بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
سرور ثانی نژاد
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09124357415
وب سایت سرور ثانی نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
طیبه برزگر
آدرس : تهران - فلکه دوم صادقیه- ایتدای خیابان آیت الله کاشانی -بعد از بانک مسکن - پلاک 80-طبقه 3 واحد سوم
تلفن تماس : - 09122249601
وب سایت طیبه برزگر وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز ،با بیش از 10 سال سابقه کار و وکیل بانکها و موسسات مالی و اعتباری و وکیل شرکتهای خصوصی
محمدرضا علیزاده ثابت
آدرس : تهران - سعادت آباد - پایین تر از میدان سرو- ابتدای 18 متری مطهری - پلاک 10 - طبقه سوم- واحد 8
وب سایت محمدرضا علیزاده ثابت وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
فاطمه موذن
آدرس : تهران - انتهای حکیم غرب بلوار جوانمردان (تعاون) پلاک 18 ساخنمان نوبهار ط 6 واحد 19
تلفن تماس : 02144172650 - 09123255200
وب سایت فاطمه موذن وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
منوچهر ناصري فر
آدرس : بابلسر بلوار پاسداران - نبش پاسداران 23 - مجتمع سامان طبقه پنجم واحد15
وب سایت منوچهر ناصري فر مشاور حقوقی قوه قضائیه و وکیل دادگستری
حسين مزاجي
آدرس : اصفهان-چهارباغ بالا روبروی رستوران خوانسالار کوی عطاالملک،شماره4 واحد2
وب سایت حسين مزاجي وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری منطقه اصفهان
احسان عابدین
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09123956043
وب سایت احسان عابدین وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز و دانشجوی دکتری حقوق خصوصی
مرتضی دستوری
آدرس : تهران-فلکه دوم صادقیه،بلوار آیت الله کاشانی-ایستگاه مهران ساختمان آرمیتا - پلاک77-طبقه اول-واحد8
تلفن تماس : 44007642 -44049071 - 09122546782
وب سایت مرتضی دستوری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری و کارشناس ارشد حقوق تجارت بین الملل
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

روانشناسی رفتار شهود و متهمان در دادگاه

ارسال شده توسط : پرتال اطلاع رساني وكالت آن لاين در تاریخ : 13-10-1394
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
روانشناسی رفتار شهود و متهمان در دادگاه

سارا شجاعی/ وکیل دادگستری/ عکس: گل‌آرا سجاد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌یان

تشخیص صحت و سقم شهادت یا ادعای شاهدان و متهمان در مراحل رسیدگی قضایی یک پرونده  از اهمیت بالایی برخورداراست.قاضی باید از فحوای کلام و زبان بدن شاهدان و متهمان سره را از ناسره تشخیص دهد. امری که تحقق آن نیازمندکمک علم روانشناسی برای بررسی رفتار مجرمان و متهمان است. روانشناسی حقوق جزو علوم نوپایی است که طی چند سال اخیر رشد خوبی دردنیا و حتی ایران داشته است. سابقه این مبحث اولین بار در دنیا توسط مونیستربرگ  دانشمند روانشناس حدود صد سال پیش مطرح شد.  در ایران هم چند کار ترجمه با این موضوع وجود دارد و مرحوم دکتر کی نیا اثری از پروفسور التا ویلا ا را  تحت عنوان روانشناسی قضایی، ترجمه کرده که در آن به روانشناسی شهود از دید التاویلا اشاره شده است.

«قانون» درگفت‌وگو با دکتر امیرعباس بزرگمهر، حقوقدان و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی که در دانشنامه دکترای خود به موضوع میان رشته‌ای یعنی روانشناسی حقوق پرداخته و در رابطه با روانشناسی رفتار متهمان و شهود  دارای تجربه بسیاراست به بررسی روانشناسی رفتار شهود و متهمان در محاکم پرداخته است.

  در بسیاری از پرونده‌ها شهادت شهود نقش مهم و تعیین کننده ای  ایفا می‌کند به همین دلیل تشخیص صحت شهادت اهمیت خاصی دارد، به نظر شما استفاده از روانشناسی شهادت قضایی تا چه حد در این مقوله مفید خواهد بود؟

آنچه که دراین موضوع اهمیت بسیاری دارد یافتن پاسخ همین این سوال است، یعنی در جایی  که فقط و فقط شاهد به عنوان دلیل وجود دارد، اظهارات وی تا چه اندازه واقعی و منطبق بر واقع است؟ پرسشی که نمی‌توان با ادله سنتی به آن پاسخ داد، درابتدای قرن بیستم دستگاه دروغ سنجی توسط اف بی آی ساخته شد و در نهایت این دستگاه توسط خود اف بی آی مورد انتقاد قرار گرفت. گرچه امروزه دستگاه دروغ سنجی در بسیاری از نهادهای اطلاعاتی و پلیسی به کار می رود ولی نمی توان گفت که درصد خطای آن صفر است اما برای به‌دست آوردن یک سری اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرد.

روش‌های لفظی و روانشناسی نیز برای بیرون کشیدن اطلاعات و دروغ سنجی وجود دارد که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته و تاکنون همایش‌های جهانی با حضور افراد پلیس از سراسر جهان در خصوص روش های دروغ سنجی برگزار شده و معیارهای نوزده‌گانه دروغ سنجی لفظی مورد بررسی قرار گرفته  است که مجموع این نوزده معیار می تواند مورد استفاده محققان، وکلا، قضات و بازپرس‌ها قرار گیرد  .

 این معیارهای نوزده گانه  شامل چه مواردی می‌شوند؟

برای مثال وجود معیارهای زیر نشانه صدق و نبود آنها احتمال کذب کلام را افزون می کند که به نحو گزینشی مصادیق زیر را نقل می کنم :

معیار اول -ساختار منطقی: مستلزم آن است که کلام شاهد هیچ تعارض یا ناسازگاری منطقی نداشته باشد.

معیار دوم-.میزان جزییات: حادثه، مکان، اوضاع و احوال جانبی و سایر جزییاتی که در داستان اصلی وجود دارد. معیار سوم  - توصیف واکنش‌ها: بدیهی است که حادثه معمولاً از کنش و واکنش‌های افراد ایجاد می‌شود.

معیار چهارم- بازآفرینی مکالمات: در این مرحله از شاهد خواسته می‌شود عین حرکات و جملات اشخاص مختلفی که در حادثه نقش داشته‌اند را توضیح دهد.

معیار پنجم-جزییات نامعمول: وقتی شاهد از جزییات نامتعارف و نامعمولی صحبت می‌کند.

معیار ششم -جزییات غیر ضروری: جزییات غیرضروری جزییاتی هستند که لزوماً ارتباط مستقیمی با حادثه واقع شده ندارند.

معیار هفتم- ملاحظه وضعیت روانی ذهنی شاهد: شامل توصیف احساساتی نظیر دوست داشتن یا نداشتن، یا ترس یا تنفر در خصوص حوادث مربوطه باشد.

معیار هشتم- تصحیح‌های ارادی: وقتی شاهد بدون آنکه فشاری از جانب مصاحبه کننده احساس کند خود به تصحیح ایراداتی می پردازد.
 در بحث روانشناسی شهود، علم حقوق تا چه میزان بستر حضور یا دخالت علم روانشناسی را در پرونده ‌ای قضایی فراهم می‌کند؟

 رشته حقوق ارتباط نزدیکی با سایر علوم از جمله روانشناسی، جامعه شناسی، علوم اجتماعی و اقتصاد دارد  و امروزه این رشته‌ها بسیار مورد توجه بوده و تلفیق این علوم موجب اعتلای دانش حقوق خواهد بود چنانچه ما نیز در کشور خواهان پیشرفت حقوق باشیم ناگزیر از توجه به این حوزه‌های میان رشته ای هستیم. کما اینکه نوابغ حقوق ما نیز به این موضوع واقف بوده‌اند و این شیوه را پیش گرفتند مثلا زنده یاد استاد کاتوزیان با تسلط بر فلسفه و فقه و  سایر علوم انسانی توانستند تحولی در حقوق ایجاد کنند.

 وقتی صحبت ازکمک علم روانشناسی به حقوق می‌شود اولین موضوعی که به ذهن متبادرمی‌شود  روانشناسی رفتار متهم است اما شما از اهمیت روانشناسی شهود می‌گویید.دلیل این توجه به شهادت شهود چیست؟

زیرا فرض بر این است که متهم دروغ می گوید و اظهارات وی چندان مورد اتکای قاضی نیست. ضمن اینکه معیارهای دروغ سنجی در مورد متهم نیز قابل استفاده است. منتها از دید بازپرس شاهد به عنوان معیار تشخیص ادعای متهم است با توجه به اعتباری‌که بر شهادت شهود عادل در قانون بار می شود این سؤال مطرح می‌شود که عدالت شاهد را چگونه احراز کنیم. موضوع حائز اهمیت دیگر اینکه حافظه شاهد قابل اتکا نیست به قول دکتر لوفتوز پروفسور برجسته حافظه در آمریکا«بدترین چیز برای اتکا حافظه انسان است» چه در روابط شخصی فرد و چه زمانی که قضیه‌ای را برای دیگری بیان می کند.این نکته بر فرض صداقت شاهد است.  (در‌واقع صداقت متفاوت از صحت است).

 خب این بهره مندی ازروانشناسی شهود یا متهم تا چه میزان می تواند اعتبارو ارزش داشته باشد؟

ما چه از روانشناسی شهود استفاده کنیم و چه بهره‌ای از آن نبریم در ذهن خود این ارزیابی و دروغ‌سنجی را انجام می دهیم. بسیاری از افراد ازجمله قضات و بازپرسان مدعی هستند که در چند برخورد نخست متوجه دروغگو بودن مخاطب خواهند شد و کسانی که این را نمی گویند لااقل درمورد شناخت  شخصیت طرف مقابل مدعی هستند، اکثر افراد برای شناخت وبرداشتی که در چهار دقیقه اول ملاقات با فرد از شخصیت وی دارند اعتبار فراوانی قائلند، این موضوع در ارتباط بین متهم و قاضی هم مهم است و قاضی با ملاک‌های مشخصی، برداشت خود را می کند.

  در این بین احساسات یا تجربیات شخصی قضاوت قضات را تحت تاثیر قرار نخواهند داد؟

آنچنان که در فقه نیز مورد تأکید قرار گرفته قاضی حب و بغض خود را در قضاوت تأثیر نخواهد داد. طبق تحقیقاتی که روی قضات فدرال آمریکایی شده است قدرت تخمین آنها بیش از پنجاه درصد نبوده است. مطابق آخرین تحقیقات صورت گرفته در ششمین کنگره پلیس‌های بین المللی تنها مأموران اطلاعاتی بودند که قدرت دروغ سنجی متوسط آنها در حدود 80 درصد ارزیابی شده است. به نظر می‌رسد قضات ایرانی هم وضعیت مشابه با سایر قضات داشته باشند. قضات وظیفه قضاوت کردن هم دارند و طبق آمار این قضاوت چندان هم درست نیست. یعنی 50-50 است. حالا می‌توان با آموزش هایی این 50 درصد را افزایش داد. چون این دانش کاملا قابل کسب و ارتقا است و نیازی به دانش و هوش ذاتی نیست و در واقع یک مهارت است.

 آیا کسب این مهارت به منزله پیش داوری کردن نیست؟

 از آنجایی که یک قاضی ناگزیراز قضاوت کردن است و دائم با این سؤال که این فرد حق دارد یا نه روبه‌روست، و این برمی گردد به اینکه این فرد راست می گوید یا خیر؟ بهتر است ابزار و مهارت یافتن پاسخ صحیح را در اختیار داشته باشد تا قضاوت در خصوص افراد نزدیک‌تر به واقع باشد بنابر این چنانچه بتوان درصد صحت تشخیص را از 50 درصد ارتقای بخشید فرآیند مثبتی صورت گرفته است.

 آیا در ایران و به طور خاص در مراکز آموزش قضات تاکنون این آموزش‌ها انجام شده است؟

خیر، برای قضات چنین آموزش هایی تا کنون صورت نگرفته است لیکن در آمریکا این اتفاق افتاده است.
 قانون جدید آیین دادرسی کیفری تشکیل پرونده شخصیت را پیش بینی کرده است، به نظر شما این قانون راه را برای بررسی و تبیین موضوع مورد بحث باز خواهد کرد؟

 قطعاً همین طور است. چون  در بحث اختلال‌های روانی  برخی شخصیت‌ها مثل شخصیت‌های سایکوپد یا ضد اجتماعی یا دروغ گوهای مرضی به‌طور «شخصیتی» ویژگی هایی دارند که یا باید دروغ بگویند یا دروغ گفتن برایشان عادی است که اگر قضات اینها را بشناسند در موضوع تشخیص صدق و کذب گفته‌های ایشان می تواند بسیار راهگشا باشد. تقسیم بندی کلی قانون‌گذار یا فقه ما به مجنون و سفیه و سالم  بسیار کلی است. در حالی‌که این سالم بودن یک طیف وسیع است که با تعریف روانشناسی از عبارت سلامت فاصله زیادی دارد. آیا همه افراد روی این طیف وسیع که از نظر قانون سالمند، عادل هم هستند یا می توانند شاهد یا داورهم باشند. پرونده شخصیت در موارد بسیاری کاربرد دارد در حال حاضر در مدیریت مدرن، در جذب نیرو، در پیدا کردن مجرمان بسیار راهگشاست.

  در این رابطه توضیحات بیشتری ارائه می‌فرمایید؟

 در بسیاری از پرونده‌ها بهره گیری از پروفایلینگ موجب به دام افتادن قاتلان حرفه‌ای شده است. پس پروفایلینگ در کشف مجرمان، تعقیب آنها و اصلاح‌شان به کار می آید. با توجه به امکانات پیش‌بینی شده در قانون جدید جزا از قبیل تخفیف، تعلیق، تعویق و غیره می‌توان با بهره گیری از پروفایلینگ مؤثرترین شیوه را برای اصلاح مجرم انتخاب کرد، انتخاب برخی از این مجازات‌ها بدون علم به پرونده شخصیتی مجرم می‌تواند توالی فاسد در پی داشته باشد. بنابراین لازم است که یک متخصص در این زمینه نظر بدهد در واقع جای خالی کارشناسی روانشناسی مخصوصاً در پرونده های کیفری در داخل کشوراحساس می شود.

 بنابراین می‌توان گفت که عالم حقوق چون به اراده انسان، فکر انسان و حالت ذهنی انسان بسیار اهمیت می دهد (هم در حقوق جزا عنصر معنوی و هم در حقوق مدنی به عنوان اراده) و افعال انسان عاقل به ذهن انسان و انگیزه‌های او بر می‌گردد که خود موضوعی روانشناسی است هیچ حقوقدانی نه به طور نظری و نه به طور عملی نمی‌تواند در واقع بدون روانشناسی رفتار انگیزه‌ها و دلایل پشت پرده انسان را بشناسد و ناگزیر از برخورداری از علم روانشناسی است حال اکثرحقوقدانان علم دست و پا شکسته خود را دارند مثل نوعی خود درمانی، چراکه به این علم نیازمندند و وقتی به آن دسترسی ندارند به تجربیات و یافته های شخصی خود رو می آورند ،بنابر این بهتر آن است که به سمت روانشناسی حرکت کنند.

منبع : روزنامه قانون
بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

آیا خواهان می تواند متقاضی صدور حکم حجر خویش از دادگاه باشد؟!
استشهادیه دادگاه را بدون اطلاع از ماوقع امضا نکنید
چند روز بعد از ابلاغ اجراییه باید به دادگاه مراجعه کرد؟
نفقه کودک بر عهده چه کسی است؟
دادسرا با دادگاه چه تفاوتی دارد ؟
شرایط احضار شهود به دادگاه
برگزاری علنی دادگاه جرائم اقتصادی از دستور کار مجلس خارج شد
زوجین در چه مواردی می وانند از دادگاه تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش کنند ؟
آنچه در اطراف دادگاه ها می گذرد، نرخ های میلیونی برای شهادت دروغ
درخواست محیط زیست برای ایجاد واحدهای تخصصی دادرسی در دادگاه

دیدگاه های شما

نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
نظر :
اختصاصی برای مدیر سایت ( درصورت انتخاب این گزینه نظر شما در وب سایت دیده نخواهد شد )
 
لطفا از ارسال سوالات حقوقی در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
 
 
کد امنیتی :
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
رای شماره 27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مواد 18 و 44 و 61 مصوبه شماره 1388/11/14-10809/3/7 شورای اسلامی شهر برازجان آنچه درباره هبه و شرایط کلی آن باید بدانیم مجازات پخش تصاویر و فیلم افراد در فضای مجازی چیست؟ شرکت مددجویان زندان‌های استان تهران در حماسه اردیبهشت ۹۶ فردا؛ گردهمایی مترجمان رسمی با حضور معاون حقوقی مالیات تکلیفی چیست و چگونه محاسبه می شود؟ حنی مردم موجر هم نمی تواند جوازی برای تخلیه نکردن ملک اجاره ای باشد مجازات در چه صورت مشمول تخفیف می شود ؟ مرد همسر کش: زنم داخل شکم من GPS کار گذاشته بود رای شماره 591 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبه شماره 1391/10/12-1002 شورای اسلامی شهر قوچان تفاوت های حکم حضوری و غیابی چیست؟ رای شماره 1353 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبات شوراهای اسلامی شهرهای جیرفت و کهنوج کدام استان ها کمترین و بیشترین محکومان غیر عمد را دارند؟ تعیین تکلیف بستر و حریم رودخانه‌ها ظرف یک ماه آینده ساردوئیه جیرفت، شهری بدون طلاق اجرای مدل تعادلی فرهنک سازمانی در دادگستری های سراسر کشور قضات مقصر اگر یکی از همسایگان شارژ ساختمان را پرداخت نکند، تکلیف چیست؟ هرگونه اقدام تبلیغاتی از فردا ، جرم محسوب می شود تامین اجتماعی بخشنامه اصلاح احکام بازنشستگان پیش از موعد را ابلاغ کرد