بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
شاپور خسروی پور
آدرس : تهران - خيابان شريعتي - چهار راه قصر خ قدوسی ک زارتشت ک زمانی پ 12 ط دوم واحد 23 دفتر وکالت
تلفن تماس : 02188451794
تلفن همراه : 09121594714
وب سایت وب سايت شاپور خسروی پور وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
فرشته توکلی
آدرس : استان مرکزی - خمین - خیابان امام خمینی (ره) خیابان آزادی - روبه روی مجتمع تجاری اداری شهرداری - ساختمان وکلا - طبقه اول
وب سایت فرشته توکلی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی قوه قضائیه
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
سیدجلال میرکاظمی
آدرس : تهران - خیابان انقلاب - پیچ شمیران - روبروی تجدید نظر دیوان عدالت اداری ساختمان تنکابن - ط 6- واحد 28
تلفن تماس : 02177684200 - 09122406368
وب سایت سیدجلال میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی پذیرش کلیه دعاوی حقوقی ، کیفری ، خانواده دیوان عدالت اداری دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
سرور ثانی نژاد
آدرس : پاسداران، خیابان عابدینی زاده، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09124357415
وب سایت سرور ثانی نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
زهرا ابراهیمی
آدرس : بزرگراه نواب،میدان بریانک،هفت چنار،خ حسام الدین ،روبروی کوچه مزرعتی قهرودی،مجتمع پزشکی قائم ،پ 63-،ط دوم
وب سایت زهرا ابراهیمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
موسسه حقوقی عدالتخواه
آدرس : بابلسر بلوار پاسداران - نبش پاسداران 23 - مجتمع سامان طبقه پنجم واحد15
وب سایت موسسه حقوقی عدالتخواه
سنجر فخری
آدرس : تهران - خیابان استاد مطهری - خیابان میرعماد - نبش کوچه چهارم - ساختمان 280 - طبقه 3 واحد 16
وب سایت سنجر فخری وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

تحلیل زبان شناختی آرای قضایی بر اساس الگوی خلاق

ارسال شده توسط : شاپور خسروی پور وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی در تاریخ : 03-01-1391
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
تحلیل زبان شناختی آرای قضایی بر اساس الگوی خلاق

نویسنده: فائزه فرازنده‌پور – مترجم رسمی دادگستری و کارشناس ارشد زبان‌شناسی همگانی

چکیده

این پژوهش در صدد است تا الگوی نوینی را برای تهیه خلاصه آرای قضایی به زبان ساده حقوقی ارائه دهد. در این مقاله، ضمن تحلیل زبان‌شناختی آرای قضایی، الگویی با عنوان «الگوی خلاق» معرفی می‌شود که بر اساس آن طی 5 مرحله مجزا می‌توان خلاصه آرای قضایی را که حاوی کلان‌گزاره‌های متن است، به زبان ساده حقوقی و به تفکیک موضوع ارائه داد. پیکره زبانی پژوهش عبارت است از 50 دادنامه با موضوع کیفری و حقوقی که به روش تحلیلی - توصیفی از نوع تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل می‌شوند. پس از پیاده‌سازی آرا در «الگوی خلاق»، میزان جامعیت متن خلاصه رای و همچنین قابلیت درک و شفافیت بیان آن در مقایسه با متن اصلی به روش «بررسی مقایسه‌ای» و روش «گروه کانونی» بررسی می‌شود. نتایج حاصل از این بررسی‌ها نشان می‌دهد که خلاصه آرای قضایی که از طریق «الگوی خلاق» به دست آمده نه تنها نکات کلیدی متن اصلی را در بر گرفته بلکه در مقایسه با متن اصلی از قابلیت درک و صراحت بیان بیشتری برخوردار است.

کلید واژه‌ها: زبان‌شناسی حقوقی (قضایی)، زبان ساده حقوقی، ساخت موضوعی، نشانگرهای گفتمانی، قواعد کلان متن.
1- مقدمه

زبان حقوقی که ابزار برقراری ارتباط در حوزه حقوق و ضامن اجرای قانون است، همواره برای غیرحقوق‌دانان درک‌نشدنی بوده است؛ به طوری که زبان‌شناسان اروپایی سبک زبان حقوقی را گویشی مجزا تلقی می‌کنند. یکی از دلایل این مسئله آن است که زبان حقوقی برخلاف سایر زبان‌ها، زبانی ایستا است.

نتایج حاصل از تحلیل‌های زبان‌شناختی که در این زمینه صورت گرفته نشان می‌دهد که دشواری درک زبان حقوقی نه تنها ناشی از به کارگیری اصطلاحات فنی و حقوقی خاص، بلکه به دلیل ویژگی‌های سبکی و ساختاری این زبان است. به هر حال مخاطب احکام صادره هر گویشوری می‌تواند باشد، خواه باسواد و خواه کم‌سواد و این حق گویشوران یک زبان و مردم یک کشور است که بتوانند مفهوم احکام قضایی که به زبان مادری‌شان نوشته می‌شود درک کنند و بفهمند که آیا رای به محکومیت آنها صادر شده یا حاکمیت آنها و بدانند که به چه دلیل حاکم یا محکوم شده‌اند. تاکنون در ایران هیچ اقدامی در حل مشکل پیچیدگی متون حقوقی صورت نگرفته اما در زبان انگلیسی تلاش‌هایی برای ساده‌نویسی متون حقوقی از طریق فرمول‌های خوانش‌پذیری2 و همچنین ویرایش بلاغی متون حقوقی انجام شده که به دلیل ساختار زبانی و پیچیدگی ذاتی زبان حقوقی، هیچ‌گونه تغییر محسوسی در این زبان ایجاد نکرده است.

اخیرا در اروپا اقداماتی صورت گرفته که هدف آن رواج «زبان ساده حقوقی» است. زبان ساده حقوقی یعنی نوشتن به نحوی که نه تنها برای حقوقدانان بلکه برای غیرحقوقدانان نیز قابل درک باشد. این زبان از نظر قانونی الزام‌آور و از نظر منطقی، زبانی سازمان‌یافته، دقیق و عاری از ابهام است. بنابراین در این پژوهش سعی شده تا ضمن شناسایی عواملی که موجب دشواری درک متون حقوقی می‌شود، با بررسی ساخت موضوعی اینگونه متون و کدگذاری ویژگی‌های متنی که از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، الگویی با عنوان «الگوی خلاق» (الگوی خلاصه‌نویسی آرای قضایی) ارائه شود و به این ترتیب بتوان ضمن ساده‌نویسی آرای قضایی، خلاصه جامعی از آن ارائه داد تا برای غیرحقوقدانان قابل درک و برای حقوقدانان قابل استناد باشد.

2- پیشنه پژوهش

زبان‌شناسی حقوقی (قانونی) در کشورهای اروپایی به ویژه انگلیس، کانادا و آمریکا پیشرفت چشمگیری داشته و راهگشای بسیاری از مسائل مربوط به دو رشته زبان‌شناسی و حقوق بوده است. اما این رشته در ایران تا حد زیادی ناشناخته مانده و تاکنون در ایران هیچ اقدامی در خصوص یکی از موضوعات زیرمجموعه زبان‌شناسی حقوقی، یعنی خلاصه‌نویسی متون حقوقی، صورت نگرفته است. از میان پژوهشگران غیرایرانی که در حوزه زبان‌شناسی حقوقی به تحقیق پرداخته‌اند می‌توان راجی شای (1993)، پیتر تیرسما (1993)، جان گیبونز (1994)، جان اولسن (1995) و ملکم کلتارد (2002) را نام برد که با استناد به مبانی زبان‌شناسی نظری و کاربردشناسی و هزاران پرونده حقوقی مطرح شده در محاکم قضایی آمریکا و اروپا به صراحت بیان می‌کنند که رابطه نزدیکی بین رشته زبان‌شناسی و حقوق وجود دارد و این رابطه در دادگاه‌ها با ارائه شواهد زبان‌شناختی، در امر قضاوت و کشف حقایق، بسیار گره‌گشای دستگاه حقوقی بوده است. همچنین در ایران نیز تحقیقات محدودی در این زمینه صورت گرفته که از جمله محققان ایرانی می‌توان حبیبی (1374)، لطیفی‌خواه (1381)، آقاگل‌زاده (1384)، داوودی رئیسی (1384) و صفی (1386) را نام برد. اما به طور کلی تحقیقات هیچ‌یک از پژوهشگران فوق مرتبط با موضوع این تحقیق نبوده است. بنابراین، این پژوهش نخستین گام در خلاصه‌نویسی آرای قضایی و گسترش زبان ساده حقوقی در ایران است. به علاوه، ارائه «الگوی خلاق» از دیگر نوآوری‌های این پژوهش است، چرا که تاکنون برای خلاصه‌نویسی متون حقوقی هیچ الگو و راهکاری ارائه نشده است. امید است که دستاوردهای این پژوهش بتواند در عمل راهگشای مشکلات موجود و زمینه‌ساز پژوهش‌های ارزشمند آتی باشد.

3- مبانی نظری پژوهش:

این پژوهش از چارچوب نظری خاصی پیروی نمی‌کند چون اساسا در این حوزه چارچوب نظری خاصی وجود ندارد؛ بلکه با الهام از الگوی فرایند محور وندایک و با استفاده از ابزارهای انسجام متن هلیدی و حسن (به ویژه انسجام‌های پیوندی) از طریق تقطیع موضوعی متن آرا و سپس اعمال قواعد کلان متن از قبیل قاعده حذف، قاعده تعمیم‌دهی و قاعده سختی، خلاصه آرا در قالب «الگوی خلاق» و به زبان ساده حقوقی ارائه شده است.

4- معرفی پیکره زبانی و روش انجام پژوهش

پیکره داده‌های زبانی این پژوهش عبارت است از 50 رای صادره از دادگاه‌های عمومی جمهوری اسلامی ایران با موضوعات مختلف کیفری و حقوقی، که به روش تحلیلی - توصیفی از نوع تحلیل محتوا بررسی می‌شوند. بدین ترتیب که ابتدا با تحلیل زبان‌شناختی متن آرا، کاستی‌های زبانی که موجب ابهام و دشواری درک متن برای غیرحقوق‌دانان می‌شود را (یعنی مواردی مانند طولانی‌نویسی، عدم رعایت علائم نشانه‌گذاری، استفاده بیش از حد از واژه‌های عربی، به کارگیری اصطلاحات فنی و حقوقی بدون ارائه تعریف ساده و قابل فهم برای آنها) تعیین کرده و از طریق شناسایی علائم گفتمانی و نشانه‌های زبانی و تفکیک موضوعی متن رای به 5 موضوع اصلی که در همه دادنامه‌های مشترک است، با اعمال قواعد کلان، نکات کلیدی متن استخراج شده و در نهایت خلاصه رای به زبان ساده حقوقی و به تفکیک موضوع طی 5 مرحله و در قالب «الگوی خلاق» ارائه می‌گردد. در پایان، به منظور آزمودن الگو از نظر میزان جامعیت خلاصه آرا از دیدگاه حقوقی و قابلیت درک آن برای غیرحقوق‌دان، دو روش مجزا یعنی روش «گروه کانونی» و روش «بررسی مقایسه‌ای» اتخاذ گردیده است.

4-1. مراحل «الگوی خلاق»

پردازش پیکره زبانی این پژوهش (دادنامه‌ها) و ارائه خلاصه آن طی یک فرایند 5 مرحله‌ای صورت می‌گیرد که در ادامه شرح داده می‌شود.
1) مرحله پیش‌پردازش: به منظور کشف نحوه توزیع اطلاعات در متن، ابتدا با بهره‌گیری از نشانگرهای گفتمانی و کلان‌پیوند‌دهنده‌های متداول در این‌گونه متون، متن رای را به پاراگراف‌های تشکیل‌دهنده آن تفکیک می‌کنیم.

2) مرحله تقطیع موضوعی: از آنجا که معمولا در نگارش آرای قضایی، اصل طولانی‌نویسی و عدم رعایت اصول نشانه‌گذاری حاکم است، اغلب کل متن در غالب یک جمله تلقی می‌شود (یعنی سطح خرد و کلان متن یکی است) که این امر موجب دشواری درک پیام متن می‌گردد. بنابراین به منظور تقطیع متن به موضوع‌های مختلف، ساخت کلان متن را مبنای کار قرار می‌دهیم و با توجه به ساخت موضوعی آرا، 5 موضوع اصلی را که در همه دادنامه‌ها مشترک است در نظر می‌گیریم. سپس واحدهای متنی مربوط به هر یک را (که یک موضوع گفتمانی محسوب می‌شود) در بخش مربوط به خود قرار می‌دهیم؛ یعنی تا جایی که موضوع گفتمان عوض می‌شود یک مبتدای گفتمانی تلقی کرده و یک بخش را به آن اختصاص می‌دهیم. بدین ترتیب متن رای تقطیع موضوعی می‌شود. این 5 موضوع عبارتند از:

الف) اطلاعات عمومی پرونده: اطلاعات اولیه‌ای که معمولا در ابتدا و انتهای دادنامه‌ها می‌آید و مواد قانونی و مستندات قانونی رای در گروه اطلاعات عمومی پرونده قرار می‌گیرد.
ب) موضوع دعوا (خواسته / اتهام): مطالب این قسمت نشان‌دهنده خواسته خواهان (در امور حقوقی) یا اتهام متهم (در امور کیفری) است؛ یعنی در حقیقت نشان می‌دهد که خواهان یا شاکی به چه دلیل دادخواست یا شکوائیه تقدیم کرده است.

ج) شرح دعوا: در این قسمت شرح واقعه و آنچه بین طرفین دعوا رخ داده به ترتیب تقدم و تاخر ذکر می‌شود. در حقیقت مطالب این قسمت نشان می‌دهد که خوانده / متهم چه کاری را در حق خواهان / شاکی انجام داده و در دفاع از حق خود چه دلایلی دارد.

د) دلایل و مستندات قضایی: در این قسمت با توجه به حقایق کشف شده، قاضی معمولا ادعا، دلایل یا دفاعیات یکی از طرفین دعوا را مستند و مستدل تشخیص می‌دهد (البته گاهی هم هر دو و یا هیچ یک را محق نمی‌داند). اصولا این قسمت از رای برای حقوق‌دانان بسیار حائز اهمیت است چرا که نشانگر دلایلی است که بر اساس آن قاضی خواسته خواهان و یا اتهام متهم را ثابت و محرز تشخیص می‌دهد و یا دعوای مطرح شده را مردود اعلام می‌کند.

ه) نتیجه‌گیری و صدور رای: در این قسمت قاضی بر اساس مواد قانونی مربوط به موضوع رای صادر می‌کند. بدین ترتیب این قسمت نشان می‌دهد که به موجب رای دادگاه، موضوع مورد اختلاف طرفین حل و فصل شده (حکم صادر شده) یا به موجب صدور قرار، دعوا مردود و یا غیرقابل استماع اعلام گردیده است.

3) مرحله حذف: در این مرحله، با اعمال یکی از قواعد کلان در دستور متن (قاعده حذف)، مطالب غیرضروری که حذف آنها به محتوای اصلی متن و جان کلام لطمه‌ای نمی‌زند، حذف می‌شود؛ از جمله: بخش گردشکار، برخی از اظهارنظرهای طرفین دعوا و علائم گفتمانی.

4) مرحله گزینش: در این مرحله مهم‌ترین و کلیدی‌ترین عناصر متن برگزیده می‌شود. این عناصر کلیدی یا به صورت فعل‌اند (مانند: نتیجه‌گیری کردن، صادر و اعلام کردن و...) یا به صورت عبارات و اصطلاحات خاص حقوقی (مانند: دفاعیات بلاوجه، قرارداد دعوا و...) که برخی از این عبارات و اصطلاحات به همراه مثال در جدول 5-2 ارائه شده است.
5) مرحله تولید خلاصه بر اساس «الگوی خلاق»: در این مرحله با اعمال قاعده تعمیم بخشی و قاعده ساختی، خلاصه رای که حاوی عناصر کلیدی متن است به زبان ساده حقوقی و به تفکیک موضوع ارائه می‌شود. به این ترتیب کلان گزاره‌های آرای قضایی به دست می‌آید. (نمودار 4- 1 در صفحه قبل)

اگرچه در متن این رای الزامات قانونی که باید در نگارش آرای قضایی مورد توجه قرار گیرد رعایت شده اما به لحاظ صوری و محتوایی، اصول سازمان‌بندی متن به طور کامل رعایت نشده است؛ یعنی برای نشان دادن تغییر موضوع از ابزارهای کلامی (مانند: در خصوص، در استناد به، با توجه به اینکه، مستندا به ماده فوق‌الذکر) استفاده شده ولی جنبه‌های صوری آن لحاظ نگردیده است (مانند پاراگراف‌بندی و نشانه‌گذاری). به طور کلی با تحلیل زبان‌شناختی متن فوق و بررسی اصول نگارش آرای قضایی از بعد زبان‌شناختی، می‌توان نکات زیر را برشمرد:

1- استواری نثر: گرچه نخستین ویژگی رای مطلوب آن است که در نثر آن از اصطلاحات ثقیل حقوقی، واژه‌های عربی، عبارات حرف اضافه‌ای و ساخت مجهول در حد افراط استفاده نشده باشد، اما با توجه به جدول 5-1 مشاهده می‌شود که این موارد در رای فوق به وفور دیده می‌شود. البته لازم به ذکر است که ساخت‌های موسوم به ساخت مجهولی که سبب پیچیدگی متن می‌شوند (مثال الف) با آنهایی که آسیبی به معنا نمی‌زنند (مثال ب) تفاوت دارند.مثال الف) «حکم اولیه‌ای که توسط دادگاه صادر شده است.» (به جای «حکم اولیه‌ای که دادگاه صادر کرده است.»)
مثال ب) «حکم اولیه‌ای که به آن اشاره شده است.»

2- رعایت رسم‌الخط: اصول نگارش و قطع و وصل حرف «بـ» در برخی موارد رعایت نشده که تعداد و نمونه آن در جدول 5-1 مشخص شده است. البته علاوه بر حرف «بـ»، عدم رعایت رسم‌الخط در موارد دیگر هم مشاهده می‌شود که بسیار حائز اهمیت است؛ از جمله اینکه عدم رعایت نیم‌فاصله موجب ایجاد تمایز معنا می‌شود و در درک متن بسیار موثر است. به عنوان مثال چنانچه بین دو جزء ترکیب «تعیین شده» (خط هفتم رای دادگاه) یک فاصله باشد، فعل مرکب ساخته می‌شود و اگر بین این دو جزء یک نیم‌فاصله باشد، صفت مفعولی ساخته می‌شود. اما همان‌طور که مشاهده می‌شود در متن رای به اشتباه این دو جزء با یک فاصله کامل از هم جدا شده‌اند. (جدول 5-1)

3- پرهیز از طولانی‌نویسی:به طور کلی به علت عدم رعایت اصول پاراگراف‌بندی و نشانه‌گذاری، متن رای یک جمله طولانی محسوب می‌شود که این امر، موجب ایجاد ابهام و دشواری درک برخی از قسمت‌های متن فوق شده است؛ به عبارت دیگر، در رای مذکور جملات بسیاری میان واژه‌ها «تقاضا» (در جمله اول) و تقاضای محکوم‌علیه (در جمله چهارم) قرار گرفته که این فاصله میان کلمه «تقاضا» و مورد تقاضا، رای را بسیار سنگین و غیر سلیس کرده است.

4- رعایت نشانه‌گذاری: در رای فوق، جز در یک مورد که آن هم اشتباه به کار رفته، از هیچ یک از علائم نوشتاری از قبیل نقطه، ویرگول، نقطه ویرگول و مانند آن استفاده نشده است. در حقیقت جملات رای به اندازه‌ای طولانی بوده که دادگاه برای کوتاه نمایاندن جمله در سطر چهارم و پنجم به طور نادرست علامت نقطه را به کار برده چرا که در سطر چهارم عبارت «به تخفیف در مجازات» - که خواسته محکوم‌علیه بوده است - از نظر منطقی و نگارشی جزء پیوسته به کلام قبل است. همچنین در سطر پنجم نیز پس از عبارت «مصوب 1356» به جای استفاده از علامت ویرگول به اشتباه از علامت نقطه استفاده شده که این امر موجب دشواری خواندن و درک متن گردیده است.

5- خطای نگارشی: حرف اضافه‌ای که به همراه کلمه «استناد» به کار می‌رود، «به» است و ترکیب «در استناد به ماده...» ترکیب نادرستی است. همچنین قسمتی از رای، با این عبارت که «دادگاه... مجازات تعیین شده در مورد نامبرده را به شرح زیر تخفیف و تبدیل می‌نماید...» نادرست است. در واقع در این جمله، فعل «می‌نماید» مشتق از مصدر «نمودن» معطوف به هر دو کلمه «تخفیف» و «تبدیل» شده است. حال آنکه واژه «تخفیف» با مصدر «نمودن» به کار نمی‌رود و مجازات را هیچ‌گاه نمی‌توان تخفیف نمود. برای بیان این مقصود می‌توان چنین عبارتی را به کار برد: «دادگاه... مجازات معین شده برای متهم را به شرح زیر تخفیف می‌دهد» یا «دادگاه... با قبول تخفیف مجازات، آن را به مجازات زیر تبدیل می‌نماید.»

5-1 پیاده‌سازی دادنامه در «الگوی خلاق»

5-1-1- مرحله پیش‌پردازش:

در خصوص تقاضای آقای موسی ... محکوم‌علیه دادنامه شماره 2253 - 18/10/75 صادره از این دادگاه که به موجب آن نامبرده به تحمل دو سال حبس و پرداخت مبلغ 75 میلیون ریال جزای نقدی و پرداخت مبلغ یکصد و پنجاه میلیون ریال به تضامن در حق سه نفر از شکات آقای علی ... و حجت‌اله ... و پرویز ... محکوم شده است. به تخفیف در مجازات با توجه به گذشت شاکی خصوصی و در استناد به ماده 25 اصلاحی پاره‌ای از قوانین دادگستری مصوب 1356 با توجه به اینکه آقای حجت ... احد از شکات اعلام گذشت نموده است. فلذا دادگاه محکوم‌علیه را مستحق تخفیف دانسته و مستندا به ماده فوق‌الذکر مجازات تعیین شده در مورد نامبرده را به شرح زیر تخفیف و تبدیل می‌نماید 1- دو سال حبس تعزیری به یک سال حبس 2- جزای نقدی مبلغ 75 میلیون ریال به مبلغ چهل میلیون ریال 3- رد مال به نسبت سهم دو نفر دیگر شکات. این رای حضوری و قطعی است.

5-1-2- مرحله تقطیع موضوعی:

الف) اطلاعات عمومی پرونده:
شماره پرونده: 20878/165
شماره و تاریخ دادنامه 111 - 9/2/78
مرجع رسیدگی: شعبه ... دادگاه عمومی...
خواهان: آقای موسی ... به نشانی ...

خواسته: تخفیف مجازات

ب) موضوع دعوا (خواسته) و ج) شرح دعوا
در خصوص تقاضای آقای موسی ... محکوم‌علیه دادنامه شماره 2253-18/10/75 صادره از این دادگاه که بموجب آن نامبرده به تحمل دو سال حبس و پرداخت مبلغ 75 میلیون ریال جزای نقدی و پرداخت مبلغ یکصدوپنجاه میلیون ریال به تضامن در حق سه نفر از شکات آقای علی ... و حجت‌اله... و پرویز ... محکوم شده است. به تخفیف در مجازات با توجه به گذشت شاکی خصوصی و

د) دلایل و مستندات قضایی
در استناد به ماده 25 اصلاحی پاره‌ای از قوانین دادگستری مصوب 1356. با توجه به اینکه آقایا حجت ... احد از شکات اعلام گذشت نموده است. فلذا دادگاه محکوم‌علیه را مستحق تخفیف دانسته.

ه) نتیجه‌گیری و صدور رای
و مستندا به ماده فوق‌الذکر مجازات تعیین شده در مورد نامبرده را به شرح زیر تخفیف و تبدیل می‌نماید. 1- دو سال حبس تعزیری به یک سال حبس 2- جزای نقدی مبلغ 75 میلیون ریال به مبلغ چهل میلیون ریال 3- رد مال به نسبت سهم دو نفر دیگر شکات. این رای حضوری و قطعی است.

5-1-3- مرحله حذف:

در این مرحله عبارات و گزاره‌های غیرضروری که در متن فوق زیر آنها خط کشیده شده با اعمال قاعده حذف، از داخل متن برداشته می‌شود.

5-1-4- مرحله گزینش:

عبارات و گزاره‌های کلیدی این رای عبارتند از:
- تقاضای محکوم‌علیه دادنامه ... به تخفیف در مجازات با توجه به گذشت شاکی خصوصی.
- احدی از شکات اعلام گذشت نموده است.
- دادگاه محکوم‌علیه را مستحق تخفیف دانسته.
- مجازات تعیین شده در مورد نامبرده را به شرح زیر تخفیف می‌دهد:
1- دو سال حبس تعزیری به یک سال حبس 2- جزای نقدی مبلغ 75 میلیون ریال به مبلغ چهل میلیون ریال 3- رد مال به نسبت سهم دو نفر دیگر شکات.

5-1-5- مرحله تولید خلاصه:

«خلاصه دادنامه در قالب الگوی خلاق»
1- اطلاعات عمومی پرونده:
شماره پرونده: 20878/165
شماره و تاریخ دادنامه: 111-9/2/78
مرجع رسیدگی: شعبه ... دادگاه عمومی...
خواهان: آقای موسی ... به نشانی...
مستند قانونی رای: ماده 25 اصلاحی پاره‌ای از قوانین دادگستری مصوب 1356
نوعی رای: قطعی

2- موضوع دعوا (خواسته):
تقاضای تخفیف مجازات به علت گذشت شاکی خصوصی

3- شرح دعوا:
بر اساس دادنامه شماره ...، خواهان به تحمل دو سال حبس تعزیری، پرداخت جزای نقدی به مبلغ 000/000/75 ریال، پرداخت 000/000/150 ریال به طور مستقل به سه نفر از شاکی‌ها محکوم شده است.

4- دلایل و مستندات قضایی:
با توجه به گذشت یکی از شاکی‌ها، دادگاه خواهان را مستحق تخفیف مجازات تشخیص می‌دهد.

5- نتیجه‌گیری و صدور رای:
به استناد ماده قانونی فوق، دادگاه مجازات خواهان را به شرح زیر تخفیف می‌دهد:
1- یک سال حبس تعزیری؛ 2- جزای نقدی به مبلغ 000/000/40 ریال؛ 3- پس دادن سهم دو نفر از شاکی‌ها.
* با توجه به نمودار زیر که فراوانی کمیت زبانی بخش‌های مختلف در خلاصه رای را نشان می‌دهد می‌توان نتیجه گرفت که در این رای «بخش نتیجه‌گیری و صدور رای» بیشترین حجم از خلاصه را در بر گرفته است. (نمودار 5-1)

پس از تحلیل 50 دادنامه (پیکره زبانی پژوهش) و بررسی فراوانی کمیت زبانی بخش‌های مختلف خلاصه هر یک از آنها، به طور کلی همان‌طور که نمودار 5-2 نشان می‌دهد، مشاهده شد که در مجموع بخش «شرح دعوا» بیشترین حجم از خلاصه آرا را در بر می‌گیرد. اما نتایج حاصل از بررسی‌هایی که به روش گروه کانونی صورت گرفت حاکی از آن است که از دیدگاه حقوقی، بخش «دلایل و مستندات قضایی» که رای قاضی بر اساس آن صادر می‌شود مهم‌ترین بخش از خلاصه محسوب می‌شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که اهمیت بخش‌های مختلف خلاصه آرای قضایی (به لحاظ معنای زبانی) و کمیت زبانی داده‌های مستخرج از آرای قضایی در هر بخش از خلاصه رای (به لحاظ حجمی) الزاما با هم رابطه مستقیم ندارند. (نمودار 5-2 در صفحه قبل و جدول 5-2 در همین صفحه)

6- نتایج پژوهش

تحلیل متن آرای قضایی نشان می‌دهد که از لحاظ زبان‌شناختی، دشواری‌ها و پیچیدگی‌های متن آرای قضایی ناشی از سبک و ساختار پیچیده آن است. از جمله: طولانی‌نویسی، استفاده فراوان از واژه‌های عربی و عبارات حرف اضافه‌ای، عدم رعایت اصول نشانه‌گذاری و همچنین به کارگیری واژه‌های تخصصی و اصطلاحات حقوقی (بدون ارائه تعریف مناسب به طوری که برای غیرحقوق‌دانان هم قابل فهم باشد). همچنین طی پیاده‌سازی رای در «الگوی خلاق» مشاهده شد که با تقطیع ساخت موضوعی متن رای دادگاه می‌توان به مضمون هر بخش و همچنین علائم گفتمانی و اصطلاحات خاص حقوقی هر قسمت پی برد و با شناسایی ساخت موضوعی آرای قضایی و تقطیع آن به مضامین مختلف و سپس حذف عناصر و گزاره‌های غیرضروری متن، می‌توان بدون هرگونه لطمه به انسجام معنایی متن رای، عبارات کلیدی آن را از سایر عناصر غیرضروری مجزا ساخت.

پس از آزمودن الگو به روش «گروه کانونی» به این نتیجه رسیدیم که اهمیت بخش‌های مختلف خلاصه آرای قضایی (به لحاظ معنای زبانی) و کمیت زبانی داده‌های مستخرج از آرای قضایی در هر بخش از خلاصه رای (به لحاظ حجمی) الزاما با هم رابطه مستقیم ندارند. همچنین آزمودن الگو به روش بررسی مقایسه‌ای نشان داد که «الگوی خلاق» موجب ارتقای پیوستگی معنایی، قابلیت درک آسان‌تر و شفافیت و صراحت بیان بیشتر در متن آرای قضایی می‌شود. از نتایج فرعی این پژوهش این است که آرای مدنی را راحت‌تر از آرای کیفری می‌توان خلاصه‌نویسی کرد زیرا مباحث مدنی عرفی‌تر از مباحث کیفری است. همچنین برخی از واژه‌ها و اصطلاحات حقوقی که دارای معنای عمیق هستند را نمی‌توان به راحتی ساده‌نویسی کرد (مانند: جائفه، حارصه، قسامه، ارش، اماره)، بنابراین لازم است برای به‌گزینی واژه جایگزین، با یک حقوق‌دان مشورت شود. یافته‌های تحقیق حاضر می‌تواند در موارد زیر کاربرد داشته باشد:

* کمک به حقوق‌دانان در تفهیم متن رای به غیرحقوق‌دانان و تسریع فرآیند دادرسی
* کارآفرینی برای دانش‌آموختگان رشته‌های زبان‌شناسی، ادبیات و حقوق در زمینه خلاصه‌نویسی متون حقوقی به زبان ساده حقوقی
* تقویت ارتباط میان حقوق‌دانان و عامه مردم
* کمک به جامعه مترجمان رسمی در درک نکات کلیدی متون حقوقی و وفاداری به مفهوم اصلی متن در حین ترجمه
* راه‌اندازی یک «بانک اطلاعات حقوقی» که خلاصه آرای قضایی و متون حقوقی را به زبان ساده و به طور رایگان در اختیار عموم قرار می‌دهد.

پی‌نوشت:

1- علائم اختصاری به کار رفته در تجزیه و تحلیل آرا عبارتند از: و ح (واژه حقوقی)، و ع (واژه عربی)، ع ح ا (عبارت حرف اضافه‌ای)، س م (ساخت مجهول)، ر خ (رسم‌الخط)، ع ن (علامت نا به جا).

فهرست منابع فارسی

- آقاگل‌زاده، فردوس، (1384)، «زبان‌شناسی قضایی (حقوقی): رویکردی نوین در زبان‌شناسی کاربردی». مجموعه مقالات نخستین همایش انجمن زبان‌شناسی ایران. تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، ص 215 - 225.
- حبیبی، حسن، (1374)، «زبان حقوقی»، مجله نامه فرهنگستان، س 1 ، ش 1، 13-37.
- خسروی، محمدرضا، (1384)، آیین نگارش حقوقی، تهران، موسسه انتشاراتی نگاه بینه.
- داوودی رئیسی، ماندانا، (1384)، «تاثیر روابط قدرت بر ژانر دفاع کودکان بزهکار»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
- شای، راجردبلیو، (1382)، «زبان‌شناسی قانونی»، ترجمه اعظم استاجی، مجله زبان‌شناسی، س 20، ش 2، ص 163- 174.
- صالحی‌راد، محمد، (1385)، آیین نگارش آرای قضایی، تهران: موسسه انتشاراتی نگاه بینه.
- صفی، نفیسه، (1386)، ویژگی‌های کلامی جدل‌های میان زنان و مردان در دادگاه خانواده شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیام‌نور.
- لطیفی‌خواه، پریا، (1381)، «بررسی ساختار نحوی متن قانون مدنی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته زبان‌شناسی، تهران: دانشگاه آزاد واحد مرکز.
- ون دایک، تئون، (1382)، مطالعاتی در تحلیل گفتمان، ترجمه پیروز ایزدی و همکاران [تهران]: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
- هومن، حیدرعلی، (1385)، راهنمای علمی پژوهشی کیفی، تهران انتشارات سمت.

فهرست منابع انگلیسی:

- Brown, G. & G. Yule, (1983). Discourse Analysis. Canbridge: Cambridge University Press.
- Coulthard, M. ana A. Johnson, (2007). Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. London & NewYork: Routledge.
- Gibbons, J., (1994). Langiage & Law. London & New York: Longman Publishing.
- Halliday, M. A. K. and R. Hassan, (1976). Cohesion in English. London: Longman.
- Olsson, J., (2003). What Is Forensic Linguistics? England: Nebraska Wesleyan University.
- Shuy, R. W., (1998). Bureaucratic Language in Government & Busness. Washington D. C.: Georgetown University Press.
- , (2006). Linguistics in the Courtroom: A Practical Guide. New York: Oxford University Press.
- Tiersma, P. and L. Solan, (2004). Cops & Robbers: Selective Literalism in American Law. In: Law & Society Review, vol38, no2. PP 222-266.
- Vandijk, T. A., (1977). Text & Context. London: long ma

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

دیدگاه های شما

نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
نظر :
اختصاصی برای مدیر سایت ( درصورت انتخاب این گزینه نظر شما در وب سایت دیده نخواهد شد )
 
لطفا از ارسال سوالات حقوقی در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
 
 
کد امنیتی :
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
مزایای قرارداد ارفاقی در توسعه فضای کسب و کار رای شماره های 512 الی 517 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال تعرفه عوارض و بهای خدمات مصوب شوراهای اسلامی نظارت بر فضای مجازی بر عهده کیست ؟ پیدا شدن دختر 2 ساله تهرانی پس از 13 روز کشف جسد پسر جوان در خوابگاه دانشجویی پرونده لایحه حمایت از معلولان بسته خواهد شد ؟ لازم الاجرا شدن مصوبات در گرو سپری شدن مراحل نهایی است سبک زندگی خواهر زنم باعث فروپاشی زندگی من شد معدل سلامت وکلا از بسیاری از اقشار کشور بالاتر است رییس جمهور مانع پایمال شدن حقوق قربانیان مین شود حکم اعدام بابک زنجانی تایید شد خبر خوش برای داوطلبان کنکور 96 سارق : خرید مواد مخدر و ترس از زنم ، مرا مجبور به سرقت کرد آمار بدهکاران دیه تصادفات رانندگی کاهش یافت شان دیوان عالی کشور در نظارت بر حسن اجرای قوانین در دادگاه ها گروکشی غیر قانونی است پلمپ 26 حلقه چاه غیر مجاز در 8 ماهه گذشته مجازات های جایگزین از آسیب های حبس جلوگیری می کند اعنال جراحی غیرضروری از تخلف ها پزشکی مراکز درمانی است ماجرای شوخی خونین پسرخاله ها در برج 14 طبقه