بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
موسسه حقوقی عدالتخواه
آدرس : بابلسر بلوار پاسداران - نبش پاسداران 23 - مجتمع سامان طبقه پنجم واحد15
وب سایت موسسه حقوقی عدالتخواه
سجاد حجازی
آدرس : میدان نبوت -بلوار ملاصدرا - ساختمان معین -طبقه دوم واحد 6
وب سایت سجاد حجازی وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی کانون وکلای دادگستری البرز
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
سیدجلال میرکاظمی
آدرس : تهران - خیابان انقلاب - پیچ شمیران - روبروی تجدید نظر دیوان عدالت اداری ساختمان تنکابن - ط 6- واحد 28
تلفن تماس : 02177684200 - 09122406368
وب سایت سیدجلال میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی پذیرش کلیه دعاوی حقوقی ، کیفری ، خانواده دیوان عدالت اداری دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی
احسان عابدین
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09123956043
وب سایت احسان عابدین وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
سرور ثانی نژاد
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09124357415
وب سایت سرور ثانی نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

کاوشی حقوقی درباره دو شرط احراز سمت ریاست‌جمهوری؛ ایرانی و ایرانی‌الاصل کیست؟

ارسال شده توسط : حسن رایگانی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی در تاریخ : 09-02-1392
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
کاوشی حقوقی درباره دو شرط احراز سمت ریاست‌جمهوری؛ ایرانی و ایرانی‌الاصل کیست؟

کسی که ایرانی‌الاصل نباشد و تابعیت واقعی و اصلی ایران را نداشته باشد، نمی‌تواند سمت ریاست‌جمهوری را در کشور ما به‌دست بیاورد. وجود این دو شرط به صورت همزمان در قانون اساسی فقط برای رییس قوه مجریه پیش‌بینی شده است حتی روسای قوای دیگر برای تصدی و احراز سمت‌های‌شان لازم نیست چنین شرایطی داشته باشند.

در گفت و گو با کارشناسان به بررسی این دو شرط می‌پردازیم.

حقوق سیاسی تابعان کشورها

یک کارشناس حقوق عمومی با اشاره به اینکه کشورها معمولا برای احراز پست ریاست جمهوری تابعیت ایرانی را ضروری می‌دانند، توضیح می‌دهد: حق انتخاب‏پذیری، همانند حق رای، از حقوقی است که معمولا تحت عنوان حقوق‏ سیاسی از آنها نام می‏برند. حقوق سیاسی اصولا برای اتباع دولت‏ها به رسمیت شناخته می‏شود و شهروندان سایر دولت‏ها، حتی در صورت اقامت طولانی مدت در کشور دیگر، از این حقوق بی‏بهره‏ هستند؛ چراکه‏ مفهوم انتخابات سیاسی با مفهوم شهروندی ارتباط نزدیکی دارد.

حبیب کیانی توضیح می‌دهد: دولت‏ها معمولا به تمام اتباع خود، صرف ‌نظر از چگونگی کسب تابعیت، حق رای را اعطا می‏کنند؛ اما شاید به آسانی نپذیرند که همه اتباع، صرف ‌نظر از چگونگی کسب تابعیت، از حق انتخاب‏پذیری بهره‏مند شوند. برخی از کشورها همانند فرانسه‏ تمام اتباع خود را (اعم از اتباع اصلی و اکتسابی) انتخاب‏پذیر می‏دانند؛ اما در ایران، شرط تابعیت در انتخابات ریاست جمهوری مانند این کشورها مطلق نیست.

شرط تابعیت در انتخابات ریاست جمهوری

این مدرس دانشگاه به اصل 115 قانون اساسی اشاره می‌کند و می‌گوید: این اصل قانون اساسی تابعیت ایران‏ و ایرانی‌الاصل بودن و بندهای 2 و 3 ماده 35 قانون انتخابات ریاست جمهوری مصوب 5/4/1364، ایرانی‌الاصل‏ و تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران‏ را از شرایط انتخاب‏پذیری در ریاست‌جمهوری می‏دانند. کیانی ادامه می‌دهد: همچنین ماده 982 قانون مدنی، ریاست جمهوری را سمتی دانسته است که کسب آن به این شرط امکانپذیر است که نامزد احراز این پست تابعیت اصلی ایران داشته باشد. بنابراین کسانی که تابعیت اکتسابی دارند در ریاست‌جمهوری انتخاب‏پذیر نیستند و گذشتن‏ زمان‏های طولانی از صدور تابعیت نیز به بهره‏مندی آنها از انتخاب‏پذیری در ریاست جمهوری‏ منجر نمی‏شود.

تابعیت اکتسابی

یک کارشناس حقوق بین‌الملل به بیان مفهوم تابعیت اکتسابی می‌پردازد و می‌گوید: منظور از تابعیت اکتسابی در برابر تابعیت اصلی این است که شخص پس از تولد به نحوی از انحا تابعیت کسب کند. فریناز فیضی ادامه می‌دهد: این‌گونه تابعیت بر دو نوع است: یکی تابعیت اکتسابی ارادی و مستقیم و دیگری تابعیت غیرارادی و غیرمستقیم. این وکیل دادگستری در ادامه به توضیح بیشتر این تقسیم‌بندی می‌پردازد و می‌گوید: بعضی وقت‌ها بدون آنکه اراده شخص موثر باشد وی یک تابعیت جدید به دست می‌آورد؛ مانند تابعیت جدید اولاد صغیر شخصی که تغییر تابعیت داده یا تغییر بر اثر جدا شدن قسمتی از اراضی کشور؛ اما معمولا کسب تابعیت جدید با اراده شخص انجام می‌شود به این ترتیب که خودش تقاضای تابعیت می‌کند یا اینکه چنین تابعیتی نتیجه عمل ارادی وی است؛ مثلا بر اثر ازدواج تابعیت یک کشور دیگر را به‌دست می‌آورد.

فیضی در پاسخ به این سوال که منظور از اینکه تابعیت اصلی از شروط ریاست جمهوری چیست؟ توضیح می‌دهد: برای اینکه فهم موضوع آسان‌تر شود می‌توان گفت رئیس‌جمهوری نباید جزو یکی از این گروه‌ها باشد:

1- فرزندان صغیر شخصی که تغییر تابعیت داده است.

2- کسی که بر اثر جدا شدن قسمتی از اراضی کشور تابعیت کسب می‌کند.

3- کسی که بر اثر ازدواج تابعیت کشور را بدست آورده است.

4- کسی که به دنبال تقاضای تحصیل تابعیت کشور ایران به تابعیت کشورمان در آمده است.

رییس‌جمهور باید ایرانی‌الاصل باشد

در ادامه حبیب کیانی، کارشناس حقوق عمومی و مدرس دانشگاه به بررسی شرط ایرانی‌الاصل بودن به عنوان یکی دیگر از شروط ریاست جمهوری و مکمل شرط تابعیت ایرانی می‌پردازد و می‌گوید: هیچ‏گونه تردیدی نیست که ریاست‌جمهوری باید دارای تابعیت اصلی ایران‏ باشد؛ بنابراین اختلاف نظر در این حوزه به شرط ایرانی‌الاصل بودن رییس‌جمهوری برمی‏گردد. در واقع، ابهام در مراد قانونگذار اساسی از پیش‏بینی چنین شرطی، حقوقدانان ایرانی را به سمت ارایه‏ نظرات مختلفی سوق داده است.

وی توضیح می‌دهد: شرط ایرانی‌الاصل بودن در قانون اساسی مشروطیت برای وزرا و مادر ولیعهد پیش‏بینی شده بود. اصل 37(اصلاحی) متمم قانون اساسی مشروطیت مقرر می‏داشت: «ولایت عهد با پسر بزرگتر پادشاه که مادرش ایرانی‌الاصل باشد، خواهد بود.» اصل 57 متمم هم مقرر می‏داشت: «هیچ‏کس نمی‏تواند به مقام‏ وزارت برسد، مگر آنکه مسلمان و ایرانی‌الاصل و تبعه ایران باشد.» جهت تصدی مقامات نخست‏وزیری و وزارت نیز پیش‏بینی شده بود. با الهام از پیش‏نویس اولیه‏ و با توجه به سابقه موضوع در قانون اساسی مشروطیت، قانونگذار اساسی ایران در کنار لزوم‏ برخورداری از تابعیت ایرانی، شرط ایرانی‌الاصل بودن را نیز برای ریاست‌جمهوری ذکر کرد که‏ در راستای تبیین مراد او برداشت‏های متفاوتی ارایه شده است.

مفهوم ایرانی‌الاصل بودن

این مدرس دانشگاه با تاکید بر اینکه نظرها در مورد مفهوم ایرانی‌الاصل بودن یکسان نیست،به برخی دیدگاه‌هایی که در این خصوص مطرح است اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی از حقوقدانان بر اساس برداشت عرفی، از ضرورت اصل‌و نسب و ریشه ایرانی داشتن رییس‌جمهور سخن گفته‏اند و اضافه می‏کنند که‏ قانون با چنین تمهیدی در مورد رییس‌جمهور تلاش کرده هرگونه شائبه علقه به بیگانگان، هرچند ضعیف را، به هر طریق را مسدود کند. برخی دیگر با اشاره به امکان برداشت نژادی و خاندانی از این شرط و با عدم پذیرش چنین‏ برداشتی با توجه به تدوین قانون اساسی بر مدار موازین اسلامی و فقدان چنین اهمیت و اولویتی‏ برای نژاد در موازین اسلامی، مراد از ایرانی‌الاصل بودن را تابعیت اصلی ایران می‏دانند و معتقدند اگر شخصی تابعیت ایران را از تولد داشته باشد عرفا ایرانی‌الاصل است. برخی دیگر نیز معتقدند که صفت‏ ایرانی‌الاصل فراتر از تابعیت اصلی است به این معنی که علاوه بر شخص رییس‌جمهوری برای پدر او هم باید قایل به تابعیت اصلی بود.

بدین ترتیب گروهی از حقوقدانان کشورمان معتقدند در مفهوم ایرانی‌الاصل بودن تابعیت‏ اصلی ناشی از تولد از پدر ایرانی مستتر است و علاوه بر شخص برای پدر او هم باید قائل به‏ تابعیت اصلی بود. برخی هم معتقدند که مشمولان بند 2 ماده 976 قانون‏ مدنی یعنی کسانی که پدر آنها ایرانی است اعم از اینکه در ایران یا در خارجه متولد شده باشند» را به لسان قانونی ایرانی‌الاصل می‌خوانند.

این حقوقدان در پاسخ به این سوال که آیا صورت مشروح مذاکرات مجلس نمی‌تواند مفهوم این شرط را روشن‌تر کند؟ می‌گوید: مراجعه به صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی کمکی در کشف‏ مراد قانونگذار اساسی نمی‏کند؛ زیرا نماینده مخالف شرط ایرانی‌الاصل بودن، به دلایل کمبود وقت‏ و طولانی شدن مذاکره، فرصت سخن گفتن نیافت. کیانی در بیان نظر خود در مورد مفهوم شرط ایرانی‌الاصل می‌گوید: به نظر می‏رسد که با توجه به‏ سابقه موضوع در قانون اساسی مشروطیت، همچنین پیش‏نویس و نیز متن اصل 115 قانون اساسی، «ایرانی‌الاصل بودن» شرطی متمایز از شرط تابعیت و حتی تابعیت اصلی شخص یا پدر اوست؛‏ زیرا این متون «ایرانی‌الاصل بودن» و «تابعیت ایران» را جداگانه ذکر کرده‏اند و این دو شرط کاملا متمایز از هم فرض شده‏اند. کیانی اضافه می‌کند: منظور از ایرانی‌الاصل بودن ضرورت تعلق به خاندان و نسب ایرانی است و در واقع قانونگذار اساسی نوعی شرط شایستگی نژادی را برای ریاست‏جمهوری لازم دانسته است؛ اما در مورد نمایندگی در مجلس‏ شورای اسلامی، توقع قانونگذار عادی به این اندازه شدید نیست.

کیانی خاطرنشان می‌کند: این دو شرط در قانون اساسی جمهوری ایران در عمل نیز در سال‌های گذشته تاثیراتی داشته است. نخستین نامزد حزب جمهوری اسلامی در نخستین انتخابات ریاست جمهوری در کشور به دلیل اختلاف نظر در برخوردار بودن از این دو شرط قانون اساسی از انتخابات کنار رفت. این کارشناس حقوق عمومی می‌افزاید: بنابراین وجود دو شرط تابعیت ایران و ایرانی‌الاصل بودن از سوی شورای نگهبان در نامزدهای ریاست جمهوری پیش رو هم بررسی خواهد شد و قاعدتا در تایید و رد برخی از نامزدهای انتخابات موثر خواهد بود.

با توجه به آنچه گفته شد حق انتخاب شدن به عنوان ریاست‌جمهوری از آن دسته از حقوقی است که برای برخی اتباع ایران وضع شده است و گروهی از اتباع ایران که تابعیت واقعی و اصلی ندارند از آن محرومند. در توضیح باید گفت برخی از اتباع ایرانی کسانی هستند که تحصیل تابعیت ایران کرده‌اند و از ابتدا ایرانی‌الاصل نبوده‌اند؛ این افراد از برخی از حقوقی که برای اتباع ایرانی در نظر گرفته شده است، محروم هستند. در قانون مدنی برخی حقوقی که این افراد از آنها محروم هستند، بیان شده که بر این اساس، یکی از مشاغلی که تابعیت ایرانی و ایرانی‌الاصل بودن در آن شرط ضروری است، ریاست جمهوری است.

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

بررسی زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در شورای نگهبان
مطالعه تطبیقی انتخابات ریاست جمهوری در جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا
شادی مردم در پناه قانون
درصد آرا برای ریاست جمهوری چگونه محاسبه می شود؛ از کل آرا یا آرای صحیح؟
چه تخلفاتی می‌تواند انتخابات را باطل کند؟
نگاه رئیس جمهور آینده به تشکل های مدنی و مردم نهاد
کشاورز: تسلط رییس‌جمهور به مبانی حقوق عمومی واجب است
یازده عضو حقیقی و حقوقی هیأت اجرایی مرکزی+اینفوگرافیک
فهرست جرایم مرتبط با انتخابات در فضای مجازی
کدخدایی: انتخابات در کشور ما همیشه مطابق با استانداردهای قانون اساسی بوده است

دیدگاه های شما

نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
نظر :
اختصاصی برای مدیر سایت ( درصورت انتخاب این گزینه نظر شما در وب سایت دیده نخواهد شد )
 
لطفا از ارسال سوالات حقوقی در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
 
 
کد امنیتی :
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
اثبات مالکیت در خصوص املاک بدون سند یکی از راهکارهای پیشگیری از وقوع جرم ایجاد اشتغال برای خانواده های زندانیان است توضیح کشاورز درباره کلید سوالات و شکایات مربوط به آزمون وکالت 95 پول پس گرفتن ، آداب دارد ! ، راهکارهای باز پس گرفتن طلب زمانیکه هیچ مدرکی نداریم متهم مادرکشی: تحت تاثیر توهم ناشی از شیشه جنایت کردم وضعیت حقوقی احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه توصیه های حقوقی به خریداران خودرو حضانت در آیینه قانون مهریه بهترین سن اعلام فرزند خواندگی به کودک ، پیگیری اعطای تابعیت به کودکان دارای مادر ایرانی مطالبه وجه بیشترین پرونده های وارده به شوراهای حل احتلاف فساد از طریق خدشه وارد کردن بر سیاست دولت باعث اتلاف منابع ملی می شود تشریح قوانین تملک آپارتمان ها توسط معاون رییس کل دادگستری تهران بیش از 90 سیستم رایانه ای طلا فروشان تهرانی طعمه کیلگرها شد تصویب موافقتنامه همکاری ایران و لهستان در مبارزه با جرایم سازمان یافته قانون تسهیل ازدواج پرونده ای گمشده در بایگانی دولت ها حضور وراثت جدید پس از انجام مراحل انحصار وراثت تغییر کاربری اراضی زراعی با لحاظ شرایطی امکان پذیر است آیا تغییر کاربری اراضی کشاورزی و باغ ها امکان پذیر است ؟ 2 زندانی محکوم به قصاص از اعدام نجات یافتند