جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره 09121362856 در تماس باشید.

شاخص-های-حکومت-قانون

دکتر مرتضی شهبازی نیا- وکیل دادگستری

حکومت قانون مهمترین دستاورد بشر در نظام اجتماعی برای برقراری جامعه باز و آزاد و در واقع مبنای مشروعیت حاکمیت است. در مجموع مفهوم حکومت قانون، همانند بسیاری مفاهیم دیگر، مستعد تفاسیر گوناگون است و همین امر خطر بزرگی برای عدم تحقق این خواسته بزرگ بشر است.، با این حال در مجامع علمی و نهادهای بین المللی ذیربط، تلاش هایی برای تدوین شاخص های عینی اندازه گیری میزان پایبندی جوامع و حکومت ها به این مفهوم ، صورت گرفته است . یکی از مهمترین و مقبول ترین این شاخص ها ذیلا ارایه می شود:

شاخص حکومت قانون

عامل 1- قدرت محدود حکومت

1-1- اختیارات حکومت در قانون اساسی مشخص است

1-2- اختیارات حکومت به نحو موثر توسط قوه قانونگذاری محدود شده است

1-3- اختیارات حکومت به نحو موثر توسط قوه قضایی محدود شده است

1-4- اختیارات حکومت به نحو موثر موضوع حسابرسی و نظارت مستقل است

1-5- مقامات حکومت در صورت سوء رفتار با ضمانت اجرا مواجه اند

1-6- اختیارات حکومت به نحو موثر مقید به نظارت غیر دولتی است

1-7- انتقال قدرت مطابق قانون انجام می شود

عامل 2- نبودن فساد

2-1- مقامات حکومت در قوه مجریه از موقعیت عمومی برای نفع خصوصی استفاده نمی کنند

2-2- مقامات حکومت در قوه قضاییه از موقعیت عمومی برای نفع خصوصی استفاده نمی کنند

2-3- مقامات حکومت در پلیس و نیروهای مسلح از موقعیت عمومی برای نفع خصوصی استفاده نمی کنند

2-4- مقامات حکومت در قوه مقننه از موقعیت عمومی برای نفع خصوصی استفاده نمی کنند

عامل 3- نظم و امنیت

3-1- جرم به نحو موثر کنترل می شود

3-2- مخاصمات مدنی به نحو موثر محدود می شوند

3-3- مردم برای حل اختلافات شخصی به خشونت متوسل نمی شوند

عامل 4- حقوق بنیادین

4-1- رفتار یکسان و عدم تبعیض به نحو موثر تضمین شده اند

4-2- حق حیات و امنیت شخصی به نحو موثر تضمین شده اند

4-3- دادرسی عادلانه و حقوق متهم به نحو موثر تضمین شده اند

4-4- آزادی اظهار نظر و بیان به نحو موثر تضمین شده است

4-5- آزادی عقیده و مذهب به نحو موثر تضمین شده است

4-6- حق حریم خصوصی به نحو موثر تضمین شده است

4-7- آزادی تشکل و اتحادیه به نحو موثر تضمین شده است

4-8- حقوق بنیادین کار به نحو موثر تضمین شده اند

عامل 5- حکومت باز

5-1- قوانین برای عموم قابل فهم هستند

5-2- قوانین انتشار عمومی می یابند و به نحو گسترده در دسترس هستند

5-3- قوانین از ثبات برخوردارند

5-4- حق مطالبه از حکومت و مشارکت عمومی به نحو موثر تضمین شده است

5-5- پیش نویس رسمی قوانین در دسترس عموم قرار می گیرد

5-6- اطلاعات رسمی در دسترس عموم است

عامل 6- اعمال موثر مقررات (مصوبات دولت )

6-1- مقررات حکومت به نحو کارآمد اجرا می شوند

6-2- مقررات حکومت بدون اعمال نفوذ ناروا اجرا می شوند

6-3- آیین های اداری بدون تاخیر نا متعارف جاری می شوند

6-4- دادرسی منصفانه و اجرای صحیح قوانین در دادرسی های اداری مورد احترام است

6-5- حاکمیت بدون غرامت منصفانه، اموال را مصادره نمی کند

عامل 7- دسترسی به دادرسی عادلانه مدنی

7-1- مردم از راه های جبران خسارت موجود آگاهند

7-2- مردم به مشاوره حقوقی و وکیل دسترسی دارند و می توانند از آن بهره مند شوند

7-3- مردم به دادگاه های حقوقی دسترسی دارند و می توانند از آن بهره گیرند

7-4- دادرسی مدنی از تبعیض مبراست

7-5- دادرسی مدنی عاری از فساد است

7-6- دادرسی مدنی از اعمال نفوذ ناروای حکومت مصون است

7-7- دادرسی مدنی با تاخیر نا متعارف مواجه نیست

7-8- نتیجه دادرسی مدنی به نحو موثر اعمال می شود

7-9- نظام های جایگزین حل و فصل اختلافات(داوری، میانجیگری، سازش و ...) در دسترس، بیطرفانه و کارآمد هستند

عامل 8- دادرسی کیفری موثر

8-1- جرایم به نحو موثر مورد تحقیق قرار می گیرند

8-2- جرایم به نحو موثر و به موقع مورد رسیدگی و قضاوت قرار می گیرند

8-3- نظام پیشگیری و اصلاح، در کاهش رفتار مجرمانه موثر است

8-4- نظام عدالت کیفری بی طرف است

8-5- نظام عدالت کیفری عاری از فساد است

8-6- نظام عدالت کیفری از اعمال فشار حکومت مصون است

8-7- نظام عدالت کیفری، دادرسی منصفانه و اجرای صحیح قانون را به متهم اعطا می کند

 عامل 9- دادرسی غیر رسمی( روش های غیر رسمی حل اختلافات حقوقی و کیفری)

9-1- دادرسی غیر رسمی به موقع و موثر است

9-2- دادرسی غیر رسمی، بیطرفانه و عاری از فشار نارواست

9-3- دادرسی غیر رسمی، حقوق اساسی را محترم می شمارد و حمایت می کند

برگرفته از سایت وکلای ملت