جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره 09122028227 در تماس باشید.

رای-شماره-1487-هیات-عمومی-دیوان-عدالت-اداری

رأی شماره ١4٨٧ ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال بند ١١ شیوه نامھ اجرایی آزمون ورودی دکتری دوره (d.h.p( در سال ١٣٩٧ مصوب سازمان سنجش و آموزش کشور

١4/٨/١٣٩٨ ٩٧٠٢٩٣4شماره

بسمه تعالی

جناب آقای اکبرپور

رئیس محترم ھیأت مدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمھوری اسلامی ایران

با سلام

یک نسخه از رأی ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ٩٨٠٩٩٧٠٩٠5٨١١4٨٧ مورخ ١٣٩/٧/٢٣ ٨ با موضوع «ابطال بند ١١ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دکتری دوره (d.h.p (در سال ١٣٩٧ مصوب سازمان سنجش و آموزش کشور» جھت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال می گردد.

مدیرکل ھیأت عمومی و ھیأتھای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مھدی دربین

تاریخ دادنامه: ١٣٩٨/٧/٢٣ شماره دادنامه: ١4٨٧ شماره پرونده: ٢٩٣4/٩٧

مرجع رسیدگی: ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای جمشید سرباز جمشید

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ١١ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری سال ١٣٩٧ مصوب سازمان سنجش آموزش

کشور مندرج در بند 5 ـ ٢ اطلاعیه دانشگاه تبریز در سال ١٣٩٧

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند ١١ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری در سال ١٣٩٧ مصوب سازمان سنجش آموزش کشور مندرج در بند 5 ـ ٢ اطلاعیه دانشگاه تبریز در سال ١٣٩٧ در خصوص مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری را خواستار شده و در جھت تبیین خواسته اعلام کرده است:

«به استحضار می رساند از زمان برگزاری آزمون دکتری تخصصی به صورت نیمه متمرکز طی سالھای مختلف رویه ھای متفاوتی در پذیرش دانشجو و تبعاً چگونگی احتساب تاثیر نمره مرحله آزمون متمرکز و مرحله مصاحبه مورد عمل قرار می گرفت که به دلیل اعمال سلیقه ھای متعدد از جانب دانشگاه ھا در پذیرش نھایی دانشجویان و جھت جلوگیری از بی عدالتی و اجحاف در حق آن دسته از دانشجویان، نھایتاً مجلس شورای اسلامی برای پایان دادن به این موضوع و ایجاد رویه واحد وارد عمل شده و قانون «سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ھا و مراکز آموزش عالی کشور» را در تاریخ ١٣٩4/١٢/١٨ به تصویب رسانید. بند ب ماده ١ این قانون در واقع ھدف غایی از تصویب آن را «ایجاد وحدت رویه و ھماھنگی در بین دانشگاه ھا و مراکز آموزش عالی  و پژوھشی و ایجاد فضای رقابتی یکسان و برقراری عدالت آموزشی برای کلیه داوطلبان تحصیلات تکمیلی» بیان کرده و در بند الف ماده 5 معیار پذیرش دانشجو در دوره دکتری آموزشی ـ پژوھشی را عبارت از 5٠ درصد نمره آزمون متمرکز، ٢٠ درصد نمره سوابق آموزشی، پژوھشی و فناوری و ٣٠ درصد نمره مصاحبه علمی و بخش عملی ذکر کرده و در واقع قبولی نھایی در دانشگاه را تابع 5٠ درصد نمره آزمون متمرکز سازمان سنجش و 5٠درصد مصاحبه تخصصی دانشگاه (مصاحبه و بررسی سوابق آموزشی و پژوھشی) دانسته است. یعنی باید در نمره نھایی دانشجویان پذیرفته شده نمره آزمون متمرکز به میزان 5٠ درصد اعمال نقش نماید. حال آن که تعدادی از دانشگاه ھا از جمله دانشگاه تبریز حتی پس از تصویب این قانون با اعمال رویه «قرار دادن حد نصاب برای قبولی در مرحله دوم» عملاً و صراحتاً موجب نقض قانون فوق الاشعار گردیده و در نھایت باعث پذیرش داوطلبان با نمره پایین تر نھایی و مردودی داوطلبان با نمره بالاتر نھایی می شوند. موضوع شایسته و جالب توجه تر از این، اقدام سازمان سنجش در تصویب و ابلاغ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دکتری و اعطای اختیار به دانشگاه ھا در قرار دادن حد نصاب مورد بحث در مرحله مصاحبه جھت پذیرش دانشجو در ماده ١١ آن می باشد. در صورتی که سازمان فوق باید مجری قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی در زمینه پذیرش دکتری  باشد نه ناقض آن. قطعاً ذکر چند مثال و نمونه کمک شایانی به روشن تر شدن مسئله و تشحیذ اذھان خواھد گردید. به عنوان مثال اگر نفر اول آزمون دکتری را در نظر بگریم که برای مصاحبه به دانشگاه تبریز دعوت شده و موافق به کسب حد نصاب قرار داده شده که معمولاً نمره ٢5 می باشد، نشود و مثلاً نمره او 5.٢4 باشد از رقابت با سایر داوطلبان به طور اتوماتیک کنار گذاشته می شود و فرد دیگر با رتبه مثلاً 5٠ ولی حائز حد نصاب ١.٢5 در چرخه رقابت باقی بوده و نھایتاً قبول می شود. حال آن که نمره نھایی این دو داوطلب (حاصل جمع آزمون متمرکز و مرحله مصاحبه) به ھیچ وجه قابل مقایسه نبوده و نمره نھایی فرد قبول شده از نمره نھایی فرد مردود شده بسیار پایین تر است. موضوعی کـه قطعاً و یقیناً نقض آشـکار قانـون صدرالاشعار و مغایر ھدف و نیت مقنن از وضع آن می باشد. چـرا که در این حالت صرفاً نمره مرحله مصاحبه در پذیرش دانشجو ایفای نقش نموده و نقش نمره آزمون متمرکز به جای وزن 5٠درصد در حد معرفی داوطلب به دانشگاه، تنزل می یابد. در واقع با رویه جاری دانشگاه مذکور ھیچ گونه تفاوتی در روند پذیرش دانشجوی دکتری نسبت به قبل از تصویب قانون مورد اشاره که در راستای ایجاد عدالت آموزشی و جلوگیری از اعمال سلیقه و اجحاف در حق داوطلبان با رتبه ھای برتر وضع گردیده ایجاد نشده است. در مثالی ملموس تر و جھت روشن تر شدن موضوع وضعیت عینی اینجانب درآزمونھای سال گذشته و جاری به ترتیب با رتبه ھای 6 و ١١ می باشد که به لحاظ اعمال حد نصاب در مرحله مصاحبه و کسب نکردن این نمره و کان لم یکن شدن 5٠ درصد آزمون متمرکز با وجود آن که نمره نھایی بنده (حاصل جمع آزمون مرحله اول و مرحله مصاحبه)بالاتر از تعدادی از قبولی ھای دوره روزانه و نوبت دوم بوده از پذیرش نھایی در دانشگاه تبریز، محروم شده ام. النھایه و با عنایت به اصل ١٧٣ قانون اساسی جمھوری اسلامی ایران و ماده ١٢ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال ماده ١١ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری مصوب سازمان سنجش و تبعاً ابطال مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز مندرج در بند 5 ـ ٢ اطلاعیه اینترنتی دانشگاه مذکور در خصوص مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سالھای ١٣٩٧ و ١٣٩6 به لحاظ مغایرت آشکار با نص صریح قانون «سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی در دانشگاهھا و مراکز آموزش عالی کشور» با مدنظر قرار دادن ماده ١٣ قانون دیوان و تسری اثر ابطال به زمان تصویب مصوبات فوق به لحاظ تضییع حقوق بسیاری از داوطلبان به دلیل اعمال این مصوبه در آزمون دکتری، ھمچنین صدور دستور موقت مبنی بر عدم اعمال مصوبات (حد نصاب در مرحله مصاحبه) در آزمون دکتری سال ١٣٩٨ از محضر عالیجنابان مورد استدعا می باشد.»

متن مقرره ھای مورد اعتراض به قرار زیر است:

«١ (5 ـ شرایط اختصاصی دانشگاه تبریز موضوع شیوه نامه اجرایی آیین نامه آزمون ورودی دوره دکتری ( D.ph ( سال ١٣٩٧ ابلاغی شماره ٣6٣6/س ـ ١٣٩٧/٢/١ سازمان سنجش آموزش کشور مطرح و پس از بررسی موارد ذیل به تصویب نھایی رسید:

5 ـ٢ـ در خصوص حد نصاب مرحله دوم (مصاحله علمی و سنجش عملی و بررسی سوابق آموزشی، پژوھشی و فناوری ...) برای پذیرش در دوره ھای روزانه امتیاز ٢5 از 5٠ و برای دوره ھای نوبت دوم، پردیس ھای خودگردان دانشگاه و دوره مشترک با دانشگاه خاورنزدیک قبرس شمالی امتیاز ٢٠ از 5٠ به تصویب رسید و مقرر شد مراتب به سازمان سنجش آموزش کشور اعلام شود و امتیاز دھی طبق فرم ھای شماره ٢و ٣ جداول مشروحه مربوطه صورت خواھد پذیرفت.

٢ (شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری در سال ١٣٩٧ مصوب سازمان سنجش آموزش کشور:

١١ـ « موسسات می توانند در ھر کد رشته محل حد نصاب نمره مرحله دوم به سازمان اعلام کنند.»»

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس دانشگاه تبریز به موجب لایحه شماره 5٢٢٧/ص ـ ١٣٩٧/١١/١6 توضیح داده است که:

«مدیر دفتر محترم ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و احترام

عطف به ابلاغیه مورخ ١٣٩٧/١٠/١6 به شماره پرونده ٩٧٠٩٩٨٠٩٠5٨٠١4٧4 و کلاسه ٩٧٠٢٩٣4 مطروحه در ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری منظم به دادخواست آقای جمشید سرباز جمشید مبنی بر ابطال مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز مندرج
در بند٢ـ 5 اطلاعیه دانشگاه تبریز در خصوص مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سال ١٣٩٧ به استحضار می رساند:

١ـ بر اساس بند الف ماده ٣ قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی در دانشگاهھا و مراکز آموزش عالی ابلاغی مورخ ١٣٩5/١/٢٨ ریاست مجلس شورای اسلامی، تصویب شیوه نامه اجرایی سنجش و پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی بر عھده شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ھا است. اعطای این شورا متشکل از وزیر علوم، تحقیقات و فناوری (رئیس شورا)، وزیر بھداشت، درمان و آموزش پزشکی، دو نفر از روسای دانشگاه ھای دولتی به انتخاب وزارتین، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، رئیس دانشگاه پیام نور، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور (دبیر شورا) و دو نفر از نمایندگان کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس به عنوان ناظر ھستند.

٢ـ مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز در خصوص قرار دادن حد نصاب برای قبولی در مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سال ١٣٩ با استناد به شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری ( D.ph ( سال ١٣٩٧ ابلاغی طی بخشنامه شماره ٣6٣6/س ـ١٣٩٧/٢/١ معاون وزیر، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور و دبیر شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ھا تصویب شده است. بر اساس بند ١١ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری ( D.ph ( سال ١٣٩٧ ،موسسات (تمام دانشگاه ھا و موسسات آموزش عالی و پژوھشی تابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) می توانند در ھر کد رشته محل حد نصاب مرحله دوم را به سازمان سنجش آموزش کشور اعلام کنند. شایان ذکر است که رونوشت بخشنامه فوق به وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، معاون پژوھشی تحقیقات و فناوری" href="/tags/27012/وزارت-علوم،-تحقیقات-و-فناوری/" class="link">وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونین سازمان سنجش آموزش کشور نیز ارسال شده است.

٣ـ قرار دادن حد نصاب برای قبولی در مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سال ١٣٩6 نیز به استناد بند ١١ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی مقطع دکتری ( D.ph ( سال ١٣٩6 ابلاغی طی نامه شماره 55٧/س ـ ١٣٩6/١/١4 سازمان سنجش آموزش کشور صورت پذیرفته است.

دانشگاه تبریز ھمانند سایر دانشگاه ھای کشور بر اساس بخشنامه ھای ابلاغی سازمان سنجش آموزش کشور حد نصاب پیشنھادی برای قبولی در مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری در سالھای ١٣٩٧ و ١٣٩6 را به ھمراه اسامی تمامی داوطلبین حاضر در مصاحبه آزمون دکتری نیمه متمرکز را به سازمان سنجش آموزش کشور اعلام کرده است. با این حال کنترل شرایط و ضوابط اعمال حد نصاب مرحله دوم و در نھایت اعلام اسامی نھایی پذیرفته شدگان دوره دکتری بر عھده سازمان سنجش آموزش کشور است.

5 ـ کلیه مفاد مصوبات دانشگاه تبریز در این خصوص بر اساس بخشنامه ھای ابلاغی توسط رئیس سازمان سنجش آموزش کشور ودبیر شورای سنجش و پذیرش دانشجو بوده است.

6 ـ بر اساس مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی ارسالی طی نامه شماره ٣66٣/س ـ١٣٩٧/٢/١ از طرف سازمان سنجش آموزش کشور مواد امتحانی آزمون مرحله اول دکتری ( D.ph ( سال ١٣٩٧ شامل آزمون زبان،آزمون استعداد تحصیلی و آزمون دروس تخصصی در سطح کارشناسی یا کارشناسی ارشد است. بر این اساس این امکان وجود داردکه داوطلبی تنھا با داشتن پایه تحصیلی قوی در زبان انگلیسی نمره بالاتر از حد نصاب مرحله اول کسب نماید ولی نمره مرحله دوم ایشان که شامل سوابق آموزشی، پژوھشی و فناوری و نیز مصاحبه علمی و سنجش عملی است عدد بسیار پایینی باشد و در صورت لغو حد نصاب اعمالی به مرحله دوم آزمون دکتری ( D.ph ( سال ١٣٩٧ مصوب شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی ارسالی طی بخشنامه شماره ٣66٣/س ـ ١٣٩٧/٢/١ از طرف سازمان سنجش آموزش کشور، دانشگاه ھا مجبور خواھند بود که برای تمام ظرفیتھای درخواستی خود دانشجو پذیرش نمایند حتی اکر دانشجوی حائز شرایطی وجود نداشته باشد. به عبارت دگیر این امکان فراھم می گردد که داوطلبینی که از نظر سوابق آموزشی، پژوھشی و فناوری و نیز مصاحبه علمی و سنجش عملی در وضعیت مطلوبی قرار ندارند تنھا به خاطر داشتن نمره متوسط در مرحله اول که می تواند از آزمون زبان حاصل شده باشد به عنوان پذیرفته شدگان نھایی به دانشگاه ھا معرفی گردند که این مغیار با بند پ ماده ١ قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی ابلاغی مورخ ١٣٩5/١/٢٨ ریاست مجلس شورای اسلامی در رابطه با رعایت عدالت آموزشی خواھد بود.

النھایه نظر به مراتب معنونه و توجھاً به اینکه مرجع صدور شیوه نامه وزارت متبوع و سازمان سنجش آموزش کشور میباشد، بر این  اساس مستنداً به بند پ ماده 5٣ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ١٣٩٢ دعوای مطروحه متوجه این دانشگاه نبوده لذا رد درخواست شاکی مورد استدعاست.»

ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ١٣٩٨/٧/٢٣ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی ھیأت عمومی

با عنایت به اینکه مطابق حکم ماده 5 قانون سنجش پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی دانشگاه ھا و مراکز آموزش عالی کشور مصوب سال ١٣٩4 پذیرش نھایی در مقطع دوره ھای دکتری تخصصی به شیوه آموزشی و پژوھشی بر اساس تاثیر 5٠ درصدی آزمون سازمان سنجش و تاثیر 5٠ درصدی نمره مصاحبه در دانشگاه ھا صورت می گیرد و اختیار مقرر برای شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره ھای تحصیلات تکمیلی دانشگاه ھا به شرح بند ت ماده ٣ قانون صدرالذکر، صرفاً ناظر به تعیین نصاب قبولی در  مرحله سنجش عمومی است ولی دانشگاه تبریز برای قبولی در مرحله دوم نصاب تعیین کرده است به طوری که داوطلب در صورت عدم کسب نصاب مذکور حتی در صورت کسب نمره بالای کتبی از طی مراحل پذیرش محروم می شود، بنابراین بند ١١ شیوه نامه  اجرایی آزمون ورودی دکتری دوره ( D.ph ( سال ١٣٩٧ سازمان سنجش و آمـوزش کشور موجب محدودیت حکم فوق الذکر قانونگذار شده و مستند به بند ١ ماده ١٢ و مواد ٨٨ و ١٣ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سـال ١٣٩٢ از تـاریخ  تصویب ابطال می شود.

رئیس ھیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بھرامی