جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره 09127606810 در تماس باشید.

رای شماره 184 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اصلاح عبارتی رای شماره 941-6 9 1386 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شماره هـ/91/757                                                                        11/5/1391
تاریخ دادنامه : 12/4/1391         شماره دادنامه: 184      کلاسه پرونده : 91 /757
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی : وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
موضوع شکایت و خواسته : اعمال ماده 53 الحاقی به آیین دادرسی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 941ـ6/9/1386 هیأت عمومی
گردش کار : رأی شماره 941ـ6/9/1386 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، در مقام رسیدگی به اعلام تعارض در آراء صادر شده از سوی شعب 23 و 21 عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری است.

خلاصه آراء مذکور و رأی هیأت عمومی به قرار زیر است:

الف: شعبه بیست و یکم در رسیدگی به پرونده کلاسه 83/1739 و 84/452 موضوع شکایت آقای منصور جوکار و محمد میرپالیزگیر به طرفیت کمیسیون ماده 16 رسیدگی به شکایت جانبازان به خواسته، نقض آراء کمیسیون ماده 16 و اعاده به خدمت به شرح دادنامه شماره 377ـ372 ـ 31/3/1384 چنین رأی صادر کرده است:

نظر به این که استنباط کمیسیون موصوف از ماده 4 قانون تسهیلات جانبازان که موجب تضییق و تحدید دایره شمول و قلمرو آن شده است متکی به جهات قانونی نیست، زیرا علی‌الاصول وفق منطوق ماده صدرالذکر شرایط بهره برداری از تسهیلات مذکور اشتغال در زمان تصویب قانون است که شکات در زمان تصویب قانون به کار اشتغال داشته‌اند، لذا حکم به نقض آراء مرقوم صادر و اعلام می‌دارد. النهایه در خصوص اعاده به خدمت شکات با توجه به این که این قسمت از دعوا خارج از صلاحیت و وظایف کمیسیون است و به عبارتی به لحاظ عدم توجه دعوا به خوانده قرار رد شکایت صادر می‌شود.

ب: شعبه بیست و سوم در رسیدگی به پرونده کلاسه 84/1860 و 84/1859 موضوع شکایت آقایان محمد قربانعلی و علی رسولی آهاری به طرفیت کمیسیون ماده 16 رسیدگی به شکایات بنیاد شهید و امور جانبازان به خواسته اعتراض به رأی کمیسیون ماده 16 و اعاده به خدمت به شرح دادنامه شماره 560 و 559 مورخ 24/4/1385 این چنین رأی صادر کرده است:

اداره طرف شکایت در لایحه جوابیه اعلام داشته است: ماده4 قانون تسهیلات استخدامی مفهوماً دلالت بر اعاده به خدمت آن دسته از جانبازانی دارد که تا قبل از تصویب قانون در خدمت دستگاه بوده‌اند و بر اساس رویه متحد کمیسیون ماده 16 آنان را از شمول حکم مندرج در ماده خارج می‌کند. النهایه با عنایت به مجموع مراتب و مستندات ابرازی طرفین، توجهاً به این که استدلال و برداشت کمیسیون ماده 16 از ماده 4 قانون تسهیلات جانبازان موجب تضییع حقوق جانباز و تحدید شمول ماده 4 شده و مبتنی بر جهات قانونی نیست و قانوناً وفق ماده مزبور امکان بهره‌مندی از مزایای ماده یاد شده، اشتغال در زمان تصویب قانون است که شاکی در زمان تصویب قانون به کار خود اشتغال داشته است، علی‌هذا مستنداً به مادتین 11 و 14 قانون عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری دادخواست موجه تشخیص و حکم به ورود آن صادر و اعلام می‌دارد.

ج: شعبه بیست و سوم در رسیدگی به پرونده کلاسه 85/1201 موضوع شکایت آقای تیمور رضا قلی لالائی به طرفیت کمیسیون ماده 16 بنیاد شهید و امور جانبازان انقلاب اسلامی به خواسته نقض رأی کمیسیون ماده 16 و درخواست اعاده به خدمت به محل اشتغال خود که در تاریخ 27/10/1374 قطع کار کرده است به شرح دادنامه شماره 3232 مورخ 27/10/1385 چنین رأی صادر کرده است:

نظر به این که ماده 4 قانون تسهیلات استخدامی جانبازان مصوب 31/3/1374 مجلس شورای اسلامی اشعار می‌دارد، دستگاههای مشمول این قانون مکلفند حسب درخواست جانبازانی که تا تصویب این قانون در خدمت دستگاه بوده‌اند فقط برای یک بار به اعاده به خدمت آنان اقدام کنند. محدودیت زمانی تا تصویب قانون مندرج در حکم ماده 4 را به معنای پایان مهلت تلقی و به سبب تصریح فوق و سایر قراین به نظر می‌رسد موضوع خواسته خارج از مصادیق قانون مصوب است، علی‌هذا مستنداً به مادتین 11 و 14 قانون عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری صدرالتوصیف غیرموجه تشخیص و حکم به رد آن صادر و اعلام می‌دارد . هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور رؤسا، مستشاران و دادرسان علی‌البدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آینده مبادرت به صدور رأی می ‎ کند.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

الف: با توجه به محتویات پرونده‌های فوق‌الذکر وجود تناقض بین دادنامه شماره 3232 مورخ 27/10/1385 شعبه بیست و سوم دیوان با دادنامه‌های شماره 373 و 372 مورخ 31/3/1384 شعبه بیست و یکم دیوان و دادنامه‌های شماره 560 و 559 مورخ 24/4/1385 شعبه بیست و سوم دیوان محرز است. ب : طبق ماده 4 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب 31/3/1374 (دستگاههای مشمول این قانون مکلفند حسب درخواست جانبازان که تا تصویب این قانون در خدمت دستگاه بوده‌اند فقط برای یک بار نسبت به اعاده به خدمت آنان اقدام نمایند.) نظر به این که حکم مقنن که در مقام حمایت از جانبازان در زمینه‌های استخدامی و اجتماعی انشاء شده، مبین الزام دستگاههای اجرایی مشمول قانون مذکور به اعاده به خدمت جانبازان فقط برای یک بار به درخواست آنان منحصراً به شرط اشتغال افراد مذکور به خدمت تا تاریخ تصویب قانون است و متضمن تحقق شرایط و قید دیگری جز در موارد مصرح در تبصره ماده فوق‌الذکر نیست، بنابراین دادنامه‌های شماره 373 و 372 مورخ 31/3/1384 و شماره 560 و 559 مورخ 24/4/1385 صادره از دو شعبه 21 و 23 دیوان مبنی بر نقض رأی کمیسیون مقرر در ماده 16 قانون فوق الاشعار و تأیید استحقاق شاکیان به اعاده به خدمت صحیح و موافق قانون تشخیص داده می‌شود. این رأی به استناد بند 2 ماده 19 و ماده 43 قانون عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری مصوب 1385 برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری ذی‌ربط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.

رئیس هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری ـ علی رازینی

مدیرکل امور اداری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به موجب لایحه شماره 368783/2/81 ـ 9/12/1388 اعلام کرده است که:

« مطابق ماده 4 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب 31/3/1374 دستگاههای مشمول این قانون مکلفند حسب درخواست جانبازانی که تا تصویب این قانون در خدمت دستگاه بوده‌اند فقط یک بار نسبت به اعاده به خدمت آنان اقدام نمایند.

در سالهای پس از تصویب قانون این مطلب مورد مناقشه دستگاههای اجرایی بود که مصادیق دقیق و دامنه شمول ماده قانونی مذکور کدامند. در سالهای بعد و به تدریج از سوی مراجع ذی صلاح نظیر بنیاد شهید و امور ایثارگران، دفتر حقوقی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، اداره حقوقی ریاست جمهوری و... نظریاتی واصل شد که بر اتفاق نظر بر شمول قانون مذکور به جانبازانی که تا قبل از تاریخ تصویب (31/3/1374) از خدمت در دستگاه ذی‌ربط منفک شده باشند، دلالت داشت. در این راستا اظهارنظرهای شماره 358/41 مورخ 29/3/1375 ـ 10/488/31/1ـ4/7/1375 و 2086ـ41ـ23/7/1375 سازمان امور اداری و استخدامی کشور، اعلام نظر شماره 4001/70436ـ11/10/1376 اداره حقوقی ریاست جمهوری، نظریه شماره 136078/1604ـ 15/8/1384 دفتر حقوقی و دبیرخانه هیأت عالی نظارت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و همچنین نامه شماره 39721/820/53011 ـ 25/8/1384 اداره کل اشتغال و خود اتکایی بنیاد شهید و امور ایثارگران تقدیم می‌شود.

در پی آن هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری با صدور دادنامه شماره 941ـ6/9/1386 و با تأیید دادنامه‌های شماره 372 و 373 مورخ 31/3/1384 شعبه بیست و یکم و دادنامه‌های شماره 559 و 560  مورخ 24/4/1385 شعبه بیست و سوم عملاً امکان بهره‌مندی از مزایای اعاده به خدمت موضوع مطروحه را در خصوص جانبازانی قابل اعمال دانسته که در زمان تصویب قانون (در تاریخ 31/3/1374) اشتغال به کار داشته‌اند و این عبارت در هر 2 دادنامه مزبور درج شده و هیأت عمومی نیز هر دو مورد را تأیید کرده است.

تردیدی نیست که آن هیأت محترم در صدد توسیع دامنه شمول ماده قانونی فوق و در اندیشه مساعدت قانونی به جانبازان، نسبت به اصدار رأی مبادرت نموده است لکن با وصف فوق و با معکوس شدن روال قبلی ـ که تشریح شدـ و با اجابت تقاضای اعاده به خدمت جانبازانی که به علت قطع رابطه استخدامی بعد از تاریخ تصویب قانون (بعد از 31/3/1374) و تا قبل از اجرایی شدن رأی اخیر هیأت عمومی امکان اعاده به خدمت را نداشتند، عملاً و با درج عبارت « اشتغال در زمان تصویب قانون» در متن آراء که به تأیید هیأت عمومی رسیده است، گروه دیگری از جانبازان که ایام اشتغال و قطع رابطه استخدامی آنان قبل از تاریخ 31/3/1374 اتفاق افتاده، از اعاده به خدمت موضوع ماده 4 محروم شده‌اند.

این اداره کل موضوع و مشکل مطروح را طی نامه شماره 220865/2/81 ـ 9/11/1387 به دفتر حقوقی و دبیرخانه هیأت عالی نظارت معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری منعکس نمود و دفتر مذکور که به عنوان مرجع ذی صلاح و صاحب نظر در دستگاههای اجرایی مورد وثوق است طی نامه شماره 107296/1604ـ26/12/1387 با تأیید نظر این اداره کل و اعلام این مطلب که «... دادنامه مذکور نتایج عملی کاملاً متفاوت با نظرات و رویه‌های گذشته را در بردارد» خواستار انعکاس موضوع به معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری و دفتر هیأت عمومی دیوان شد.

با ارسال نامه به معاون محترم حقوقی معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری و با توجه به 2 مورد درخواست واصله آقایان حسین فلاح و رضا مراد مقدم که به دلیل رأی هیأت عمومی امکان اعاده به خدمت از آنان سلب شد و با پیگیریهای متعدد در نهایت پاسخ شماره 140168/7886 مورخ 3/12/1388 مدیرکل محترم دفتر هماهنگی و نظارت بر امور حقوقی نهاد ریاست جمهوری واصل شد. که مشکل مطروحه را تأیید و رأی کمیسیون ماده 16 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان را رافع مشکل دانسته است.

با وصف فوق و از آن جا که مناسب است مشکل مورد بحث به صورت عمومی حل شود پیشنهاد می‌شود به استناد ماده 53 آیین دادرسی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری رأی شماره 941 ـ 6/9/1386 هیأت عمومی دیوان با این مضمون مورد اصلاح قرار گیرد که « کلیه جانبازانی که تا قبل از تصویب قانون در خدمت دستگاه بوده‌اند اعم از این که تاریخ قطع رابطه کاری یا استخدامی آنان قبل یا بعد از تاریخ تصویب قانون باشد مشمول اعاده به خدمت موضوع ماده 4 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی مصوب 31/3/1374 خواهند بود».

در این حالت دایره شمول ماده قانونی فوق منطبق با قانون و آخرین نظریه معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری به شماره 53548 ـ 27/6/1385 هر دو گروه مورد نظر آن دیوان و رویه قانونی قبلی را دربر خواهد گرفت. »

با دستور رئیس عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری موضوع در دستور کار کمیسیون تخصصی اداری استخدامی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری قرار گرفت و پس از بررسی و اظهار نظر مشورتی، با موافقت رئیس دیوان عدالت اداری، درخواست مذکور در دستور کار هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری نیز قرار گرفت.
هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری در تاریخ یاد شده با حضور رؤسا، مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد. پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح آینده به صدور رأی مبادرت می ‎ کند.

رأی هیأت عمومی

با اجازه حاصـل از ماده 53 الحاقی به آیین دادرسی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری عبارت «... منحصراً به شرط اشتغال افراد مذکور به خدمت تا تاریخ تصویب قانون... » مصرح در رأی شماره 941ـ6/9/1386 هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری حذف و عبارت «به شرط آن که تا تاریخ تصویب قانون مذکور در خدمت دستگاه بوده ‎ اند» جایگزین آن می‌شود.

رئیس هیأت عمومی عدالت اداری" href="/tags/3693/دیوان عدالت اداری/" class="link">دیوان عدالت اداری ـ محمدجعفر منتظری