مرتضی دستوری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری و کارشناس ارشد حقوق تجارت بین الملل
احسان زررخ وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری کرمانشاه و ایلام
سیدتقی پیرو نذیری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای گیلان
محمدرضا علیزاده ثابت وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
حمیده رزمی وکیل پایه یک دادگستری، مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
مینا حاج کاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
وب سایت سید سعید میرمحمدی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی  قوه قضائیه محقق دکتری حقوقی و مدرس دانشگاه

جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره09128304909 در تماس باشید.

برخورد قانون با توقیف و حبس غیر قانونی

ارسالی توسط عباس گودرزی وکیل پایه یک دادگستری
برخورد قانون با توقیف و حبس غیر قانونی

دستگیری و حبس مجرم یکی از معیارهای تحقق عدالت به حساب می‌آید. اما گاهی نیز توقیف و حبس جنبه غیرقانونی پیدا می‌کنند. این موضوع به اندازه‌ای اهمیت دارد که قانونگذار آن را یکی از جرایم علیه اشخاص دانسته و برای جلوگیری از وقوع آن مجازات‌هایی را در نظر گرفته است.

دستگیری و حبس مجرم یکی از معیارهای تحقق عدالت به حساب می‌آید. اما گاهی نیز توقیف و حبس جنبه غیرقانونی پیدا می‌کنند. این موضوع به اندازه‌ای اهمیت دارد که قانونگذار آن را یکی از جرایم علیه اشخاص دانسته و برای جلوگیری از وقوع آن مجازات‌هایی را در نظر گرفته است.

حبس غیرقانونی

یک وکیل دادگستری در پاسخ به این پرسش که در چه صورت مجازات حبس جنبه غیر‌قانونی پیدا می‌کند؛ به «حمایت» می‌گوید: هرگاه بازداشت فرد از سوی ماموری باشد که به صورت قانونی صلاحیت صدور بازداشت و توقیف را دارد اما اقدام وی برخلاف قانون و بدون رعایت مقررات قانونی باشد، مجازات حبس جنبه غیرقانونی پیدا می‌کند.

امیرهوشنگ امین‌زاده با بیان اینکه اگر توقیف متهم مطابق مواد 24 و 32 و 35 قانون آیین دادرسی کیفری و در مواردی که توقیف افراد جایز است صورت بگیرد، اقدام به حبس قانونی است اما ممکن است اقدام‌های متعاقب بر توقیف، غیرقانونی محسوب ‌شود.

وی این مورد را با یک مثال توضیح می‌دهد و می‌گوید: به‌طور مثال مرجع قضایی متهمی را مطابق قانون به زندان‌های قانونی معرفی می‌کند اما ماموران به جای اعزام متهم به زندان عمومی او را به جای دیگری غیر از زندان می‌برند و در آنجا توقیف می‌کنند؛ به این ترتیب زندانی کردم فرد غیرقانونی می‌شود.

تعریف توقیف یا سلب آزادی

امین‌زاده با بیان اینکه جرم توقیف غیرقانونی عبارت است از توقیف یا دستگیری شخصی با فعل مادی و دستگیر کردن شخص بدون مجوز قانونی به نحوی که آزادی عمل و اختیار به طور موقت از وی سلب شود، ادامه می‌دهد: باید به این تعریف این نکته را نیز اضافه کرد که عمل مادی دستگیری و ممانعت از تردد و آزادی رفت‌و‌آمد فرد در مدت نسبتاً کوتاه را که معمولاً از 24 ساعت تجاوز نمی‌کند، توقیف می‌گویند و فرقی نمی‌کند که این توقیف در خانه، اتومبیل یا هر محل دیگری باشد.

این وکیل دادگستری با بیان اینکه معنی توقیف با حبس متفاوت است در این باره توضیح می‌دهد: حبس در محل محفوظ‌تر و مضبوط‌تر و در زمان نسبتاً طولانی‌تر انجام می‌شود اما توقیف تنها دستگیر کردن و تحت محافظت و مراقبت قرار دادن در مدتی کوتاه است.

وی در ادامه خاطرنشان می‌کند: طبق ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری، ضابطان دادگستری حق بازداشت متهمان را در جرایم عادی (غیرمشهود) بدون دستور قضایی ندارند و در جرایم مشهود نیز چنانچه فوراً پس از 24 ساعت از بازداشت، متهم بازداشت‌شده را باید به مقامات قضایی معرفی کنند.

امین‌زاده در خصوص قرارهای صادره از سوی مقام‌های قضایی نیز می‌گوید: مطابق ماده 3 قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب مصوب 1373 و اصلاحات بعدی آن، باید در مورد بازداشت موقت متهم در مهلت مقرر قانونی تعیین تکلیف شود و چنانچه خارج از مواعد قانونی بدون دلیل قانونی متهم در بازداشت بماند عمل مقام صادرکننده قرار، مصداق بارز بازداشت غیرقانونی است و برابر قانون با وی برخورد خواهد شد.

برخی مواد قانونی درباره یک جرم

این وکیل دادگستری می‌گوید: رکن قانونی جرم حبس غیرقانونی مواد 570، 575 و 583 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 بخش تعزیرات است. به گفته وی، برابر ماده 583 این قانون توقیف و اخفاء غیر قانونی توسط افراد عادی، برابر ماده 575 این قانون ‌صدور دستور بازداشت غیرقانونی توسط قضات و برابر مواد 23 و 24 قانون آیین دادرسی کیفری بازداشت غیرقانونی توسط ماموران دولتی جرم است.

مصادیق توقیف غیرقانونی

این وکیل دادگستری درباره مصادیق توقیف غیرقانونی می‌گوید: فعل مرتکب می‌تواند شامل سلب آزادی شخصی (آزادی تن) به‌صورت فعل مادی مثبت با در اختیار گرفتن شخص در محلی که در آنجا بوده باشد یا به شکل جلوگیری کردن از ادامه راهی که در مقابل داشته است، جلوه‌گر شود، هر چند به مدت زمان کوتاه باشد.

یک مصداق دیگر آن محرومیت افراد از حقوق مقرر در قانون اساسی مانند آزادی رفت و آمد، حق انتخاب شغل و مسکن، مصونیت منازل و اماکن خصوصی، مکاتبات و مکالمات و مخابرات و اسرار شخصی، حق دادخواهی آزادی دفاع و حق انتخاب وکیل است. این موارد در اصول 20،22،32،33،35،38 قانون اساسی گنجانده شده است.

اصل 172 قانون اساسی

وی ادامه می‌دهد: در خصوص جرایم ضابطان دادگستری مطابق اصل 172 قانون اساسی، ماده 1 قانون جرایم نیروهای مسلح و تبصره 2 این ماده قانونی، به دلیل اینکه جرم بازداشت از جرایم عمومی بوده رسیدگی به آن نیز در صلاحیت دادگاه عمومی است.

این کارشناس حقوقی درباره بازداشت غیرقانونی از سوی مراجع قضایی نیز ادامه می‌دهد: مطابق قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب، رسیدگی به این جرم در صلاحیت دادگاه کیفری استان تهران است و این دادگاه با توجه به صلاحیت شخصی مرتکب جرم به صورت اختصاصی به جرایم قضات رسیدگی می‌کند.

مهم‌ترین مواد مربوط به حبس غیرقانونی

یک وکیل دادگستری درباره مهمترین مواردی که می‌توان از مجازات حبس غیرقانونی نام برد، می‌گوید: حبس شخص بدون صدور حکم از مرجع قضایی مهم‌ترین این مورد است.

سید اسماعیل حسینی زارع با بیان اینکه بحث حبس شخص بدون صدور حکم از مرجع قضایی، در قانون مجازات اسلامی سابق بررسی شده بود، ادامه می‌دهد: این جرم شباهت زیادی به جرم آدم‌‌ربایی دارد با این تفاوت که آدم‌ربایی از سوی افراد عادی صورت می‌گیرد اما طبق صراحت این ماده مرتکبان این جرم، ماموران هستند.

وی می‌افزاید: به علت تشابه زیاد بین جرم حبس غیرقانونی و آدم‌‌ربایی به عناصر قانونی متعددی می‌توان اشاره کرد که برخی از حبس‌‌ها را از حکم غیرقانونی مجزا می‌کند.

تعریف کیفری توقیف

وی با بیان اینکه فعل بازداشت غیرقانونی شامل توقیف و حبس شخص برای مدت کوتاه بدون مجوز از مراجع قانونی نیز می‌شود، می‌گوید: ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری در این زمینه تعیین تکلیف کرده و به ضابطان برای بازداشت متهم 24 ساعت مهلت داده است که در اولین فرصت باید مراتب را برای اتخاذ تصمیم قانونی به اطلاع مقام قانونی برسانند در غیر این ‌صورت این امر از مصادیق بازداشت غیرقانونی محسوب می‌شود.

در ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری آمده است: «ضابطین دادگستری نتیجه اقدامات خود را به اطلاع مرجع قضایی صالح می‌رسانند، در صورتی که مرجع مذکور اقدامات انجام‌شده را‌ کافی نیافت، می‌تواند تکمیل آن را بخواهد، در این مورد ضابطین مکلفند به دستور مقام قضایی تحقیقات و اقدامات قانونی را برای کشف جرم به عمل آورند، لیکن نمی‌توانند متهم را در بازداشت نگهدارند و چنانچه در جرایم مشهود بازداشت متهم برای تکمیل تحقیقات ضروری باشد موضوع اتهام باید‌ با ذکر دلایل بلافاصله کتباً به متهم ابلاغ شود و حداکثر تا مدت (۲۴) ساعت می‌توانند متهم را تحت نظر نگهداری نموده و در اولین فرصت باید مراتب را جهت اتخاذ تصمیم قانونی به اطلاع مقام قضایی برسانند مقام قضایی در خصوص ادامه بازداشت و یا آزادی متهم تعیین تکلیف می‌نماید.

همچنین ‌تفتیش منازل، اماکن و اشیاء و جلب اشخاص در جرایم غیر مشهود باید با اجازه مخصوص مقام قضایی باشد هرچند اجرای تحقیقات بطور کلی از‌ طرف مقام قضایی به ضابط ارجاع شده باشد».

مراحل شکایت

وی در پایان خاطرنشان می‌کند: به دلیل اینکه صرفا این جرم عمومی است رسیدگی به شکایت در این مورد در صلاحیت دادگاه‌های کیفری عمومی است. همچنین به گفته حسینی زارع، زمانی مراجع اختصاصی و نظامی دخیل در قضیه می‌شوند که جرم واقع شده از سوی افراد نظامی و در حین انجام ماموریت انجام شود.

به همین دلیل دخالت‌های مراجع یادشده به قضیه منتفی است زیرا برای این امر تشریفات خاصی وجود ندارد و انعکاس مراتب به مراجع قضایی کفایت می‌کند.

منبع : روزنامه حمایت

مطالب مرتبط

با شرکت کارآموزان وکالت در آزمون امسال، محل کارآموزی شان تغییر می کند

نام نویسنده
با شرکت کارآموزان وکالت در آزمون امسال، محل کارآموزی شان تغییر می کند

نایب‌رییس کانون وکلای دادگستری مرکز با اشاره به مصوبه جدید هیات مدیره کانون وکلای مرکز مبنی بر شرکت کارآموزان وکالت در آزمون امسال، گفت: در صورت کسب رتبه بالاتر فقط محل اشتغال و کارآموزی این کارآموزان تغییر پیدا می‌کند.

ادامه مطلب ...

آگهی آزمون پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت کانون های وکلای دادگستری ایران سال 1392

نام نویسنده
آگهی آزمون پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت کانون های وکلای دادگستری ایران سال 1392

آگهی آزمون پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت کانون های وکلای دادگستری ایران سال 1392

ادامه مطلب ...

آغاز ثبت نام آزمون وکالت 1392

نام نویسنده
آغاز ثبت نام آزمون وکالت 1392

ثبت‌نام در آزمون وکالت سال 92 از امروز - اول مهرماه - شروع شد.

ادامه مطلب ...

از امروز آغاز ثبت نام آزمون کار آموزی وکالت+لینک دسترسی ثبت نام

نام نویسنده
از امروز آغاز ثبت نام آزمون کار آموزی وکالت+لینک دسترسی ثبت نام

ثبت‌نام در آزمون وکالت سال 92 از امروز – اول مهرماه – شروع شد.

ادامه مطلب ...

یکم آذر، برگزاری آزمون وکالت

نام نویسنده
یکم آذر، برگزاری آزمون وکالت

رئیس اتحادیه سراسری کانون های وکلای دادگستری ایران گفت: آزمون وکالت سال ۱۳۹۲ در نخستین روز آذر در کانون های وکلای سراسر کشور برگزار خواهد شد .

ادامه مطلب ...

کشاورز: اطلاعات موثر در مورد پذیرش وکیل در استان ها در اختیار نمایندگان قوه قضائیه است

نام نویسنده
کشاورز: اطلاعات موثر در مورد پذیرش وکیل در استان ها در اختیار نمایندگان قوه قضائیه است

رییس منتخب اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای دادگستری ایران (اسکودا) درباره ظرفیت جذب وکیل، گفت: تعداد مورد نیاز وکیل در هر استانی، توسط هیاتی متشکل از رییس دادگاه انقلاب، رییس کل دادگستری و رییس کانون وکلای دادگستری تعیین می‌شود.

ادامه مطلب ...

کارت شرکت در آزمون کارآموزی وکالت سال 1392

نام نویسنده
کارت شرکت در آزمون کارآموزی وکالت سال 1392

کارت شرکت در آزمون کارآموزی وکالت سال ۱۳۹۲

ادامه مطلب ...

آزمون کانون وکلای دادگستری جمعه برگزار می شود

نام نویسنده
آزمون کانون وکلای دادگستری جمعه برگزار می شود

آزمون متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت کانون‌ وکلای دادگستری سال 92 روز جمعه اول آذر ماه برگزار می‌شود.

ادامه مطلب ...

نتایج آزمون وکالت 1392، دی ماه اعلام می شود

نام نویسنده
نتایج آزمون وکالت 1392، دی ماه اعلام می شود

رییس سابق اتحادیه سراسری کانون‌های وکلای ایران (اسکودا) گفت: طبق اعلام سازمان سنجش آموزش کشور تعداد ثبت‌نام کنندگان در آزمون وکالت در سراسر کشور ۵۸ هزار و ۹۴۸ نفر بوده است.

ادامه مطلب ...
مشاهده کلیه مطالب مرتبط
0 دیدگاه

دیدگاه خودتان را ارسال کنید