بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
حمیده رزمی
آدرس : تهران - شریعتی بالاتر از سیدخندان نرسیده به سه راه ضرابخانه ساختمان پاستور پ 1009ط 3 واحد 45
تلفن تماس : 02122852780
تلفن همراه : 09127199401
وب سایت وب سایت حمیده رزمی وكيل پايه يك دادگستري، مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
سرور ثانی نژاد
آدرس : پاسداران، خیابان عابدینی زاده، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09124357415
وب سایت سرور ثانی نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
محمد یوسفی (نصیری خلج)
آدرس : تهران - خیابان ولیعصر - بین خیابان زرتشت و فاطمی - خیابان پرستو - دفتر محمد یوسفی و وکلا
وب سایت محمد یوسفی (نصیری خلج) وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلا
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
محمدرضا علیزاده ثابت
آدرس : تهران - سعادت آباد - پایین تر از میدان سرو- ابتدای 18 متری مطهری - پلاک 10 - طبقه سوم- واحد 8
وب سایت محمدرضا علیزاده ثابت وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
سیدجلال میرکاظمی
آدرس : تهران - خیابان انقلاب - پیچ شمیران - روبروی تجدید نظر دیوان عدالت اداری ساختمان تنکابن - ط 6- واحد 28
تلفن تماس : 02177684200 - 09122406368
وب سایت سیدجلال میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی پذیرش کلیه دعاوی حقوقی ، کیفری ، خانواده دیوان عدالت اداری دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی
سید میثم حاجی سیدی
آدرس : تهران-کارگر شمالی ، پایین تر از مرکز قلب ، جنب کوچه آراسته ،پلاک 1765، واحد4
وب سایت سید میثم حاجی سیدی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

موارد عسر و حرج مشروط نه مطلق

ارسال شده توسط : حمیده رزمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی در تاریخ : 02-11-1390
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
موارد عسر و حرج مشروط نه مطلق


آیا می‏شود موارد عسر و حرج را احصا کرد؟ آیا با احصای قانونی و محصور کردن فراوانی، مشکل حل‏ شده و خدمتی به زنان می‏شود؟

ماده 1130 قانون مدنی مقرر می‏دارد:« در صورتی‏ که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد می‏تواند به حاکم مراجعه کند و در صورت ثبوت عسر و حرج دادگاه زوج را اجبار به طلاق می‏کند و در صورتی‏ که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق‏ داده می‏شود.» این ماده استثنایی برای این است که به‏ دلیل کلیت امر در استثناء خاصه آن، قانونگذار به‏ تبیین موارد آن قیام کرده است که این مسئله پیش‏ می‏آید که احصای مواردی چند،نمی‏تواند ناقض موارد دیگری که تبیین نشده است ولی وجود دارد،باشد و حصر بیش‏تر حقوق زن را مخدوش نمی‏دارد.آن هم‏ حصر با قید و شرط در صورتی که کلیبت عسر و حرج‏ موضوع ماده مقید و مشروط نیست.

قانون،تکالیف متقابلی را برای زن و شوهر تعیین‏ کرده است که حسن معاشرت، کمک در تحکیم بنیان‏ خانواده و تربیت فرزندان، وفاداری به یکدیگر و سکونت‏ در منزل مشترک از آن جمله است. همان‏گونه که شوهر تکلیف انفاق همسر خود را دارد،زن نیز تکلیف بر تمکین دارد و یکی بدون دیگری فاقد تعریف قانونی‏ است. زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگرند و در صورتی که این امر از سوی هر یک نقض شود،به‏ حقوق دیگری تجاوز شده است. در این وصف اگر منصفانه بنگریم در صورتی که زن حسن معاشرت‏ نداشته باشد، مرد اختیارات ماده 1133 را دارد ولی در اجرای آن باید مهریه زوجه را بپردازد(در مورد وجه‏ نقد،این پرداخت به نرخ روز صورت می‏گیرد). همچنین مرد باید اجرت‏ المثل و نفقات زن را بدهد تا بتواند خود را رها کند،آیا در این زمینه عسر و حرجی‏ برای مرد پیش ‏بینی شده است؟ بگذریم.

حسن معاشرت یعنی عدم ایذا و آزار جسمی، روحی‏ و حیثیتی و حتی کلامی؛ یعنی مهربانی و تفاهم و همدلی، ولی در طول زندگی گاهی همسران به آنجا می‏رسند که تفاهم، همدلی و حسن معاشرت را از دست می‏دهند و در نتیجه بنیان خانه و خانواده‏ متزلزل می‏شود. مرد وقتی با این تزلزل و مشقت‏ روبه ‏رو می‏شود،با اجازه حاصله از ماده 1133 قانون‏ مدنی با پرداخت حقوق واجبه زن همان‏گونه که آمده، زن خود را طلاق می‏دهد،ولی وقتی زن دچار مشقت و سختی می‏شود،اختیاری به نحو مطلق و با آن وسعت‏ برای رهایی خود ندارد،و به همین دلیل ماده 1130 قانون مدنی مصوب یال 1370 ناظر به این‏ گونه موارد است.در عسروحرج در این ماده یک تأسیس حقوقی‏ است که برای آن تعریف قانونی موجود نیست. عسر در لغت تنگی و دشواری و حرج نیز تنگی و فشار معنا شده‏ است و در مجموع به مشقت تعبیر می‏شود که مصادیق‏ بسیاری داشته باشد و اماره ‏ای است بر آزار و اذیت‏ شدید به نحوی که قابل تحمل نباشد.این امر موضوعی‏ کاملا نظری است زیرا مشقت و سختی در فرهنگ‏ها و خرده فرهنگ‏های مختلفه و نیز در عرف جوامع متفاوت‏ است و تعریف واحد و یکسان ندارد.به همین دلیل‏ صاحب‏نظران در پی تبیین موارد آن برآمده‏ اند، ولی آیا می‏شود تمامی موارد را احصا کرد؟ و آیا با احصای‏ قانونی و محصور کردن فراوانی، مشکل حل شده و خدمتی به زنان می‏شود؟
 
آنچه به عنوان اصلاحیه ماده‏ 1130 قانون مدنی مطرح است بدین شرح است:

تبصره: موارد ذیل از جمله مصادیق عسر و حرج محسوب می‏گردد.

1-ترک خانواده توسط زوج به مدت شش‏ ماه؟!

2-اعتیاد به یکی از انواع مواد مخدر

3-استنکاف از دادن نفقه و عدم امکان الزام‏ وی به تأدیه نفقه توسط دادگاه ؟!

4-عقیم بودن زوج

5-سوء رفتار و معاشرت زوج در حدی که‏ عرفا برای زوجه قابل تحمل نباشد؟!

6-اختیار همسر دیگر در صورت‏ عدم استطاعت بر اجرای عدالت!!!

7-عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع‏ اشتغال به کار و حرفه منافی مصالح خانوادگی و حیثیات زن مانند اشتغال به قاچاق مواد مخدر و یا تکدی‏ گری!!!

با دقت در قانون مدنی،باب خانواده،درمی‏ یابیم که‏ پاره ‏ای از مواردی که در این اصلاحیه ذکر شده است، خود قانون مستقلی دارد که در صورت اجرا نشدن آن از سوی شوهر، زن می‏تواند احقاق حق کند و بسیاری از موارد احصا شده مذکور، خود نیازمند تعریف و احصا هستند زیرا از کلیت برخوردارند که بدان‏ها می‏پردازیم:
 
1-در بند الف تبصره الحاقی، « ترک خانواده توسط زوج به مدت شش ماه » مواردی را به ذهن متبادر می‏کند و تصمیم ‏گیری را برای قاضی دشوار می‏دارد. این ترک اگر با پرداخت نفقه بدون حضور زوج در خانه‏ مشترک همراه باشد،تکلیف قاضی چیست؟و اگر زوج‏ رأس شش ماه مراجعه کند و پس از چندی این امر تکرار شود،تکلیف چیست؟و اگر ترک با پرداخت‏ نکردن نفقه و کم‏تر از شش ماه باشد چه وضعی پیش‏ خواهد آمد؟ سکوت قانونگذار اجرای این بند را عملا معطل خواهد گذاشت.

2- اعتیاد به یکی از انواع مواد مخدر،این بند نیز مجمل است، زیرا اعتیاد به مسکرات را نادیده‏ انگاشته ‏اند،ایذا و آزار و بی‏ مسئولیتی معتادان به‏ مسکرات، چیزی کم‏تر از معتادان به مواد مخدر نیست، به‏ ویژه که شرب مسکر در قانون مجازات اسلامی و نیز در شرع، جرم محسوب می‏شود و مستحق کیفر است. قاضی در مواجه با این وضع چه تکلیفی خواهد داشت‏ و آیا حقوق زن معطل نمی‏ماند؟!

3- در بند سه،عنوان شده « استنکاف از پرداخت نفقه‏ و عدم امکان الزام او به تأدیه نفقه توسط دادگاه »،این‏ بند در واقع همان مفاد ماده 1129 قانون مدنی است‏ که در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم اجرای‏ حکم محکمه و الزام او به تأدیه نفقه،زن می‏تواند برای‏ طلاق به حاکم رجوع کند و حاکم شوهر را اجبار به‏ طلاق می‏کند و هم‏چنین است در مورد عجز شوهر از دادن نفقه که مورد اخیر(عجز شوهر) در مصادیق عسرو حرج بیان نشده است و این تعارض خود مشکل‏ آفرین‏ خواهد بود و بنابراین با وجود ماده قانونی بسیار روشن‏ و واضح نیازی به الحاق بند یه به نحو حاضر نبوده‏ است.

4- « عقیم بودن زوج » ، این مورد نیز به موجب شروط ضمن عقد مندرج در انتهای سند نکاحیه درج شده‏ است و سردفتران ازدواج مکلف شده ‏اند که شروط ضمن عقد را به اطلاع متعاقدین برسانند،بنابراین با امضای شرط مذکور این امر هم تحقق می‏یابد و با ثبوت در محکمه، زن می‏تواند خود را از قید زوجیت‏ رها کند،آیا نمی‏شود با توجه به پیشرفت علم در این‏ مورد علاج واقعه پیش از وقوع بشود و امراض مقاربتی، تالاسمی و...این امر نیز آزمایش و تبیین شود؟

5- پنجمین مورد احصا شده، سوء رفتار و معاشرت‏ زوج است،در حدی که عرفا برای زوجه قابل تحمل‏ نباشد.این تحمل عرفی را با چه مقیاس و میزانی‏ اندازه‏ گیری می‏کنند و چگونه باید احراز شود؟در توان‏ زوجه است یا فرهنگ جامعه و حد عرف کجاست؟!

6- اختیار همسر دیگر در صورت عدم استطاعت به‏ اجرای عدالت!!! این مورد علاوه بر این‏که نوعی تجویز قانونی بر اختیار همسر دوم است،مشکلی تازه‏ می ‏آفریند. این استطاعت از سوی قاضی محکمه‏ چگونه باید احراز شود؟ کیل و اندازه و میزان اجرای‏ عدالت چیست؟ استطاعت بر اجرای عدالت در اختیار همسر دوم،منظور تأمین مالی و تأمین نفقه یکسان دو زن است،این تعبیری مضیق از عدالت است. چرا که‏ عدالت را در مادیات محصور و از عدل تعبیری مادی‏ القا کرده ‏ایم،در صورتی که دیانت و شریعت ما مفهومی‏ وسیع از عدالت را در این مورد در نظر دارد که همانا یکسانی رفتار از نظر محبت شوهر نسبت به زنان‏ متعدد،وجه ممتازه آن است،کما این که حسب‏ شریعت،مرد موظف است که اگر دو زن اختیار می ‏کند، یک شب در میان نزد آنان باشد و در تکلم و حتی نگاه‏ کردن یکی را بر دیگری ترجیح ندهد و...ولی کلمه‏ استطاعت در مصداق بند شش تبصره الحاقی، در واقع‏ منحصر کردن عدالت بر جنبه مادی آن و پرداخت‏ نفقات است و نه چیز دیگر که می‏توان گفت از وجاهت‏ شرعی برخوردار نیست.

7- عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع اشتغال به‏ کار و حرفه منافی با مصالح خانوادگی و حیثیات زن‏ مانند اشتغال به قاچاق مواد مخذر و یا تکدی‏ گری، آخرین مورد احصا شده است.اگر زنی به محکمه‏ خانواده رجوع کند و به دلیل عسر و حرج به سبب‏ اشتغال شوهرش به قاچاق مواد مخدر،تقاضای طلاق‏ کند،دادگاه خانواده لازم است طبق قانون، قرار عدم صلاحیت در موضوع قاچاق مواد مخدر را صادر کرده و پرونده را به دادگاه صلاحیت دار ارجاع کند و یا از این‏که کنار جرم عمدی قاچاق مواد مخدر بگذرد و تنها دستور عدم اشتغال به حرفه مذکور را بدهد که به‏ حکم قوانین مصوب و آیین دادرسی کیفری ، مورد اول‏ جاری است و قرار عدم صلاحیت صادر می‏شود.
اینجا این سؤال پیش می‏آید که حقوق زن براساس احصای‏ فوق چه می‏شود و اساسا وجه اجرای این بند چیست؟ این امر را از نظر دور نداریم که طبق ماده 1119 قانون مدنی، طرفین عقد نکاح می‏توانند هرگونه‏ شرطی را که خلاف مقتضای عقد نباشد،در ضمن عقد لازم دیگری در نظر بگیرند. مثلاً می توانند شرط کنند که اگر زوج در مدت معینی‏ غیبت کند و یا ترک انفاق کرده و یا به حیات زن سوء قصد کند و یا سوء رفتاری داشته باشد که زندگانی آن‏ها را با یکدیگر غیر قابل تحمل کند، زن وکیل و یا وکیل در توکیل باشد که پس از اثبات در محکمه و صدور حکم، خود را مطلقه کند و این ماده خود جامع مواردی است که‏ به عنوان بعضی مصادیق عسر و حرج در تبصره‏ الحاقی قید شده است.

عسروحرج کلیتی عام دارد و در صورتی حادث‏ می‏شود که جان، حیثیت و آبروی زن در معرض خطر باشد و بسیاری از مصادیقی که در الحاقیه ماده 1130 ذکر شده، به نحوی که گذشت خود قانون مستقلی دارد که هنگام استناد به عسر و حرج قابل استفاده است.

آنچه که نه قانونگذار بدان توجه کرده است و نه مورد توجه محاکم قرار می‏گیرد، ایراد تهمت و افترای‏ حیثیتی و ناموسی از سوی شوهران نسبت به زنانشان‏ است که خود عدم تأمین جانی به شمار می‏آید. ترک خانه توسط زوچ، عدم ایفای وظایف زوجیت از جانب شوهر حتی در سکونت در یک خانه با زوجه که به کرات دیده شده‏ است و عدم تأمین روحی زوجه نیز از دیگر مواردی‏ است که کم‏تر بدان توجه می‏شود.

اگر در پی اصلاح هستیم،موارد عسر و حرج باید به‏ صورت مطلق عنوان شود نه مشروط که خود شرط اجرا را متضرر می‏دارد.

اگر می‏خواهیم موارد را به صورت نمونه احصا کنیم، چرا مشروط ؟ مطلق بودن آن‏ها کار را برای قاضی نیز آسان‏تر می‏کند. برای مثال می‏توان به اعتیاد زوج به‏ مواد مخدر و مسکرات،ایراد ضرب نسبت به زوجه‏ در حدی که بدان دیه تعلق گیرد،ایراد تهمت و افترای‏ حیثیتی و ناموسی نسبت به زوجه،ازدواج مجدد زوج، ترک خانواده و وظائف زوجیت از سوی زوج، عدم پرداخت نفقه زائد بر چهار ماه (زیرا حسب شریعت، مردان نمی‏توانند زائد بر چهار ماه وظایف زوجیت را معطل گذارند) و تکرار آن و لو کم‏تر از چهار ماه و هم‏چنین اشتغال شوهر به شغلی که خلاف حیثیات‏ اجتماعی و مخل نظم عمومی باشد،اشاره کرد.

ذکر مصادیق به صورتی که جامع و مانع نباشد،خود مشکل‏ آفرین می‏شود و کار را بر قضات دشوار می‏کند، زیرا با مفهوم کلی،دست‏یابی به مصادیق وسعت‏ بیش‏تری می‏ یابد ولی با محصور کردن آن،در قالبی‏ گرفتار می‏ آییم که خروج از آن نقض قانون تلقی‏ می‏شود زیرا همان‏گونه که آمد مصادیق عسروحرج‏ نسبی است نه مطلق،تبصره الحاقی به نحو انشا شده‏ نمی‏تواند مشکلی را برطرف کند و شاید خود مضیقه‏ بیش‏تری را به وجود آورد.


مجله حقوق زنان تیر و مرداد 1379 - شماره 16

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
مصادیق نشر اکاذیب در قوانین و مقررات جرایم نیروهای مسلح 20 درصد کاهش یافته است توضیح کشاورز درباره سئوالات و محل برگزاری آزمون وکالت 95 آخرین وضعیت اجرای سند ملی پیشگیری از جرم کاهش ورودی 15 درصدی زنان به زندان مرکزی در سال جاری رقابت بین آسایشگاه ها به علت بیمه نبودن خدمات از بین رفته است هیچ محکومی به اعدامی از زندان فرار نکرده است جریمه 2 پرتاب از خودرو ، زباله و آب دهان پیشگیری از دعاوی حقوقی با ساماندهی بنگاه های املاک و خودرو تنبیه بدنی در مدرسه ممنوع است خانواده های زن سرپرست در حال افزایش است مزایای قرارداد ارفاقی در توسعه فضای کسب و کار رای شماره های 512 الی 517 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوب شوراهای اسلامی نظارت بر فضای مجازی بر عهده کیست ؟ پیدا شدن دختر 2 ساله تهرانی پس از 13 روز کشف جسد پسر جوان در خوابگاه دانشجویی پرونده لایحه حمایت از معلولان بسته خواهد شد ؟ لازم الاجرا شدن مصوبات در گرو سپری شدن مراحل نهایی است سبک زندگی خواهر زنم باعث فروپاشی زندگی من شد معدل سلامت وکلا از بسیاری از اقشار کشور بالاتر است