتابی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری
سالار حسین منفرد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
حمید رضا کاکاوند وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی با 12 سال سابقه وکالت و هفت سال انجام امور تخصصی وکالت بانک صادرات و متخصص در دعاوی مربوط به امور بانکی و موسسات مالی و اعتباری
موسسه حقوقی کامران میرزایی و همکاران (موسسه حقوقی حامیان عدالت مطلق)
آیلین محمدی رفیع وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی کانون وکلا دادگستری مرکز

جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره09128304909 در تماس باشید.

کسب درآمد از شهادت کذب رواج یافته است

ارسالی توسط مسعود شمس نژاد وکیل پایه یک دادگستری
کسب درآمد از شهادت کذب رواج یافته است

شاهد با شهادت خود می‌تواند سرنوشت نهایی یک پرونده حقوقی و جزایی را تغییر دهد. شاهد وقتی در دادگاه حاضر می‌شود با بیان مشاهدات خود برای قاضی و هرآنچه که چشم‌ها و گوش‌هایش دیده و شنیده به نفع یکی و به زیان دیگری نقش مهمی را در رسیدن صاحب حق به حقوق قانونی‌اش عهده دارد. اما برای اینکه شهادت گواهان، مورد پذیرش قاضی قرار بگیرد آن‌ها باید افراد موجه و قابل اعتمادی باشند.

شاهد با شهادت خود می‌تواند سرنوشت نهایی یک پرونده حقوقی و جزایی را تغییر دهد. شاهد وقتی در دادگاه حاضر می‌شود با بیان مشاهدات خود برای قاضی و هرآنچه که چشم‌ها و گوش‌هایش دیده و شنیده به نفع یکی و به زیان دیگری نقش مهمی را در رسیدن صاحب حق به حقوق قانونی‌اش عهده دارد. اما برای اینکه شهادت گواهان، مورد پذیرش قاضی قرار بگیرد آن‌ها باید افراد موجه و قابل اعتمادی باشند.

حال چه کسانی می‌توانند به عنوان شاهد در دادگاه حضور یابند؟ این اشخاص باید دارای چه شرایطی باشند؟ عدالت این افراد چگونه ثابت می‌شود؟ و در نهایت وضعیت فعلی و جایگاه شهود در رویه قضایی کشور ما چگونه است؟ «قانون» برای یافتن پاسخ این سوالات گفت وگویی را با ابراهیم بهنام اصل، قاضی دیوان عالی کشور انجام داده است که از نظرتان می‌گذرد.

کتمان شهادت چون موجب تضییع حق می‌شود نهی‌شده است

ابراهیم بهنام اصل در تعریف شاهد گفت: شاهد کسی است که موضوعی را دیده و برای او یقین حاصل شده و این موضوع در احقاق حق یکی از طرفین دعوی اعم از حقوقی یا کیفری موثر است. از نظر شرعی در قرآن کریم آمده است که به عنوان شاهد واقعیت‌هایی را که می‌دانید کتمان نکنید. کتمان شهادت چون موجب تضییع حق می‌شود نهی‌شده است و برعکس شهادت با رعایت موازین شرعی موجب احقاق حق است و مثل یک تکلیف شرعی است. در قوانین ما اعم از کیفری و حقوقی برای احراز حق و واقعیت، از شهود استفاده می‌شود البته در امور مدنی مطابق ماده ۲۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی تشخیص ارزش و تاثیر گواهی با دادگاه است.

شاهد باید حلال‌زاده باشد

این قاضی دیوان عالی کشور در بیان شرایط شهود که در قانون آیین دادرسی کیفری و آیین دادرسی مدنی تصریح شده است اظهار داشت: در ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری شرایط شاهد این طور بیان شده است که شاهد باید دارای بلوغ شرعی، عقل، ایمان، طهارت مولد (یعنی حلال‌زاده باشد)، عدالت، عدم نفع و ضرر شخصی در قضیه، عدم خصومت به شاهد با طرفین دعوی، عدم اشتغال به تکدی و ولگردی، عدم اشتهار به فسق (بدنامی) و سوءشهرت باشد این حقوقدان اضافه کرد: ماده ۱۳۱۳قانون مدنی نیز همین شرایط را برای شهود بیان کرده است. وقتی شاهد، مشاهدات خود را در مرجع قضایی بیان می‌کند ممکن است از طرف کسانی (که از شهادت او متضرر می‌شوند) مورد تهدید قرار گیرد ویا ممکن است تطمیع شود. به خصوص زمانی که شاهد به عنوان شاهد واحد باشد (یعنی تنها یک شاهد وجود داشته باشد) که احتمال از بین بردنش وجود دارد. وی تاکید کرد: در حال حاضر از شهود حمایتی نمی‌شود و اگر شاهدی بر اثر تهدید شهادت خود را تکذیب کند شهادت او از پرونده حذف می شود.

حمایتی از شاهدان نمی‌شود

این قاضی دیوان عالی کشور در پاسخ به این پرسش که اگر شاهد تنها دلیل در یک پرونده باشد که بر اثر تهدید شهادت خود را پس گرفته باشد روند رسیدگی به پرونده چه تغییری خواهد کرد، توضیح داد: متهم تبرئه خواهد شد زیرا حمایت خاصی از شاهدان انجام نمی‌شود که در شرایط خاص بخواهند بر شهادت خود باقی بمانند.

بهنام اصل در بیان اینکه در مراحل مختلف تکمیل پرونده تا صدور حکم نهایی شاهد مورد بازجویی‌های مختلف قرار می‌گیرد ادامه داد: که این بازجویی‌ها مانند تحقیق از شهود در نیروی انتظامی و بعد در دادسرا و بعد در دادگاه عمومی و بعد در دادگاه تجدیدنظر است. به همین جهت در مسائل کیفری مرحله تحقیق در دادسرا برای حفظ امنیت شاهد و جلوگیری از تهدید و تطمیع و همچنین پیشگیری از تبانی غیرعلنی و به‌طور انفرادی انجام می‌گیرد. یعنی ممکن است شاهد با طرف مقابل، مواجه نشود.

احراز عدالت شهود و یا شرایط شرعی شهود به عهده دادگاه است

این قاضی تصریح کرد: در اثبات جرم های حدی، بعضی موارد در فصل حدود قانون مجازات اسلامی، شهادت چهار مرد عادل یا سه مرد با دو زن عادل و در برخی موارد شهادت دو مرد لازم است ولی احراز عدالت شهود یا شرایط شرعی شهود به عهده دادگاه است که تمامی شرایط را با موازین شرعی احراز می‌کند و اولین امری که برای استماع شهادت شهود لازم است، احراز هویت شاهد است تا از شهادت فرد دیگر با هویت مجعول جلوگیری شود (کسی نتواند با نام دیگری شهادت دهد.)

شهادت افراد ذی‌نفع قابل قبول نیست

بهنام در مورد اینکه احراز شرایط بلوغ در فقه برای زن و مرد مشخص شده، (وصرفا سن شرعی بلوغ ۹ سال و ۱۵سال) کافی نیست خاطر نشان کرد: علایم بلوغ شرعی در صورت نیاز بررسی می‌شود ولی از نظر ایمان، باید برای قاضی محرز شود که آیا شاهد دارای شرایط ایمان هست یا خیر؟. آیا به واجبات شرعی خود عمل می‌کند یا خیر؟ آیا ترک محرمات می‌کند یا خیر؟ و همچنین در مورد سایر شرایط شاهد دادگاه باید بررسی‌های لازم را انجام دهد و اگر از طرف ذی‌نفع نسبت به عدالت شاهد و یا شرایط او ایراد به عمل آید در دادگاه باید مورد بررسی قرار گیرد و نسبت به این ایراد تصمیم‌گیری کند مثلا کسی عنوان می‌کند این شاهد ذی‌نفع است، دادگاه باید بررسی کند که آیا واقعا ذی‌نفع است یا خیر؟ اگر هست شهادت او را مورد توجه قرار ندهد. بهنام در بیان اینکه در بعضی موارد شاهد از بستگان یکی از طرفین پرونده است گفت: در این موارد اگر شاهد ذی‌نفع باشد دادگاه اظهارات او را به عنوان شاهد، مستند خود قرار نمی‌دهد. لیکن از آن به عنوان امارات در تقویت سایر دلایل استفاده می‌کند. بعضی مسائل مدنی مثل ضرب و شتم زوجه توسط زوج و یا سوءرفتار یکی از زوجین ممکن است با اظهارات اطفال بالغ و مشترک آنان اثبات شود. در این موارد رای دادگاه به استناد شهادت شهود صادر نمی‌شود.

ممکن است گاهی شهادت یک طفل واقعیت را روشن کند

قاضی بهنام ادامه داد: در مواردی هم دادگاه‌ها از شهود غیرواحد شرایط شرعی به عنوان مطلع استفاده می‌کنند و اظهارات آنان را به عنوان قرینی در تحقیقات خود مورد ملاحظه قرار می‌دهند، مثلا اظهارات طفل نابالغ ممکن است در روشن شدن واقعیت موثر باشد. در این صورت دادگاه رای خود را مستند بر شهادت شهود اعلام نمی‌کند. گاهی حکم دادگاه صرفا بر مبنای شهادت شهود صادر می‌شود مثلا در مورد دعاوی حقوقی مثل ابطال شناسنامه یا دعوی اعسار دادگاه با شهادت شهود حکم صادر می‌کند.

شاهد دروغین، مجازات خواهد شد

این حقوقدان ادامه داد: احکامی که صرفا بر مبنای شهادت شهود صادر شده باشد در صورت اثبات کذب‌بودن شهادت آن‌ها و محکومیت، شاهد کاذب به مجازات قانونی که در ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی تعیین شده. (از سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا جزای نقدی) موجب بی‌اعتباری رای می‌شود که بر مبنای شهادت کذب صادر شده است. لیکن اگر مستند رای تنها شهادت شهود نباشد مثل قرائن و امارات یا ادراک یا قسم و یا اسناد معتبر در این صورت با محکومیت، شاهد کاذب به مجازات قانونی، رای صادره فاقد اعتبار نخواهد شد. این قاضی دادگستری افزود: در موارد جزایی اثبات جرم در خصوص حدود، مشخص شده است. مثلا برای جرایمی مثل زنا و لواط مثلا شهادت ۴ نفر مرد با شرایط شرعی لازم است. ولی در بعضی موارد مثل سرقت، شرب خمر، محاربه شهادت ۲ نفر واجد شرایط کافی است. در مورد اثبات برخی از جرم های حدی مثل زنای موجب جلد (شلاق) شهادت دو مرد با شهادت ۴ زن و یا ۳ مرد با شهادت ۲ زن عادل در مواد ۷۴ و ۷۵ قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی شده است.

در شرایط فعلی جامعه، شهادت شهود اندکی بی‌اعتبار شده است

این مقام قضایی در بیان اینکه در بعضی موارد اثبات جرم های حدی صرفا با شهادت شهود مرد انجام می‌گیرد، اظهار داشت: مانند اثبات حد لواط و به نظر می‌رسد در شرع مقدس رعایت حرمت زنان و عدم ورود آن‌ها در مسائل غیراخلاقی مورد توجه بوده منتها در شرایط فعلی جامعه ما متاسفانه به دلایلی، شهادت شهود اندکی بی‌اعتبار شده، علت این قضیه چند دلیل دارد: سستی اعتقاد شهود، داشتن هزینه از کار ماندن و گاهی ایاب و ذهاب برای شاهد که اصولا به عهده ذی‌نفع و در مواردی به عهده دادگاه است. تهدید شهود و عدم امکان تامین امنیت شهود و مراحل متعدد رسیدگی که گاهی سال‌ها به طول می‌انجامد و موجب خستگی شاهد و گاهی فراموش‌کردن قسمتی از مشاهدات او می‌شود.

کسب درآمد از شهادت کذب رواج یافته است

بهنام درخاتمه افزود: در مواردی مثل ابطال شناسنامه متاسفانه گاهی مشاهده شده که شهودحرفه‌ای در راهروهای برخی مراکز قضایی پرسه می‌زنند و با اخذ وجه ناچیزی شهادت کذب می‌دهند و به نظر خودشان موجب تضییع حق نیستند. در حالی که هر نوع شهادت کذبی جرم است و مجازات دارد و موجب تبعیض و تضییع حق می‌شود که باید با این قبیل موارد برخورد قاطع و قانونی به عمل آید.


مطالب مرتبط

چرا دادخواست های ما منجر به نتیجه نمی شود

نام نویسنده
چرا دادخواست های ما منجر به نتیجه نمی شود

چرا دادخواست های ما منجر به نتیجه نمی شود

ادامه مطلب ...

شروط لازم در قبول شهادت بر زنا

نام نویسنده
شروط لازم در قبول شهادت بر زنا

شروط لازم در قبول شهادت بر زنا

ادامه مطلب ...

حقوق متهم و شاکی در رسیدگی های کیفری

نام نویسنده
حقوق متهم و شاکی در رسیدگی های کیفری

حقوق متهم و شاکی در رسیدگی های کیفری

ادامه مطلب ...

اثبات زوجیت

نام نویسنده
اثبات زوجیت

اثبات زوجیت

ادامه مطلب ...

تهدید و تطمیع قربانیان تجاوز

نام نویسنده
تهدید و تطمیع قربانیان تجاوز

تهدید و تطمیع قربانیان تجاوز

ادامه مطلب ...

چگونه می‌توان از حافظه شاهدان عینی مراقبت کردتا احتمال خطای آنها به حداقل برسد؟

نام نویسنده
چگونه می‌توان از حافظه شاهدان عینی مراقبت کردتا احتمال خطای آنها به حداقل برسد؟

چگونه می‌توان از حافظه شاهدان عینی مراقبت کردتا احتمال خطای آنها به حداقل برسد؟

ادامه مطلب ...

چگونگی اثبات ضرب و جرح در دعاوی خانوادگی

نام نویسنده
چگونگی اثبات ضرب و جرح در دعاوی خانوادگی

در قانون شیوه‌های مختلفی برای اثبات یک عمل مجرمانه وجود دارد. یکی از اولین و بدیهی‌ترین این شیوه‌ها اقرار است. اقرار یعنی وقتی فردی که از او شکایتی شده و متهم به انجام جرمی خاص است، در مقابل قاضی یا مامور نیروی انتظامی قرار گرفت، با زبان خودش اعتراف کند که جرمی را مرتکب شده و بعد هم اقرار خود را با امضا یا اثر انگشت تایید کند. دلایل و مدارک نیز شیوه دیگری برای اثبات جرم است. علم قاضی نیز از دیگر مواردی است که می‌تواند وقوع جرمی را اثبات کند. برخی پرونده‌ها که حساسیت بالایی دارند ممکن است قاضی از قسم نیز به عنوان یکی از شرایط اثبات بی‌گناهی یا گناهکار بودن فردی استفاده کند.

ادامه مطلب ...

سوال از شاهد طرف مقابل

نام نویسنده
سوال از شاهد طرف مقابل

سوال از شاهد طرف مقابل نهاد بسیار مهمی در آیین دادرسی نظام حقوقی کامن لو می باشد که در داوریهای بین المللی نیز تا حد قابل توجهی مقبولیت و کاربرد دارد. سوال از شاهد طرف مقابل همانگونه که تا حدودی از عنوان آن بر می آید , به معنای سوال وکیل یکی از طرفین دعوی از شاهد طرف دیگر در جلسه دادرسی است و در برابر اصطلاحات (سوال از شاهد شود) و (سوال مجدد از شاهد خود) استفاده می شود.

ادامه مطلب ...

شهادت غیرحضوری نباید مبنای حکم دادگاه قرار گیرد، حتی اگر ثبت رسمی شده باشد

نام نویسنده
شهادت غیرحضوری نباید مبنای حکم دادگاه قرار گیرد، حتی اگر ثبت رسمی شده باشد

یک وکیل دادگستری تاکید کرد: شهادت غیرحضوری نباید مبنای حکم دادگاه قرار گیرد، حتی اگر ثبت رسمی شده باشد

ادامه مطلب ...

یک لایحه گم شد-حمایت از شهود در بایگانی مجلس و قوه قضائیه

نام نویسنده
یک لایحه گم شد-حمایت از شهود در بایگانی مجلس و قوه قضائیه

حدود 7 سال قبل در برنامه چهارم توسعه قوه قضائیه مکلف شد تا لایحه ای با عنوان حمایت از شهود را تدوین کرده و به مجلس تقدیم کند. هر چند این لایحه تا حدودی تدوین شد ولی بعد از رسیدگی در مجلس هفتم یک مرتبه از دستور کار کنار رفت و مسکوت ماند. اما در حال حاضر نه مجلس هشتمی ها و نه مجلس نهمی ها خبری از وضعیت این لایحه مهم ندارند.

ادامه مطلب ...
مشاهده کلیه مطالب مرتبط
0 دیدگاه

دیدگاه خودتان را ارسال کنید