بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
شیرزاد حیدری شهباز
آدرس : تهران میدان ونک ابتدای خیابان گاندی جنوبی نبش کوچه بیستم ساختمان 142 طبقه چهارم واحد 44 کد پستی 1517964444 فکس 02188207633
تلفن تماس : 02188784555-02188782333
تلفن همراه : 09121782522
وب سایت وب سايت شیرزاد حیدری شهباز وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
بنیاد وکالت ایرانیان
آدرس : سعادت آباد، نبش خیابان سی و دوم، پلاک 116، طبقه 4 واحد 9
تلفن تماس : 02188681856 - 09120834912
وب سایت بنیاد وکالت ایرانیان
فاطمه موذن
آدرس : تهران - انتهای حکیم غرب بلوار جوانمردان (تعاون) پلاک 18 ساخنمان نوبهار ط 6 واحد 19
تلفن تماس : 02144172650 - 09123255200
وب سایت فاطمه موذن وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
موسسه حقوقی عدالتخواه
آدرس : بابلسر بلوار پاسداران - نبش پاسداران 23 - مجتمع سامان طبقه پنجم واحد15
وب سایت موسسه حقوقی عدالتخواه
طیبه برزگر
آدرس : تهران - فلکه دوم صادقیه- ایتدای خیابان آیت الله کاشانی -بعد از بانک مسکن - پلاک 80-طبقه 3 واحد سوم
تلفن تماس : - 09122249601
وب سایت طیبه برزگر وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز ،با بیش از 10 سال سابقه کار و وکیل بانکها و موسسات مالی و اعتباری و وکیل شرکتهای خصوصی
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز و دانشجوی دکتری حقوق خصوصی
حسین حاجی پور
آدرس : اصفهان فلکه ارتش - ابتدای خیابان ارتش - نبش کوچه چهرازی - ساختمان رحیمی - طبقه 2 واحد 4
وب سایت حسین حاجی پور وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی قوه قضائیه
مرتضی دستوری
آدرس : تهران-فلکه دوم صادقیه،بلوار آیت الله کاشانی-ایستگاه مهران ساختمان آرمیتا - پلاک77-طبقه اول-واحد8
تلفن تماس : 44007642 -44049071 - 09122546782
وب سایت مرتضی دستوری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری و کارشناس ارشد حقوق تجارت بین الملل
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

عدم النفع و یک دادنامه

ارسال شده توسط : شیرزاد حیدری شهباز وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی در تاریخ : 17-12-1391
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
عدم النفع و یک دادنامه

از کارافتادگی مصداقی از ضرر-عدم النفع و یک دادنامه

نویسنده: دکتر عبدالله خدابخشی

آنچه که در این نزاع مهم و اساسی است، این است که از نظر عرف و ارزشی دارایی افراد، مصداق ضرر باشد و تأکید بر اینکه چنین عنوانی مصداق ضرر نمی باشد، نظر صحیحی نخواهد بود. براستی چرا اصرار بر این باشد که برخلاف ارزش مالی و دارایی افراد، امری را ضرر ندانیم؟ممکن است در برخی شرایط، از بین رفتن نفع مشروعی که براساس سیر متعارف امور، قابل توجه و دارای ارزش می باشد، قابل جبران باشد و پرسش این است که چرا جبران به عمل نیاید؟ براساس اصول مسوولیت مدنی، ممنوعیت مطلق آن قناعت آور نیست و در شرایط فعلی باید گفت که اساساً عنوان «عدم النفع» دارای آثار خاصی نمی باشد و آنچه مهم است، تلقی عرفی از تحقق ضرر می باشد.

عدم النفع و یک دادنامه :

به موجب تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی: «خسارت ناشی از عدم‌النفع قابل مطالبه نیست …». برخی از فقها عدم النفع را ضرر نمی دانند نه اینکه قابل جبران ندانند. به عبارت دیگر علت عدم جبران این است که مصداق ضرر نیست نه اینکه حکمی برعدم جبران آن باشد.[۱] برخی نیز فی الجمله[۲] یا به طور مطلق مصداق ضرر می دانند[۳] و برخی نیز صدق ضرر را مشکل می دانند.[۴]

آنچه که در این نزاع مهم و اساسی است، این است که از نظر عرف و ارزشی دارایی افراد، مصداق ضرر باشد و تأکید بر اینکه چنین عنوانی مصداق ضرر نمی باشد، نظر صحیحی نخواهد بود. براستی چرا اصرار بر این باشد که برخلاف ارزش مالی و دارایی افراد، امری را ضرر ندانیم؟ ممکن است در برخی شرایط، از بین رفتن نفع مشروعی که براساس سیر متعارف امور، قابل توجه و دارای ارزش می باشد، قابل جبران باشد و پرسش این است که چرا جبران به عمل نیاید؟ براساس اصول مسوولیت مدنی، ممنوعیت مطلق آن قناعت آور نیست و در شرایط فعلی باید گفت که اساساً عنوان «عدم النفع» دارای آثار خاصی نمی باشد و آنچه مهم است، تلقی عرفی از تحقق ضرر می باشد.

در دادنا‌مه‌ شماره ۸۹۰۹۹۷۵۱۱۲۴۰۱۲۸۵-۲۷/۹/۸۹ موضوع پرونده‌ شماره‌ ۸۹۱۱۸۷‌ شعبه‌‌ ۲۹ ‌دادگاه‌‌ ‌عمومی‌ ‌‌مشهد‌، به عنوان دادرس وقت شعبه، به جایگاه آن در نظام مسئولیت مدنی اشاره نمودیم:

«راجع به تجدیدنظر خواهی آقای مرتضی … نسبت به دادنامه شماره ۷۸۵ مورخه ۲۸/۶/۸۹ صادره از شعبه ۱۴۵ شورای حل اختلاف مشهد به طرفیت آقای تقی … که به موجب آن، بخشی از خواسته تجدیدنظر خواه شامل هزینه های از کار افتادگی اتومبیل وی به مبلغ ۰۰۰/۹۰ تومان مورد حکم قرار نگرفته و تجدیدنظر خواهی نیز نسبت به این امر تحقق یافته است، نظر به اینکه به دلیل حادثه رانندگی، راننده مقصر آقای تقی … اعلام شده و از این حادثه، خساراتی متوجه آقای مرتضی … شده است که بخشی از آن از طریق بیمه مسئولیت مدنی جبران شده است و بخشی که شامل از کار افتادگی به مدت ۶ روز می باشد موضوع رأی قرار نگرفته و با اظهار اینکه مصداق «عدم النفع» می باشد مردود اعلام شده است و نظر به اینکه حسب نظر کارشناس رسمی دادگستری این خسارت که معادل ۹۰ هزار تومان برآورد شده، عبارت است از: «جهت تعمیرات جلوبندی و تعویض قطعات و صافکاری و نقاشی و مراجعه به بیمه به مدت شش روز برآورد می شود با توجه به عدم استفاده از سوخت و هزینه های جانبی به علت کار با تاکسی و عدم پرداخت حقوق راننده مبلغ ۰۰۰/۹۰۰ ریال معادل نود هزار تومان برآورد می گردد» و مطابق رویکرد شرکت های بیمه و مفاد بیمه نامه مسولیت مدنی، این بخش از خسارات ناشی از حادثه رانندگی پرداخت نمی شود ولی مانع از تعهد مسئول حادثه به جبران آن نیست و اصل جبران کامل خسارت اقتضای اعاده وضعیت زیان دیده را به حالت سابق بر حادثه دارد و قواعد مسئولیت مدنی بر این اساس منطقی و عقلی مستقر شده اند و عنوان خاصی را ازشمول خود خارج نمی کنند بلکه قواعد ویژه ای را برای احراز مسئولیت و لزوم جبران ضرر پیش بینی می کنند و هر خسارتی که عرفاً در چارچوب این قواعد قرار گیرد قابل جبران می باشد و اگر در مواردی نیز عناوین خاصی مانند «عدم النفع» یا «خسارات مازاد بر دیه» مورد بحث قرار می گیرد نه به این جهت است که مصداق ضرر نیستند یا با فرض ضرر، قابل جبران نمی باشند بلکه به جهت دور بودن از منشاء خسارت و غیر قابل پیش بینی بودن یا قطع رابطه سببیت و سایر دلایل، از فرایند قواعد مسئولیت مدنی خارج می باشند و رفته رفته اطلاق گرایی و تاکید بر این عناوین، جای خود را به اعمال یا عدم اعمال قواعد مسئولیت مدنی داده است و دروضعیت موجود نیز باید منظور قانونگذار را بر این اساس تفسیر نمود و در فرض ممنوعیت خسارتی که مصداق عدم النفع می باشد، باید گفت هر آنچه که بر اساس سیرمتعارف امور و عرفاً قابل جبران نباشد و انتظار غیر متعارف بر تحقق آن وجود داشته باشد این عنوان (عدم النفع) را دارد و نباید این عنوان را بر هر خسارتی حمل نمود و به همین جهت نیز در متون فقهی در خصوص جبران یا عدم جبران و یا ضرر یا عدم صدق ضرر بر این عنوان اختلاف است و برخی به صراحت آن را مصداق ضرر می دانند (ارشاد الطالب الی التعلیق علی المکاسب، جلد ۱ ص ۲۴۲) و برخی فی الجمله قابل جبران می دانند (العناوین الفقهیه، جلد ۱ ص ۳۳۵) و برخی نیز که آن را مصداق ضرر نمی دانند در مورد تفاوت با ضرر واقعی بیان داشته اند: «إن قسما من الأحکام المذکورة لا یوجب ضررا فی الحقیقة و إنما یرجع إلى عدم النفع أو تحدیده، و بین الضرر و عدم النفع فرق واضح، فإن الضرر هو انتقاص الشی‏ء الموجود، و عدم النفع إنما هو عدم تحقق الزیادة علیه» (قاعده لاضرر و لاضرار، سیستانی، ص ۲۲۳) و بر این اساس اگر تنها تصور عدم تحقق زیادت نباشد بلکه از بین رفتن منفعت ممکن الحصول عرفی که مقتضی آن موجود است در میان باشد، نمی توان با تاکید بر اطلاق عدم النفع، آن را ممنوع دانست و منظور قانون گذار در تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آئین دادرسی مدنی نیز بر این اساس بدست می آید و این مفهوم (عدم النفع) دارای شبهه مفهومی است و هرگز نمی توان مصداق خاصی از ضرر را داخل یا خارج از آن دانست بلکه در هر مورد با رعایت اصول مسئولیت مدنی باید موضوع را بدست آورد و در صورت تطبیق با آن به تحقق عدم النفع یا غیر آن نظر داد و به همین جهت در موضوعی دیگر مانند خسارت ناشی از تحقق جرم، ماده ۹ قانون آئین دادرسی کیفری از منافع ممکن الحصول یاد می کند و به این معنی نیست که تنها در مورد جرایم این منافع جبران می شوند یا به این معنی نیست که عدم النفع و منافع «ممکن الحصول» یکسان هستند بلکه هر دو متن قانون را باید بر اساس قواعد مسئولیت مدنی تحلیل و تفسیر نمود و آنچه را که عرف قابل جبران می داند و سبب تضییع حقوق زیان دیده می داند، جبران کرد و آنچه که قابل پیش بینی نیست و تحمیل آن بر عامل حادثه، منطق روشن عقلی و عرفی ندارد، غیر قابل جبران دانست و این امر، نزاعی مصداقی است که در هر مورد باید احراز شود و به همین جهت اگر متن تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آئین دادرسی مدنی و ماده ۹ قانون آئین دادرسی کیفری نبود، باز هم بخشی از خسارات قابل جبران نبود و نامگذاری آن به هر صورت که باشد تأثیری در این وضعیت بوجود نمی آورد و نظر به اینکه در این دعوا، بر اساس منطق روشن عرفی، از کار انداختن اتومبیل، سبب محرومیت از دریافت خسارت ممکن الحصول و قابل پیش بینی شده است و نظر کارشناس نیز با توجه به جمیع جهات اعلام گردیده که دلیلی برای چشم پوشی از آن وجود ندارد و نظر به اینکه شورای حل اختلاف با ورود در ماهیت، به جای توصیف رأی به حکم، مبادرت به صدور قرار رد دعوا نموده است و دادگاه با عنایت به ماده ۲۹۹ قانون آئین دادرسی مدنی و ماده ۴۰۳ این قانون، اختیار توصیف رأی را دارد و آن را بر صدور حکم در ماهیت حمل می نماید که با توجه به مبانی مذکور، رأیی خلاف مقررات و اصول مسئولیت مدنی به نظر می رسد لذا با اجازه حاصل از ماده ۳۱ قانون شوراهای حل اختلاف، ضمن نقض این قسمت از دادنامه و ثابت دانستن دعوای تجدیدنظر خواه، حکم بر محکومیت آقای تقی … به پرداخت مبلغ ۹۰ هزار تومان دیگر، علاوه بر مبالغی که در دادنامه بدوی به ثبوت رسیده است، در حق تجدیدنظر خواه صادر و اعلام می دارد. رأی دادگاه قطعی است».

[۱]- «إن قسماً من الأحکام المذکورة لا یوجب ضررا فی الحقیقة و إنما یرجع إلى عدم النفع أو تحدیده، و بین الضرر و عدم النفع فرق واضح، فإن الضرر هو انتقاص الشی‏ء الموجود، و عدم النفع إنما هو عدم تحقق الزیادة علیه، فتوهم صدق الضرر فی ذلک من قبیل توهم صدقه على الحکم بعدم تملک الربا و هو المقدار الزائد فی المعاملة الربویة». قاعدة لا ضرر و لا ضرار (للسیستانی)، ص: ۲۲۳؛ ص ۲۰۰؛ ص ۵۹؛ کتاب الدیات (للمدنی الکاشانی)، ص: ۱۰۸؛ مباحث الأصول، ص: ۶۳۰؛ در کتاب قاعدة لا ضرر (للآغا ضیاء)، ص: ۱۳۰ آمده است: «قال فی الکفایة: (فالظاهر: أنّ الضرر هو ما یقابل النّفع، من النقص فی النّفس، أو الطرف، أو العرض، أو المال، تقابل العدم و الملکة.). (کفایة الأصول: ۳۸۱) و أورد علیه المحقق الأصفهانی قدّس سرّه فی نهایة الدرایة ۴: ۴۳۶: بأنّ النّفع هو الزیادة العائدة إلى من له علاقة بما فیه الفائدة العائدة إلیه، و عدمها عدم ما من شأنه أن یکون له فائدة عائدة، إلّا أنّ عدم النّفع لیس بضرر، و الضرر هو النقص فی الشی‏ء، و هو عدم ما من شأنه التمامیّة، فهو عدم التمامیّة، لا عدم الزیادة، لیکون مقابلا لها بتقابل العدم و الملکة، و عدم الزیادة لیس بنقص حتى یرجع إلى الضرر».

[۲]- العناوین الفقهیة، جلد ‏۱، ص ۳۳۵٫

[۳]- «یطلق الضرر على النقص فی المال أو العرض أو النفس، و على عدم النفع‏». إرشاد الطالب إلى التعلیق على المکاسب، جلد ‏۱، ص ۲۴۲٫

[۴]- منتقى الأصول، جلد ‏۵، ص ۴۷۴؛ در عرف نیز عدم النفع را ضرر می دانند.

منبع : رساله حقوق

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

دیدگاه های شما

نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
نظر :
اختصاصی برای مدیر سایت ( درصورت انتخاب این گزینه نظر شما در وب سایت دیده نخواهد شد )
 
لطفا از ارسال سوالات حقوقی در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
 
 
کد امنیتی :
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
ادعای دفن 2 جسد در ازگل مرد پولدار را به دردسر انداخت اگر کسی غیرعمدی هم به دیگری ضرر بزند ، قانونا باید جبران کند اعتراض زنان شاغل در غسالخانه به حکم یک دادگاه ! 20 درصد پرونده های ثبتی کشور در استان تهران است ، فعالیت 16 واحد ثبتی در پایتخت افزایش 19 درصدی خودکشی ها در سمنان ، کاهش 13 درصدی حوادث کار در استان درخواست محیط زیست از قضات برای اشد مجازات آتش افروزان جنگل ها رونده تقلب علمی اساتید ، دانشجویان و طلاب قضایی نمی شود مدارک مورد نیاز جهت درخواست اعاده دادرسی به دیوان عالی کشور اعلام شد منشور حقوق شهروندی به هیچ وجه از غرب اقتباس نشده است ، دروغ و ریا جای خود را به انصاف و مروت دهد مجازات های غیر پیشگیرانه اشتغال هر زندانی و دور شدن چند آسیب از خانواده چک در چه صورتی غیر کیفری می شود؟ اگر پدر برای مخالفت با ازدواج دختر تهدید به قتل وی کرد، تکلیف چیست؟ مرد حق دخالت در دارایی و درآمد همسرش‌ را ندارد تعداد زندانیان کشور به 240 هزار نفر رسید نحوه رسیدگی  به جرائم دسته جمعی چگونه است ؟ 194 زندانی جرائم غیرعمد چشم انتظار کمک های خیرین هستند نحوه مطالبه مهریه و جهیزیه پس از فوت زوج گرانفروشی رکوددار از تخلفات صنفی است ، تشکیل 64 پرونده تخلفاتی در طرح ضیافت 51 ماده برای ثبت علائم تجاری