هانیه سلمانى ارانى وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی کانون وکلا
احسان زررخ وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری کرمانشاه و ایلام
هدی فرخی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز<br>
متخصص در دعاوی حقوقی ،دعاوی کیفری ،دعاوی خانوادگی،طلاق ،دعاوی گمرکی
وب سایت دکتر مهدی مومنی عضو هیئت علمی دانشگاه و  وکیل پایه یک دادگستری کانون وکلای دادگستری مرکز
پونه سالارکیا وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
دکتر ابوالفضل احمدزاده ،دکتری فقه و حقوق اسلامی ،پژوهشگر فقه اسلامی
فرامرز حسینی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
محمد رضا قندهاری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز

جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره09128304909 در تماس باشید.

مطلقه رجعیه، زوجه محسوب میشود

ارسالی توسط حمیده رزمی وکیل پایه یک دادگستری
مطلقه رجعیه، زوجه محسوب میشود

مطلقه رجعیه، زوجه محسوب میشود

به قلم:آیت اللّه محمد هادی معرفت‏
 
«المطلّقة الرجعیّة زوجة»عنوانی‏ است که در کلمات فقها به طور ارسال‏ مسلّم مطرح است.زن طلاق داده شده به‏ طلاق رجعی،هنوز علاقه به زوجیّت وی‏ قطع نشده و تمام احکام زوجیّت و آثار مترتّبه نسبت به او پا بر جاست،تا موقعی‏ که عدّه به پایان برسد.لذا نفقه و سکنای‏ زن،کماکان بر شوهر واجب است و وی، نمی‏تواند او را از خانه بیرون کند. همچنین،احکام «احصان»نسبت به هر دو،در تمام مدّت عدّه ثابت است.

دلیل مطالب فوق،روایتهای فراوانی‏ است که بدین امر تصحیح دارند،از جمله: 1.در صحیحه حلبی از امام‏ صادق علیهم السّلام،روایت می‏کند که حضرت‏ فرمودند:«لا ینبغی للمطلقة أن تخرج الاّ باذن زوجها حتی تنقضی عدتها ثلاثة قروء أو أشهر إن لم تحض»(1). شایسته نیست که همسر طلاق داده‏ شده ازخانه شوهر خارج گردد،مگر با إذن‏ شوهر تا موقعی که عدّه او منقضی گردد، و سه بار خون حیض ببیند و اگر خون‏ نمی‏بیند،تا سه ماه.

لذا سه بار خون دیدن باید پس از انجام صیغهء طلاق باشد و با دیدن خون‏ سوم،عدّه منقضی می‏شود.چنانچه در حدیثی دیگر آمده:«إذا رأت الدم من‏ الحیضة الثلاثة فهی أملک بنفسها»(2) همینکه خون سوم را دید،مالک‏ خویشتن می‏شود و علقه زوجیّت سابق، قطع می‏گردد.یعنی،عدّه تمام می‏شود و می‏تواند ازدواج کند.

ولی اگر زنی است که بر خلاف‏ طبیعت زنانگی،خون نمی‏بیند،باید سه‏ ماه عدّه نگه دارد.البته این مخصوص‏ زنانی است که در سن طبیعی خون دیدن‏ هستند ولی نمی‏بینند و اگر از سن طبیعی‏ خون دیدن بیرون رفته و به سن یأس‏ رسیده‏اند،اصلا عده طلاق ندارند و چنین‏ طلاقی«بائن»تلقی می‏گردد و به محض‏ وقوع طلاق علقه زوجیّت سابق قطع‏ شده و می‏تواند ازدواج کند.

نکته‏ای که در روایت فوق،قابل توجه‏ است،عبارت«لاینبغی»است که به‏ معنای «سزاوار نیست»،می‏باشد و شاید برخی گمان برند که این یک حکم‏ استحبابی یا اخلاقی است،در صورتی که‏ قطعا یک حکم تکلیفی واجب است.

در سوره طلاق می‏خوانیم:
«أذا طلقتم‏ النساء...لاتخرجوهن من بیوتهنّ و لایخرجن»

.این آیه صریحا از اخراج و خروج نهی نموده است.

و نیز شوهران نهی فرموده از تحت‏ فشار قرار دادن همسران مطلقه،جهت‏ خارج شدن از خانه:«
و لاتضاّروهن‏ لتضیّقوا علیهّن».(3)

در صحیحه حلبی از امام صادق علیهم السّلام‏ در این باره آمده :«لایضاّر الرّجل امرأته إذا طلّقها فیضیّق علیها حتی تنتقل قبل ان‏ تنقضی عدّتها،فإنّ اللّه قد نهی عن‏ ذلک...(4)
"هیچ مردی حق ندارد بر زن خود فشار آورد تا پیش از تمام شدن عدّه از خانه خارج شود.زیرا خداوند نهی‏ فرموده است."و آنگاه آیه فوق را تلاوت‏ فرمودند...

در این احادیث بسیار آورده شده«أین تعتّد الطلّقة؟»(کجا عدّه نگاه دارد؟)که در جواب فرموده‏اند:

«فی بیت زوجها»(در خانه شوهر خود!)(5)دربرخی از روایات نیز آمده که: «لیس له أن یخرجها و لا لها ان تخرج‏ حتی تنقضی عدتها».«مرد حق ندارد زن‏ را بیرون کند.و زن حق ندارد بیرون رود تا عده او منقضی شود.»

جالب اینکه در این روایات آمده‏ نکته‏ای که در روایت فوق،قابل توجه است،عبارت‏ «لاینبغی»است که به معنای«سزاوار نیست»،می‏باشد و شاید برخی گمان برند که این یک حکم استحبابی یا اخلاقی‏ است،در صورتی که قطعا یک حکم تکلیفی واجب است.

است:«لاینبغی أن تخرج إلاّ باذن‏ زوجها»...مگر با اجازه شوهر!و این عبارت‏ می‏رساند که علقه زوجیّت هنوز برقرار است.

2-در صحیحه سعد بن ابی‏ خلف از امام موسی بن‏ جعفر علیهم السّلام روایت می‏کند که‏ حضرت فرمودند:«و المرأة التی‏ یطلّقها الرجل تطلیقة ثم یدعها حتی یخلو أجلها.فهذه أیضا تقعد فی منزل زوجها،و لها النفقة و السکنی حتی تنقضی عدّتها»(6). زنی که شوهرش او را طلاق‏ می‏دهد و رها می‏سازد تا مدت او به پایان رسد،چنین زنی،در خانه‏ زندگی می‏کند و بر شوهر ،حق‏ نفقه و سکنی دارد.»

از به کار رفتن عبارت«زوجها» و«نفقه»و«سکنی»بخوبی آشکار است‏ که علقه زوجیّت کاملا برقرار باشد.

درباره نفقه و سکنی روایات‏ متعددی وارد شده است که می‏رساند؛ زن،در ایام عدّه رجعی همانند پیش از طلاق،حق نفقه و سکنی دارد(7)

3-کلینی از طریق قاسم بن عروة- که شیخ مفید او را توثیق نموده-از زرارة روایت می‏کند که امام صادق علیهم السّلام‏ فرمودند:«المطقة تکتحل،و تختضب،و تطیب،و تلبس ماشأت من الثیات.لأنّ‏ اللّه-عزوجل-یقول:
«لعلّ اللّه یحدث‏ بعد ذلک أمرا»(8)لعلّها أن تقع فی نفسه‏ فیراجعها»(9)

«زنی که طلاق داده شده-در عدّه‏ رجعی-می‏تواند سرمه به چشم کند، حنا به دست بندد،خود را خوشبو کند و لباسهای دلخواه بپوشد؛زیرا خداوند می‏فرماید:شاید خداوند دگرگونی در دل‏ «زنی که طلاق داده شده-در عدّه رجعی-می‏تواند سرمه‏ به چشم کند،حنا به دست بندد،خود را خوشبو کند، لباسهای دلخواه بپوشد؛زیراخداوند می‏فرماید:شاید خداوند دگرگونی در دل شوهر ایجاد کند و به وی باز گردد»
شوهر ایجاد کند و به وی باز گردد.
در روایات دیگر آمده که:«فی المطلقة تعتد فی بیتها و تظهر له زینتها،لعلّ اللّه‏ یحدث بعد ذلک أمرا»(10) «در خانه‏اش عدّه بسر برد،و زینت‏ خود را بر شوهرش آشکار سازد...» همچنین،«المطلقة تشرّف لزوجها-ما کان له علیهارجعة-و لا یستأذن‏ علیها»(11)
برای شوهر زینت کند و شوهر برای‏ آنچه از این روایات بوضوح حاصل‏ می‏شود،این است که همسر مطلقه درعدّه‏ رجعیه،همانند همسر حقیقی است.
وارد شدن بر وی نیاز به اذن ندارد و می‏تواند سرزده داخل شود».
تمام این روایات می‏رساند که مطلّقه‏ رجعیه-کماکان-بر علقهء زوجیّت،به‏ طور کامل باقی است.

4-در برخی از روایات،درباره حجّ‏ مطلّقه آمده است:«و لیس لها أن تحجّ‏ حتی تنقضی عدّتها».و در برخی دیگر آمده:«تحجّ فی عدتها ان طابت نفس‏ زوجها»:نمی‏تواند به سفر حج رود(حجّ‏ غیر واجب)مگر آنکه شوهرش رضایت دهد(12) 5-همچنین،ضمن روایاتی در باب ارث‏ زوجین در عدّه رجعیه در صحیحه زراره‏ آمده:«یرثها و ترثه مادام له علیها رجعة»(13):«تا از عدّه خارج نشده،با فوت هر یک از آنها،دیگری از وی ارث‏ می‏برد.»

6-روایاتی نیز دلالت بر این نکته‏ دارند که:زن،در عدّه رجعیه،محصنه‏ است و اگر مرتکب فحشا شود،حدّ محصنه(رجم)بر او جاری می‏گردد.و همچنین مرد،تا عدّه همسر مطلّقه‏اش به‏ پایان نرسیده،محصن است(اگر چه همسر دیگری نداشته باشد)و اگر مرتکب زنا شود،رجم می‏گردد.
در صحیحه عبدالله بن جعفرآمده: «سألته عن امرأة طلّقت فزنت بعد ما طلّقت،هل علیها الرجم؟قال علیهم السّلام-: نعم».(14)
که اطلاق در این روایت،با روایات‏ دیگر و اجماع فقها تقیید می‏گردد،به‏ صورتی که زنا،در عدهء رجعیّه انجام شده باشد.
7-روایاتی که دلالت دارد بر آنکه،اگر زن‏ در عدّهء رجعیه شوهر نمود،همانندآن‏ است که زنا نموده و رجم می‏گردد.
چنانچه در صحیحه یزید کناسی آمده: (سألته عن امرأة تزوّجت فی عدّتها فقال: إن کانت تزوجت فی عدة طلاق لزوجها علیها الرجعة،فانّ علیها الرّجم»(15)
آنچه از این روایات بوضوح حاصل‏ می‏شود،این است که همسر مطلقه در عدّه رجعیّه،همانند همسر حقیقی است. و این جمله«المطلّقة رجعیّة زوجة»را- اصطلاحا-«متصیّده»گویند.یعنی: باز گرفته شده از متون روایات که به‏ دلالت ملازمه استفاده شده است.

پاورقی:

(1).وسائل شیعه؛آل بیت،ج 2،ص‏ 213-212،رقم 1،باب 18،(ابوب العدد).

(2)وسائل الشیعه،ج 22،ص 213،رقم 2، باب 18.

(3).سوره طلاق (65)آیات 1و6

(4).وسائل الشیعه،ج 22ص 213،رقم 2، باب 18

(5).همان،رقم 3و4و5و6و7

(6).وسائل الشیعه،ج 22،216باب /20، رقم 1

(7).رجوع شود به باب 8،ابواب النفقات‏ (کتاب النکاح)،وسائل ج 21،ص 519-522

(8).سوره طلاق (65)آیه 1

(9).وسائل الشیعه ج 22،ص 217،باب /20 رقم 1

(10).همان رقم 1

(11).همان رقم 4

(12).همان ص 219،باب 22،و باب 60از ابواب "حج‏"

(13).همان،ج 26،باب 13،ابواب میراث‏ الزوجین،ص 222-225

(14).وسائل الشیعه،ج 28،ص 76،باب 6، «ابواب حد الزنا»رقم 2

(15).همان،ص 126،باب 27،رقم 2
 
مجله دادرسی - شماره 15


مطالب مرتبط

مطلقه رجعیه؛ زوجه حقیقی یا زوجه حکمی؟

نام نویسنده
مطلقه رجعیه؛ زوجه حقیقی یا زوجه حکمی؟

وجود حقوق و تکالیفی برای مطلقة رجعیه و شوهرش در مدت عده باعث شده که برخی فقها مطلقة رجعیه را در مدت عده در حکم زوجه و برخی او را زوجة حقیقی بدانند. از جملة این حقوق و تکالیف، وجود رابطة توارث، حق نفقه، عدم جواز ازدواج شوهر با خواهر مطلقة رجعیه و... است. در مقالة حاضر با تبیین تفاوتهایی که میان دو نظر زوجیت حقیقی و زوجیت حکمی از نظر ماهیت طلاق، ماهیت رجوع و عملکرد آن وجود دارد، به تبیین ادلة زوجة حقیقی بودن مطلقة رجعیه پرداخته شده است.

ادامه مطلب ...
مشاهده کلیه مطالب مرتبط
0 دیدگاه