بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
سجاد حجازی
آدرس : میدان نبوت -بلوار ملاصدرا - ساختمان معین -طبقه دوم واحد 6
وب سایت سجاد حجازی وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی کانون وکلای دادگستری البرز
سرور ثانی نژاد
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09124357415
وب سایت سرور ثانی نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
علی محمدی
آدرس : تهران - میدان ونک -خیابان گاندی شمالی -کوچه صانعی غربی -پلاک ۲۳ -واحد۱۵
وب سایت علی محمدی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
احمد حیدری
آدرس : تهران - خیابان میردامادغربی-نرسیده به ولی عصر-ساختمان 349-طبقه 2 شمالی
وب سایت احمد حیدری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
سیدجلال میرکاظمی
آدرس : تهران - خیابان انقلاب - پیچ شمیران - روبروی تجدید نظر دیوان عدالت اداری ساختمان تنکابن - ط 6- واحد 28
تلفن تماس : 02177684200 - 09122406368
وب سایت سیدجلال میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی پذیرش کلیه دعاوی حقوقی ، کیفری ، خانواده دیوان عدالت اداری دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی
علی رمضانزاده
آدرس : تهران، شهرک غرب،ابتدای بلوار فرحزادی،روبروی مجتمع تجاری میلاد نور،مجتمع تجاری شهرک غرب،طبقه سوم شرقی،واحد پنج.
وب سایت علی رمضانزاده وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
احسان عابدین
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09123956043
وب سایت احسان عابدین وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
عباس گودرزی
آدرس : تهران خیابان آزادی جنب خیابان بهبودی خیابان حیدری کوچه تیریزی پور پلاک4 واحد 2
وب سایت عباس گودرزی وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

روانشناسی رفتار شهود و متهمان در دادگاه

ارسال شده توسط : پرتال اطلاع رساني وكالت آن لاين در تاریخ : 13-10-1394
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
روانشناسی رفتار شهود و متهمان در دادگاه

سارا شجاعی/ وکیل دادگستری/ عکس: گل‌آرا سجاد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌یان

تشخیص صحت و سقم شهادت یا ادعای شاهدان و متهمان در مراحل رسیدگی قضایی یک پرونده  از اهمیت بالایی برخورداراست.قاضی باید از فحوای کلام و زبان بدن شاهدان و متهمان سره را از ناسره تشخیص دهد. امری که تحقق آن نیازمندکمک علم روانشناسی برای بررسی رفتار مجرمان و متهمان است. روانشناسی حقوق جزو علوم نوپایی است که طی چند سال اخیر رشد خوبی دردنیا و حتی ایران داشته است. سابقه این مبحث اولین بار در دنیا توسط مونیستربرگ  دانشمند روانشناس حدود صد سال پیش مطرح شد.  در ایران هم چند کار ترجمه با این موضوع وجود دارد و مرحوم دکتر کی نیا اثری از پروفسور التا ویلا ا را  تحت عنوان روانشناسی قضایی، ترجمه کرده که در آن به روانشناسی شهود از دید التاویلا اشاره شده است.

«قانون» درگفت‌وگو با دکتر امیرعباس بزرگمهر، حقوقدان و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی که در دانشنامه دکترای خود به موضوع میان رشته‌ای یعنی روانشناسی حقوق پرداخته و در رابطه با روانشناسی رفتار متهمان و شهود  دارای تجربه بسیاراست به بررسی روانشناسی رفتار شهود و متهمان در محاکم پرداخته است.

  در بسیاری از پرونده‌ها شهادت شهود نقش مهم و تعیین کننده ای  ایفا می‌کند به همین دلیل تشخیص صحت شهادت اهمیت خاصی دارد، به نظر شما استفاده از روانشناسی شهادت قضایی تا چه حد در این مقوله مفید خواهد بود؟

آنچه که دراین موضوع اهمیت بسیاری دارد یافتن پاسخ همین این سوال است، یعنی در جایی  که فقط و فقط شاهد به عنوان دلیل وجود دارد، اظهارات وی تا چه اندازه واقعی و منطبق بر واقع است؟ پرسشی که نمی‌توان با ادله سنتی به آن پاسخ داد، درابتدای قرن بیستم دستگاه دروغ سنجی توسط اف بی آی ساخته شد و در نهایت این دستگاه توسط خود اف بی آی مورد انتقاد قرار گرفت. گرچه امروزه دستگاه دروغ سنجی در بسیاری از نهادهای اطلاعاتی و پلیسی به کار می رود ولی نمی توان گفت که درصد خطای آن صفر است اما برای به‌دست آوردن یک سری اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرد.

روش‌های لفظی و روانشناسی نیز برای بیرون کشیدن اطلاعات و دروغ سنجی وجود دارد که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته و تاکنون همایش‌های جهانی با حضور افراد پلیس از سراسر جهان در خصوص روش های دروغ سنجی برگزار شده و معیارهای نوزده‌گانه دروغ سنجی لفظی مورد بررسی قرار گرفته  است که مجموع این نوزده معیار می تواند مورد استفاده محققان، وکلا، قضات و بازپرس‌ها قرار گیرد  .

 این معیارهای نوزده گانه  شامل چه مواردی می‌شوند؟

برای مثال وجود معیارهای زیر نشانه صدق و نبود آنها احتمال کذب کلام را افزون می کند که به نحو گزینشی مصادیق زیر را نقل می کنم :

معیار اول -ساختار منطقی: مستلزم آن است که کلام شاهد هیچ تعارض یا ناسازگاری منطقی نداشته باشد.

معیار دوم-.میزان جزییات: حادثه، مکان، اوضاع و احوال جانبی و سایر جزییاتی که در داستان اصلی وجود دارد. معیار سوم  - توصیف واکنش‌ها: بدیهی است که حادثه معمولاً از کنش و واکنش‌های افراد ایجاد می‌شود.

معیار چهارم- بازآفرینی مکالمات: در این مرحله از شاهد خواسته می‌شود عین حرکات و جملات اشخاص مختلفی که در حادثه نقش داشته‌اند را توضیح دهد.

معیار پنجم-جزییات نامعمول: وقتی شاهد از جزییات نامتعارف و نامعمولی صحبت می‌کند.

معیار ششم -جزییات غیر ضروری: جزییات غیرضروری جزییاتی هستند که لزوماً ارتباط مستقیمی با حادثه واقع شده ندارند.

معیار هفتم- ملاحظه وضعیت روانی ذهنی شاهد: شامل توصیف احساساتی نظیر دوست داشتن یا نداشتن، یا ترس یا تنفر در خصوص حوادث مربوطه باشد.

معیار هشتم- تصحیح‌های ارادی: وقتی شاهد بدون آنکه فشاری از جانب مصاحبه کننده احساس کند خود به تصحیح ایراداتی می پردازد.
 در بحث روانشناسی شهود، علم حقوق تا چه میزان بستر حضور یا دخالت علم روانشناسی را در پرونده ‌ای قضایی فراهم می‌کند؟

 رشته حقوق ارتباط نزدیکی با سایر علوم از جمله روانشناسی، جامعه شناسی، علوم اجتماعی و اقتصاد دارد  و امروزه این رشته‌ها بسیار مورد توجه بوده و تلفیق این علوم موجب اعتلای دانش حقوق خواهد بود چنانچه ما نیز در کشور خواهان پیشرفت حقوق باشیم ناگزیر از توجه به این حوزه‌های میان رشته ای هستیم. کما اینکه نوابغ حقوق ما نیز به این موضوع واقف بوده‌اند و این شیوه را پیش گرفتند مثلا زنده یاد استاد کاتوزیان با تسلط بر فلسفه و فقه و  سایر علوم انسانی توانستند تحولی در حقوق ایجاد کنند.

 وقتی صحبت ازکمک علم روانشناسی به حقوق می‌شود اولین موضوعی که به ذهن متبادرمی‌شود  روانشناسی رفتار متهم است اما شما از اهمیت روانشناسی شهود می‌گویید.دلیل این توجه به شهادت شهود چیست؟

زیرا فرض بر این است که متهم دروغ می گوید و اظهارات وی چندان مورد اتکای قاضی نیست. ضمن اینکه معیارهای دروغ سنجی در مورد متهم نیز قابل استفاده است. منتها از دید بازپرس شاهد به عنوان معیار تشخیص ادعای متهم است با توجه به اعتباری‌که بر شهادت شهود عادل در قانون بار می شود این سؤال مطرح می‌شود که عدالت شاهد را چگونه احراز کنیم. موضوع حائز اهمیت دیگر اینکه حافظه شاهد قابل اتکا نیست به قول دکتر لوفتوز پروفسور برجسته حافظه در آمریکا«بدترین چیز برای اتکا حافظه انسان است» چه در روابط شخصی فرد و چه زمانی که قضیه‌ای را برای دیگری بیان می کند.این نکته بر فرض صداقت شاهد است.  (در‌واقع صداقت متفاوت از صحت است).

 خب این بهره مندی ازروانشناسی شهود یا متهم تا چه میزان می تواند اعتبارو ارزش داشته باشد؟

ما چه از روانشناسی شهود استفاده کنیم و چه بهره‌ای از آن نبریم در ذهن خود این ارزیابی و دروغ‌سنجی را انجام می دهیم. بسیاری از افراد ازجمله قضات و بازپرسان مدعی هستند که در چند برخورد نخست متوجه دروغگو بودن مخاطب خواهند شد و کسانی که این را نمی گویند لااقل درمورد شناخت  شخصیت طرف مقابل مدعی هستند، اکثر افراد برای شناخت وبرداشتی که در چهار دقیقه اول ملاقات با فرد از شخصیت وی دارند اعتبار فراوانی قائلند، این موضوع در ارتباط بین متهم و قاضی هم مهم است و قاضی با ملاک‌های مشخصی، برداشت خود را می کند.

  در این بین احساسات یا تجربیات شخصی قضاوت قضات را تحت تاثیر قرار نخواهند داد؟

آنچنان که در فقه نیز مورد تأکید قرار گرفته قاضی حب و بغض خود را در قضاوت تأثیر نخواهد داد. طبق تحقیقاتی که روی قضات فدرال آمریکایی شده است قدرت تخمین آنها بیش از پنجاه درصد نبوده است. مطابق آخرین تحقیقات صورت گرفته در ششمین کنگره پلیس‌های بین المللی تنها مأموران اطلاعاتی بودند که قدرت دروغ سنجی متوسط آنها در حدود 80 درصد ارزیابی شده است. به نظر می‌رسد قضات ایرانی هم وضعیت مشابه با سایر قضات داشته باشند. قضات وظیفه قضاوت کردن هم دارند و طبق آمار این قضاوت چندان هم درست نیست. یعنی 50-50 است. حالا می‌توان با آموزش هایی این 50 درصد را افزایش داد. چون این دانش کاملا قابل کسب و ارتقا است و نیازی به دانش و هوش ذاتی نیست و در واقع یک مهارت است.

 آیا کسب این مهارت به منزله پیش داوری کردن نیست؟

 از آنجایی که یک قاضی ناگزیراز قضاوت کردن است و دائم با این سؤال که این فرد حق دارد یا نه روبه‌روست، و این برمی گردد به اینکه این فرد راست می گوید یا خیر؟ بهتر است ابزار و مهارت یافتن پاسخ صحیح را در اختیار داشته باشد تا قضاوت در خصوص افراد نزدیک‌تر به واقع باشد بنابر این چنانچه بتوان درصد صحت تشخیص را از 50 درصد ارتقای بخشید فرآیند مثبتی صورت گرفته است.

 آیا در ایران و به طور خاص در مراکز آموزش قضات تاکنون این آموزش‌ها انجام شده است؟

خیر، برای قضات چنین آموزش هایی تا کنون صورت نگرفته است لیکن در آمریکا این اتفاق افتاده است.
 قانون جدید آیین دادرسی کیفری تشکیل پرونده شخصیت را پیش بینی کرده است، به نظر شما این قانون راه را برای بررسی و تبیین موضوع مورد بحث باز خواهد کرد؟

 قطعاً همین طور است. چون  در بحث اختلال‌های روانی  برخی شخصیت‌ها مثل شخصیت‌های سایکوپد یا ضد اجتماعی یا دروغ گوهای مرضی به‌طور «شخصیتی» ویژگی هایی دارند که یا باید دروغ بگویند یا دروغ گفتن برایشان عادی است که اگر قضات اینها را بشناسند در موضوع تشخیص صدق و کذب گفته‌های ایشان می تواند بسیار راهگشا باشد. تقسیم بندی کلی قانون‌گذار یا فقه ما به مجنون و سفیه و سالم  بسیار کلی است. در حالی‌که این سالم بودن یک طیف وسیع است که با تعریف روانشناسی از عبارت سلامت فاصله زیادی دارد. آیا همه افراد روی این طیف وسیع که از نظر قانون سالمند، عادل هم هستند یا می توانند شاهد یا داورهم باشند. پرونده شخصیت در موارد بسیاری کاربرد دارد در حال حاضر در مدیریت مدرن، در جذب نیرو، در پیدا کردن مجرمان بسیار راهگشاست.

  در این رابطه توضیحات بیشتری ارائه می‌فرمایید؟

 در بسیاری از پرونده‌ها بهره گیری از پروفایلینگ موجب به دام افتادن قاتلان حرفه‌ای شده است. پس پروفایلینگ در کشف مجرمان، تعقیب آنها و اصلاح‌شان به کار می آید. با توجه به امکانات پیش‌بینی شده در قانون جدید جزا از قبیل تخفیف، تعلیق، تعویق و غیره می‌توان با بهره گیری از پروفایلینگ مؤثرترین شیوه را برای اصلاح مجرم انتخاب کرد، انتخاب برخی از این مجازات‌ها بدون علم به پرونده شخصیتی مجرم می‌تواند توالی فاسد در پی داشته باشد. بنابراین لازم است که یک متخصص در این زمینه نظر بدهد در واقع جای خالی کارشناسی روانشناسی مخصوصاً در پرونده های کیفری در داخل کشوراحساس می شود.

 بنابراین می‌توان گفت که عالم حقوق چون به اراده انسان، فکر انسان و حالت ذهنی انسان بسیار اهمیت می دهد (هم در حقوق جزا عنصر معنوی و هم در حقوق مدنی به عنوان اراده) و افعال انسان عاقل به ذهن انسان و انگیزه‌های او بر می‌گردد که خود موضوعی روانشناسی است هیچ حقوقدانی نه به طور نظری و نه به طور عملی نمی‌تواند در واقع بدون روانشناسی رفتار انگیزه‌ها و دلایل پشت پرده انسان را بشناسد و ناگزیر از برخورداری از علم روانشناسی است حال اکثرحقوقدانان علم دست و پا شکسته خود را دارند مثل نوعی خود درمانی، چراکه به این علم نیازمندند و وقتی به آن دسترسی ندارند به تجربیات و یافته های شخصی خود رو می آورند ،بنابر این بهتر آن است که به سمت روانشناسی حرکت کنند.

منبع : روزنامه قانون
بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

مزایای قرارداد ارفاقی در توسعه فضای کسب و کار
شان دیوان عالی کشور در نظارت بر حسن اجرای قوانین در دادگاه ها
رای وحدت رویه شماره 752 هیات عمومی دیوان عالی کشور با موضوع:مرجع صالح برای حل اختلاف دادگاه های واقع در حوزه قضایی یک استان دادگاه تجدید نظر
مقررات مربوط به نحوه اجرای احکام کیفری
استشهادیه دادگاه را بدون اطلاع از ماوقع امضا نکنید
جرم مطبوعاتی چیست و در کدام دادگاه رسیدگی می شود؟
آیا می دانید به جرائم چه افرادی در دادسراها و دادگاه های نظامی رسیدگی می شود ؟
عدم حضور زن در دادگاه طلاق ، باعث از بین رفتن حقوق او نخواهد شد
طلبکار بدون حکم دادگاه نمی تواند اموال بدهکار را ضبط کند
نحوه تجدید نظر خواهی از آرای کیفری

دیدگاه های شما

نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
نظر :
اختصاصی برای مدیر سایت ( درصورت انتخاب این گزینه نظر شما در وب سایت دیده نخواهد شد )
 
لطفا از ارسال سوالات حقوقی در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
 
 
کد امنیتی :
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
اثبات مالکیت در خصوص املاک بدون سند یکی از راهکارهای پیشگیری از وقوع جرم ایجاد اشتغال برای خانواده های زندانیان است توضیح کشاورز درباره کلید سوالات و شکایات مربوط به آزمون وکالت 95 پول پس گرفتن ، آداب دارد ! ، راهکارهای باز پس گرفتن طلب زمانیکه هیچ مدرکی نداریم متهم مادرکشی: تحت تاثیر توهم ناشی از شیشه جنایت کردم وضعیت حقوقی احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه توصیه های حقوقی به خریداران خودرو حضانت در آیینه قانون مهریه بهترین سن اعلام فرزند خواندگی به کودک ، پیگیری اعطای تابعیت به کودکان دارای مادر ایرانی مطالبه وجه بیشترین پرونده های وارده به شوراهای حل احتلاف فساد از طریق خدشه وارد کردن بر سیاست دولت باعث اتلاف منابع ملی می شود تشریح قوانین تملک آپارتمان ها توسط معاون رییس کل دادگستری تهران بیش از 90 سیستم رایانه ای طلا فروشان تهرانی طعمه کیلگرها شد تصویب موافقتنامه همکاری ایران و لهستان در مبارزه با جرایم سازمان یافته قانون تسهیل ازدواج پرونده ای گمشده در بایگانی دولت ها حضور وراثت جدید پس از انجام مراحل انحصار وراثت تغییر کاربری اراضی زراعی با لحاظ شرایطی امکان پذیر است آیا تغییر کاربری اراضی کشاورزی و باغ ها امکان پذیر است ؟ 2 زندانی محکوم به قصاص از اعدام نجات یافتند