علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
علی رمضانزاده  وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز ،بیست سال سابقه کار قضایی و وکالت ،داشتن تجارب و تخصص در امور ملکی و اراضی و نیز مطالبات
وب سایت جلیل پورسلیم بناب وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه
حمید رضا کاکاوند وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی با 12 سال سابقه وکالت و هفت سال انجام امور تخصصی وکالت بانک صادرات و متخصص در دعاوی مربوط به امور بانکی و موسسات مالی و اعتباری
حسین حاجی پور وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی قوه قضائیه
مهدیه میرزایی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
محمدرضا علیزاده ثابت وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
مسعود ارونقی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز - داور مرکز داوری اتاق ایران - کارشناس رسمی دادگستری

جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره09128304909 در تماس باشید.

رای هیات عمومی در مقام تشابه آراء

ارسالی توسط فرانک وکیلی وکیل پایه یک دادگستری
رای هیات عمومی در مقام تشابه آراء

رای هیات عمومی در مقام تشابه آراء

بررسی ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری

مقدمه
در تاریخ حقوق ایران صدور آرای وحدت رویه در صورت صدور آرای متعارض و متهافت در موارد مشابه صورت می گیرد و در مواردی که درموضوع واحد آرای مشابه و یکسان از شعب مختلف مراجع قضائی صادر می شود ولو اینکه تعداد آنها زیاد باشد ازمصادیق صدور رأی وحدت رویه نیست. زیرا هدف از صدور رأی وحدت رویه پایان دادن به استنباط های مختلف از حکم واحد قانونگذار بوده ودر واقع نوعی ارائه تفسیر قضائی صحیح از قانون می باشد. لیکن صدور رأی وحدت رویه در مواردی که در یک موضوع آرای مشابه از شعب مختلف دیوان عدالت اداری صادر شود. تأسیس حقوقی جدیدی است که برای اولین بار در ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1385 پیش بینی و مقرر گردیده است. به لحاظ جدید بودن این تأسیس حقوقی مطالعه آن از حیث جایگاه واهمیت آن و از طرفی نیز شرائط احراز آراء مشابه و اختیار هیأت عمومی در صدور رأی وحدت رویه بر این اساس ضروری به نظر می رسد.

گفتار اول: جایگاه و اهمیت حقوقی تأسیس مذکور:

شاید در بدو امر تأسیس این نهاد حقوقی وپیش بینی صدور رأی وحدت رویه در صورت صدور آرای مشابه از ناحیه قانونگذار قابل انتقاد به نظر برسد و این موضوع مغایر اصول و تاریخ حقوق اعلام گردد . زیرا علی الاصول صدور رأی وحدت رویه که در حکم قانون بوده و برای شعب محاکم لازم الاتباع می باشد هنگامیکه از شعبه دیوان عالی کشور و یا هر یک ازدادگاهها نسبت به موارد مشابه اعم از حقوقی و کیفری و امور حسبی با استنباط از قوانین، آرای مختلف صادر شود صورت می گیـرد.[2] و در مواردی که آرای متعارض صادر نمی شود و برداشت حقوقی قضات ازحکم قانونگذار واحد می باشد نیـازی به صدور رأی وحدت رویه نمی باشد زیرا تکثر و تعدد رویه وجود ندارد تا موجبی برای ایجاد وحدت رویه گردد.

از طرفی چون صدور رأی وحدت رویه به نوعی ارائه تفسیر و استنباط صحیح از حکم قانونگذار می باشد و تفسیر قانون معمولاً در مواردی که از منطوق حکم قانونی نتوان مراد مقنن را استنباط کرد ضرورت پیدا می کند. لذا صدور آراء مشابه در یک موضوع مبین این امر است که مراد ومنظور قانونگذار روشن بوده ونیازی به تفسیر نمی باشد. بنابراین موجبی جهت صدور رأی وحدت رویه وجود ندارد.

این نظرعلیرغم اینکه در جایگاه خود متین و صحیح است لیکن با صدور رأی هیأت عمومی حتی در موراد صدورآرای یکسان و مشابه در موضوع واحد مباینتی ندارد زیرا صدورآرای مشابه در موضوع واحد از ناحیه شعب مختلف حکایت از مبتلا به بودن موضوع داشته و دلالت بر این نکته می نماید که موضوع مزبورمورد تنازع بوده و طرفین شکایت برداشت واحدی از حکم قانون ندارند، ولو اینکه در شعب محاکم استنباط واحد وجود داشته باشد و لذا موضوعی که در عالم حقوق مورد مناقشه است و چند شعبه مختلف هم آرای مشابه صادر کرده اند طرح آن در جلسه هیأت عمومی و بحث پیرامون آن موجب می شود تاموضوع در صورتیکه استنباط حقوقی شعب مختلف صادر کننده آرای مشابه مورد تأیید قرار گیرد از استحکام حقوقی بیشتری برخوردارشود و چنانچه آرای مشابه صادر شده از شعب مختلف بر خلاف استنباط هیأت عمومی از حکم قانونگذار باشد در این صورت نیز با صدور رأی هیأت عمومی از تکرار آرای ناصحیح و مخالف منظور مقنن جلوگیری به عمل می آید. بنابراین صدور رأی هیأت عمومی درموارد صدور رأی مشابه در شعب مختلف نیز مفید بوده و کاملاً بلا اشکال است، هرچند که اطلاق عنوان آراء وحدت رویه به آن محل اشکال است و بهتر است از عنوان رأی هیأت عمومی استفاده شود.

با توجه به اینکه موضوعات قابل رسیدگی در دیوان عدالت اداری به لحاظ صلاحیت خاص این مرجع که صرفاً به شکایت مردم از واحد های دولتی رسیدگی می نماید با موضوعات مطروحه در محاکم حقوقی و کیفری تفاوت ماهوی دارد وجود ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری که صدور رأی وحدت رویه را در صدور آرای مشابه از شعب مختلف تجویز کرده از اهمیت بسزائی برخوردار است زیرا آراء وحدت رویه دیوان عدالت اداری طبق مواد 43 و 44 قانون مذکور برای مراجع اداری لازم الاتباع ا ست و هر چند صدور آرای مشابه از شعب مختلف دیوان حکایت از برداشت واحد از حکم قانونی دارد. لیکن وجود شکایت متعدد دلالت بر استنباط مخالف آرای دیوان از حکم قانونی مذکور در مراجع اداری می نماید که با صدور رأی هیأت عمومی مراجع اداری مکلف به تبعیت از رأی مذکور گردیده و از تکرار شکایت جلوگیری می نماید ضمن اینکه چنانچه برداشت شعب صادر کننده آرای مشابه به نظر هیأت عمومی مغایر با قانون باشد از صدور آرای مخالف قانون جلوگیری به عمل آمده و مالاً از تضییع حقوق طرفین ممانعت خواهد شد. بنابراین با توجه به مراتب فوق تأسیس نهاد حقوقی مذکورنه تنها قابل انتقاد نبوده بلکه تحسین برانگیز نیز می باشد.

گفتار دوم: شرائط تحقق آرای مشابه جهت طرح در هیأت عمومی

طبق ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری: « هرگاه در موضوع واحدی حداقل پنج رأی از شعب مختلف دیوان صادر شده باشد با نظر رئیس دیوان موضوع در هیأت عمومی مطرح و رأی وحدت رویه صادر می شود . این رأی برای شعب دیوان عدالت اداری و اشخاص حقیقی و حقوقی ذیربط لازم الاتباع است».

بر اساس قانون مذکور شرائط طرح آرای مشابه در هیأت عمومی عبارتند از:

الف) صدور حداقل پنج رأی مشابه در موضوع واحد از شعب مختلف دیوان.

قانونگذار در ماده 44 از قانون مذکور تعداد آرای مشابه را به صراحت بیان کرده و لذا حتماً باید حداقل پنج رأی مشابه در موضوع واحد صادر شود. لیکن تعداد شعب را تصریح نکرده و به ذکر عبارت « از شعب مختلف دیوان» اکتفا کرده است و این موضوع موجب شده تا در خصوص تعداد شعب اختلاف نظر پیش آید وبا استناد به ظاهرقانون می توان استدلال کرد منظور منظور قانونگذار از ذکر تعداد پنج رأی مشابه از شعب مختلف ضروری بودن صدور آرای مشابه از حداقل پنج شعبه می نماید و لیکن با عنایت به اینکه قانونگذار تعداد آرای مشابه را مقید به عدد پنج نموده و با اینکه درمقام بیان بوده در خصوص تعداد شعب تصریحی نکرده و به صورت مطلق عبارت«شعب مختلف» را ذکر نموده وشعب جمع شعبه می باشد که در عرف لغت فارسی جمع به تعداد دو و بیشتر دلالت می کند و طبق ماده 224 قانون مدنی الفاظ محمول بر معانی عرفیه می باشند . لذا به نظر می رسد صدور پنج رأی مشابه از حداقل دو شعبه و بیشتر جهت طرح در هیأت عمومی کافی باشد و نیازی نیست که پنج رأی مشابه از پنج شعبه مختلف صادر شود تا قابل طرح در هیأت عمومی باشد.

 سوال دیگری که در این خصوص مطرح می شود این است که منظور از آرای مشابه چیست؟ به عبارت دیگر به چه نوع آرائی آرای مشابه اطلاق می شود؟

در پاسخ به سوال فوق باید گفت آرای مشابه منظور قانونگذار آرائی هستند که از جهات ذیل مشابه باشند.

1- تشابه درموضوع خواسته: اگر چند رأی ولو اینکه از حیث نتیجه حکم مبنی بر رد شکایت یا ورود آن مشابه باشند ولی موضوع خواسته آنها متفاوت باشد نمی توان گفت آرای مزبور مشابه هستند و این از بدیهی ترین جهات تشابه می باشد که نیاز به بحث بیشتری ندارد.
آیا جهت تحقق تشابه بین چند رأی واحد بودن طرف شکایت هم لازم است؟ در پاسخ به سوال باید گفت به نظر می رسد که طرف شکایت از مصادیق تشابه رأی نباشد. مثلاً در خصوص موضوع خواسته دائر بر الزام اداره طرف شکایت به تبدیل وضعیت استخدامی مستخدم پیمانی بر اساس تبصره 2 ماده 7 قانون تعدیل نیروی انسانی یا پرداخت هزینه سفر مستخدم منتقل شده، از شعب مختلف دیوان آرای مشابه صادر شود و طرف شکایت برخی از این آراء وزارت آموزش و پرورش و برخی دیگر وزارت بهداشت باشد این موضوع نافی تشابه آرای مزبور نیست لذا صرف واحد بودن موضوع خواسته کفایت می کند و نیازی به یکی بودن طرف شکایت نمی باشد.

2- تشابه در نتیجه حکم صادره: منظور از نتیجه حکم همان منطـوق حکم یا آن بخش آمره حکم است که موضوع مورد اختلاف دو طرف را حل و یکی از آنان را محکوم و تکلیف موضوع خواسته را مشخص می نماید و در مقابل اسباب و مستندات رأی قرار می گیرد.[3] بنابراین آرای مشابه از حیث صدور حکم به رد شکایت یا ورود شکایت باید مشابه باشند.

3- تشابه در اسباب رأی : منظوراز اسباب رأی مجموع اموری است که مبنا و اساس حکم را تشکیل می دهد و آن را موجه می سازد که شامل نص صریح یا دلالت ضمنی یکی از قوانین و یا ادله خارجی از قبیل اقرار و اسناد و شهادت شهود و امارات می باشد.[4] و به عبارت دیگر مجموع اموری است که مبنا و اساس حکم را تشکیل می دهد و آن را موجه می سازد به عنوان مثال در مواردی که در کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری حکم به تخریب بنا ی احداثی بدون پروانه صادر می گردد و دیوان عدالت اداری متعاقب اعتراض مالک بنا حکم به نقض رأی معترض عنه به این دلیل که حسب نظر کارشناس مربوطه در احداث بنا اصول فنی و شهرسازی و بهداشتی رعایت شده و چون به دلالت تبصره یک ماده صد قانون شهرداری ها در صدور حکم تخریب بنای احداثی بدون پروانه احراز عدم رعایت اصول فنی و شهرسازی و بهداشتی ضرورت دارد، صادرمی نماید. بنابراین سبب صدور آرای مذکور نظریه کارشناسی ارائه شده و مستندات آن نیزمبنی بر رعایت اصول فنی وشهرسازی به دلالت تبصره یک ماه صد قانون شهرداری می باشد، و لذا می توان گفت این آراء مشابه است زیرا اسباب رأی مبنا و اساس حکم را تشکیل می دهد، بنابراین تشابه در اسباب جهت احراز آرای مشابه ضرورت دارد و چنانچه آرایی که به عنوان مشابه ارائه شده در نتیجه و موضوع خواسته متحد باشند ولی از حیث اسباب رأی متفاوت باشند نمی توان آنها را آرای مشابه اعلام کرد.

4- تشابه درمستندات رأی: بدیهی است که آرای صادره باید مستند و مدلل باشند و آرائی که بعنوان رأی مشابه اعلام می شود علاوه بر موارد فوق باید قانون و مقررات مستند رأی نیز مشابه باشند.

منظورازمستند رأی، قوانین و مقرراتی است که حکم دادگاه به استناد آن صادر می شود و چون هدف اصلی از صدور آرای وحدت رویه در واقع اعتبار بخشیدن به استنباط صحیح از قوانین و مقررات می باشد. لذا تشابه آرای صادره جهت ایجاد وحدت رویه طبق ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری از حیث مستند رأی ضرورت داشته و این شرط از شرائط فوق العاده ضروری برای تشخیص آرای مشابه است. بنابراین اگر چند حکم ازشعب مختلف دیوان صادر شود که موضوع خواسته و نتیجه حکم مشابه باشد ولی مستندات صدور رأی متفاوت باشد از مصادیق آرای مشابه نمی باشد.

ب) طرح موضوع در هیأت عمومی با نظر ریاست دیوان:

شرط دوم طرح آرای مشابه در هیأت عمومی جهت صدور رأی وحدت رویه اعلام نظر از ناحیه ریاست دیوان است .بنابراین اگر چنانچه یکی از طرفین موضوع شکایت یا هر فرد دیگری از وجود پنج رأی مشابه از شعب مختلف دیوان درموضوع واحد مطلع شود و تقاضای صدور رأی وحدت رویه نماید موضوع باید بدواً به نظر ریاست دیوان رسیده و چنانچه ایشان با بررسی اجمالی نظر بر تشابه آرای مذکور داشته باشد موضوع را جهت صدور در رأی هیأت عمومی ارجاع خواهد کرد.

سؤالی که در اینجا قابل طرح به نظر می رسد این است که آیا رئیس دیوان می تواند. علیرغم اعلام پنج رأی مشابه از ناحیه افراد یا ادارات دولتی جهت طرح در هیأت عمومی موضوع را از مصادیق آرای مشابه تشخیص نداده و از ارجاع آن به هیأت عمومی امتناع نماید به عبارت دیگر آیا به صرف اعلام صدور پنج رأی مشابه از شعب مختلف دیوان از ناحیه متقاضیان صدور رأی وحدت رویه ریاست دیوان مکلف به ارجاع امر به هیأت عمومی است یا می تواند در صورتیکه عقیده بر عدم وجود تشابه در آرای اعلامی داشته باشد از ارجاع آن به هیأت عمومی خودداری کند؟

از سیاق عبارت بکار رفته در ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری که اعلام داشته« ... با نظر رئیس دیوان موضوع در هیأت عمومی مطرح و رأی وحدت رویه صادر می شود» استنباط می گردد که نظر قانونگذار بر اعطای اختیار به رئیس دیوان بوده و طبیعتاً چنانچه نظر ریاست دیوان به تشابه نباشد می تواند از طرح آن در هیأت عمومی خودداری کند. البته این بدین معنا نیست که مرجع تشخیص آرای مشابه هیأت عمومی نیست. بلکه چنانچه علیرغم اینکه رئیس دیوان موضوع را از مصادیق پنج رأی مشابه تشخیص داده و در هیأت عمومی طرح کند هیأت عمومی می تواند آرای مزبور را مشابه تشخیص ندهد و در واقع مرجع تشخیص آرای مشابه هیأت عمومی است و نظر هیأت عمومی در این خصوص معتبر است.

گفتار سوم: آثار صدور رأی وحدت رویه به لحاظ تشابه آراء:

قبل از ورود به بحث آثار مترتب بر رأی وحدت رویه ای که بر اساس ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری صادر گردیده ذکر یک نکته اساسی ضرورت دارد: و آن این است که نظر قانونگذار مطلقاً براین نبوده است که در صورت صدور پنج رأی مشابه از شعب مختلف دیوان عدالت اداری هیأت عمومی دیوان مکلف به تبعیت از مفاد آرای مشابه باشد و بر همان اساس هم اقدام به صدور رأی وحدت رویه نماید بلکه صدور پنج رأی مشابه از شعب مختلف از شرائط شکلی طرح موضوع در هیأت عمومی است و هیأت عمومی بر اساس استنباط خود اقدام به صد ور رأی می نماید که ممکن است استنباط هیأت عمومی با مفاد و نتیجه 5 رأی مشابه اعلام شده منطبق باشد و یا ممکن است پنج رأی مشابه صادر شده را منطبق با موازین قانونی تشخیص ندهد و رأی بر خلاف مفاد آرای مذکور صادر نماید. بنابراین هیأت عمومی مکلف به تبعیت از مدلول دادنامه های مشابه نمی باشد.

با ذکرمقدمه فوق آثار مترتب بر رأی وحدت رویه صادره در اجرای ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری به شرح ذیل می باشد.

الف) لازم الاتباع بودن رأی مزبور برای شعب دیوان و ادارات و اشخاص حقیقی و حقوقی ذیربط:

یکی از آثار عمومی آرای هیأت عمومی که مختص همه آرای وحدت رویه است لازم الاتباع بودن آن برای شعب مختلف دیوان و نیزسایر ادارات و اشخاص حقیقی و حقوقی است این الزام به تبعیت از رأی وحدت رویه ناشی از ماهیت این قبیل آرای هیأت عمومی است که در حکم قاعده و قانون تفسیری می باشند و در حقیقت نوعی ارائه تفسیر صحیح و اقرب به نظر و هدف قانونگذاراست و لذا عطف بما سبق گردیده و از تاریخ تصویب قانون مربوطه اثر اجرائی دارد و فقط نسبت به موضوعاتی که قبلاً رسیدگی شده و رأی قطعی در مورد آنها اصدار یافته به لحاظ جلوگیری از تزلزل آرای قطعی محاکم فاقد اثر است و منظور قانونگذار از اینکه در ماده 43 قانون دیوان عدالت اداری اعلام داشته اثر آرای هیأت عمومی نسبت به آینده است هماهگونه که در ادامه همین ماده قانونی بیان نموده در خصوص موضوعاتی که نسبت به آنها رسیدگی شده و رأی قطعی صادر گردیده اثری ندارد و موجب نقض آنها نمی شود. لیکن اگر فردی راجع به موضوعی که منظور رأی هیأت عمومی است.تقاضائی مطرح نماید و خواسته وی راجع به تاریخ قبل از صدور رأی هیأت عمومی باشد و شعبه دیوان در رسیدگی به موضوع ولو اینکه از حیث زمانی خواسته شاکی (خواهان) مربوط به زمان قبل از صدور رأی هیأت عمومی باشد، مکلف به رعایت رأی هیأت عمومی است و این امر دلالت بر این نکته می کند که اثر رأی دیوان مانند قانون تفسیری عطف بما سبق می شود و منظور قانونگذار در عدم تأثیر رأی هیأت عمومی نسبت به گذشته صرفاً در خصوص عدم نقض آرای صادره قبلی است.بنابراین بعد از صدور رأی وحدت رویه وفق ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری شعب دیوان و ادارات دولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی دیگردرخصوص اتخاذ تصمیم نسبت به موضوع مذکور مکلف به رعایت مفاد رأی هیأت عمومی می باشند.

ب) رسیدگی خارج از نوبت و بدون نیاز به تبادل:

 تبصره ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری علاوه بر اثر فوق که به صورت عموم در خصوص آرای و حدت رویه جاری است اثر دیگری نیز بر آرای وحدت رویه که در اجرای ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری صادر می گردد در نظرگرفته است و آن این نکته است که شکایت هائی که خواسته آنها متضمن موضوعات مطروحه در این قبیل از آرای هیأت عمومی است، نیازی به تبادل لوایح ندارد وخارج از نوبت به آنها رسیدگی می شود.
 این اثر مخصوص آرای وحدت رویه صادره در اجرای ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری است و رأی وحدت رویه ای که در مقام تعارض آراء و ماده 43 قانون مذکور صادر می گردد نافی رسیدگی به همان موضوع و صدور رأی وحدت رویه در اجرای ماده 44 قانون یاد شده نمی باشد زیرا با صدور رأی وحدت رویه در مقام تشابه آراء است که می توان بدون تبادل لوایح به موضوع شکایات رسیدگی کرد ولی این اثر برای آرای و حدت رویه ای که در مقام تعارض آراء صادر شده پیش بینی نگردیده و لذا رأی شماره 8 مورخ 16/1/88 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که اشعار می دارد:« موضوع ضرورت احتساب مدت تحصیل مقرر در تبصره 3 ماده 18 ... قبلاً مورد رسیدگی قرار گرفته و به شرح دادنامه شماره 1443 مورخ 7/12/86 در مقام ایجاد وحدت رویه انشاء شده مورد تأیید واقع شده است، بنابراین رسیدگی مجدد به موضوع مذکور در اجرای بند 3 ماده 19 قانون دیوان عدالت اداری واتخاذ تصمیم در قلمرو ماده 44 آن قانون مورد ی ندارد و موضوع قابل طرح و امعان نظر مجدد در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نمی باشد.» قابل انتقاد به نظر می رسد زیرا اثری که وفق تبصره ماده 44 برای این قبیل آراء وحدت رویه در نظر گرفته شده برای آراء وحدت رویه ناشی از اجرای ماده43 که در مقام تعارض آراء صادر می شود تجویز نگردیده هر چند با توجه به اینکه وفق ماده 45 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 85 مسؤولان ذیربط مکلف به اجرای آرای هیأت عمومی پس از انتشار آن می باشد و عدم اجرای آن موجب انفصال موقت مستنکف خواهد بود و این ضمانت اجرا برای کلیه آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری می باشد و شاکی می تواند در مواردی که رأی هیأت عمومی صادر گردیده (ولو رأی وحدت رویه ناشی از تعارض آرا باشد) به جای اینکه به صورت موردی اقدام به شکایت نماید تقاضای اجرای رأی هیأت عمومی را نماید. ولی چنانچه اقدام به شکایت کند دیوان مکلف است موضوع شکایت را با اداره طرف شکایت تبادل کرده و به صرف وجود رأی هیأت عمومی که در مقام تعارض آراء وفق ماده 43 قانون دیوان عدالت اداری صادر شده، نمی تواند بدون تبادل اقدام به انشاء رأی نماید و شایسته است قانونگذار برای جلوگیری از اطاله دادرسی این اثر را برای آراء وحدت رویه ناشی از ماده 43 قانون دیوان عدالت اداری نیز که در مقام تعارض آراء صادر می شود، تجویز نماید. نکته دیگری که در این خصوص قابل ذکر است اینکه چنانچه شعبه دیوان علیرغم وجود رأی وحدت رویه موضوع ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری تبادل را از جهات دیگر مثل اینکه در تشخیص موضوع شکایت و انطباق آن با رأی هیأت عمومی دچارتردید باشد ضروری تشخیص دهد می تواند اقدام به تبادل لوایح بکند. لیکن با توجه به تکلیفی که در تبصره ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری برای شعبه مقرر گردیده و تبادل موجب اطاله دادرسی می گردد باید دلیل و علت تبادل را ضمن صورت جلسه ای در پرونده منعکس نموده و آن را توجیه نماید.

نتیجه:

رأی هیأت عمومی که دراجرای ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری در مقام تشابه آراء صادر می گردد تأسیس حقوقی جدید ومفیدی است که موجب کاهش تعداد شکایت و جلوگیری از اطاله دادرسی را فراهم می آورد.

صدور پنج رأی مشابه از شعب مختلف دیوان عدالت اداری از شرائط شکلی طرح موضوع در هیأت عمومی است وهیأت عمومی می تواند چنانچه با مفاد آراء مزبورمخالف باشد درماهیت تصمیمی برخلاف مفاد آرای مذکور صادرنماید و این موجب می شود که آرای مشابهی که احیاناً دراثراستنباط نا صحیح ازقوانینی صادر می گردد،اصلاح شوند و از ادامه صدور چنین آرائی جلوگیری بعمل می آید. رأی صادره در اجرای ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری نه تنها واجد آثار رأی وحدت رویه ای که درمقام تعارض آراء صادر می گردد، می باشد. بلکه از آثار دیگرآن این است که به پرونده های مشابه دیگر بدون تبادل رسیدگی خواهد شد. لذا صدور رأی وحدت رویه در مقام تعارض آراء نافی رسیدگی وصدور رأی در اجرای ماده 44 قانون دیوان عدالت اداری در همان موضوع نخواهد بود.

منابع:

1-قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری.
2- قانون دیوان عدالت اداری
3- مجموعه کامل آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری گردآوری اصغر محمدی همدانی انتشارات جنگل چاپ سال 1388
4- اعتبار امر قضاوت شده دکتر ناصر کاتوزیان – نشر دادگستر سال 76
--------------------------------------------------------------------------------

[1] مستشار دیوان عدالت اداری
[2] ماده 270 آئین دادرسی و دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری
[3]برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به اعتبار امر قضاوت شده دکتر ناصرکاتوزیان نشر دادگستر سال 76 ص 63 به بعد.
[4] همان ص 163

منبع: قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری


مطالب مرتبط

مجموعه سوالات مصاحبه علمی داوطلبان تصدی امر قضا(جلد اول) سوالات کیفری

نام نویسنده
مجموعه سوالات مصاحبه علمی داوطلبان تصدی امر قضا(جلد اول) سوالات کیفری

مجموعه سوالات مصاحبه علمی داوطلبان تصدی امر قضا (جلد اول) سوالات کیفری

ادامه مطلب ...

آگهی جذب داوطلبان امرقضاوت (ویژه جذب قاضی شورای حل اختلاف

نام نویسنده
آگهی جذب داوطلبان امرقضاوت (ویژه جذب قاضی شورای حل اختلاف

آگهی جذب داوطلبان امر قضاوت-ویژه جذب قاضی شورای حل اختلاف

ادامه مطلب ...

اعلام زمان آزمون تصدی منصب قضا در سال جاری

نام نویسنده
اعلام زمان آزمون تصدی منصب قضا در سال جاری

اعلام زمان آزمون تصدی منصب قضا در سال جاری

ادامه مطلب ...

جزئیات کامل استخدام 500 قاضی ویژه شوراهای حل اختلاف

نام نویسنده
جزئیات کامل استخدام 500 قاضی ویژه شوراهای حل اختلاف

جزئیات کامل استخدام 500 قاضی ویژه شوراهای حل اختلاف

ادامه مطلب ...

اطلاعیه : منابع ،مواد و ضرایب امتحانی آزمون تصدی امر قضا سال 1391

نام نویسنده
اطلاعیه : منابع ،مواد و ضرایب امتحانی آزمون تصدی امر قضا سال 1391

اطلاعیه : منابع ،مواد و ضرایب امتحانی آزمون تصدی امر قضا سال 1391

ادامه مطلب ...

شرایط عمومی و اختصاصی آزمون قضا سال 91 اعلام شد

نام نویسنده
شرایط عمومی و اختصاصی آزمون قضا سال 91 اعلام شد

شرایط عمومی و اختصاصی آزمون قضا سال 91 اعلام شد

ادامه مطلب ...

اعلام اسامی پذیرفته شدگان آزمون قضاوت

نام نویسنده
اعلام اسامی پذیرفته شدگان آزمون قضاوت

اعلام اسامی پذیرفته شدگان آزمون قضاوت

ادامه مطلب ...

اطلاعیه‌ مربوط به تاریخ‌، نحوه‌ پرینت ‌ کارت‌ و محل رفع نقص کارت شرکت در آزمون تصدی منصب قضا سال 1391

نام نویسنده
اطلاعیه‌ مربوط به تاریخ‌، نحوه‌ پرینت ‌ کارت‌ و محل رفع نقص کارت شرکت در آزمون تصدی منصب قضا سال 1391

اطلاعیه‌ مربوط به تاریخ‌، نحوه‌ پرینت ‌ کارت‌ و محل رفع نقص کارت شرکت در آزمون تصدی منصب قضا سال 1391

ادامه مطلب ...

اسامی قبول شدگان اصلی آزمون سال 1391 استخدام قضات ویژه شوراهای حل اختلاف اعلام شد

نام نویسنده
اسامی قبول شدگان اصلی آزمون سال 1391 استخدام قضات ویژه شوراهای حل اختلاف اعلام شد

اسامی قبول شدگان اصلی آزمون سال 1391 استخدام قضات ویژه شوراهای حل اختلاف اعلام شد

ادامه مطلب ...

15 اسفند تاریخ اعلام نتایج قضاوت

نام نویسنده
15 اسفند تاریخ اعلام نتایج قضاوت

قضات زن در مقام دادیار حق انشای رای ندارند و اینکه آیا با ارتقای سمت، آن‌ها می‌توانند انشای رای کنند یا خیر، نیاز به تصمیمات دیگری از جمله تنفیذ رئیس قوه قضائیه و کمیسیون نقل و انتقالات دارد.

ادامه مطلب ...
مشاهده کلیه مطالب مرتبط
0 دیدگاه

دیدگاه خودتان را ارسال کنید