جهت مشاوره تلفنی با وکیل با شماره 09122278137 در تماس باشید.

تصویب‌نامه در خصوص تعیین سند راهبرد ملی توسعه صادرات غیرنفتی کشور شماره9531/ت46374ک



وزارت بازرگانی ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی ـ وزارت نفت ـ وزارت امور خارجه
وزارت صنایع و معادن ـ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ـ وزارت تعاون
وزارت راه و ترابری ـ وزارت جهاد کشاورزی ـ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رییس‌جمهور
وزیران عضو کارگروه صادرات کشور در جلسه مورخ 10/12/1389 به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با رعایت تصویب‌نامه شماره 286906/ت46197هـ مورخ 14/12/1389 تصویب نمودند:
سند راهبرد ملی توسعه صادرات غیرنفتی کشور به شرح پیوست که به مهر « پیوست تصویب‌نامه هیئت وزیران» تأیید شده است، تعیین می‌شود. دستگاههای دولتی و غیردولتی موظفند ضمن هماهنگی با وزارت بازرگانی (سازمان توسعه تجارت ایران) نسبت به اجرای برنامه‌ها و تکالیف مربوط اقدام نمایند. تجارت ایران" href="/tags/63080/سازمان-توسعه-تجارت-ایران/" class="link">سازمان توسعه تجارت ایران در راستای تحقق برنامه‌های بخشی، گزارش عملکرد اجرای سند یادشده را هر شش ماه یکبار به کارگروه صادرات کشور ارائه نماید.
این تصویب‌نامه در تاریخ 15/1/1390 به تأییـد مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است.

معاون اول رییس‎جمهور ـ محمدرضا رحیمی

سند راهبرد ملی توسعه صادرات غیرنفتی ج.ا.ایران

بسم‌الله الرحمن الرحیم

مقدمه:
در راستای دستیابی به افق چشم‌انداز بیست ساله کشور، تجارت ایران" href="/tags/63080/سازمان-توسعه-تجارت-ایران/" class="link">سازمان توسعه تجارت ایران در اجرای بند2 مصوبه شماره 112153/44790 مورخ 23/5/1389 شورای عالی توسعه صادرات غیرنفتی کشور، سند حاضر را که حاصل مطالعات و کارهای گسترده قبلی و با در نظر داشتن اسناد بالادست نظیر سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری، چشم‌انداز ایران 1404، سیاست‌های کلی اجرای اصل 44 قانون اساسی، قوانین برنامه سوم و چهارم توسعه و به ویژه احکام قانون برنامه پنجم توسعه و سایر اسناد بالادست تنظیم نموده است.
1ـ چشم‌انداز و اهداف
1/1ـ چشم‌انداز صادرات غیرنفتی ایران
در چارچوب چشم‌انداز بیست ساله، مقرر است ج.ا.ایران با توجه به توانمندی‌ها و ظرفیت‌های بالای اقتصادی نسبت به افزایش سهم خود از تجارت جهانی حرکت نموده و به توازن تجاری در صادرات و واردات نایل آمده و دارای اقتصادی متنوع با سهم غالب بخش غیرنفتی و غیردولتی باشد، و بر راهبرد توسعه صادرات به ویژه در بخش خدمات و تولید محصولات با فن‌آوری بالا تأکید گردد و نقش مدیریتی ایران در توزیع و ترانزیت انرژی، افزایش فرصت‌های صادراتی، جذب سرمایه و فناوری‌های پیشرفته و کمک به استقرار نظام پولی، بانکی و بیمه‌ای مستقل با کمک کشورهای منطقه‌ای و اسلامی و دوست با هدف کاهش وابستگی به سیستم پولی نظام سلطه محقق گردد.
2/1ـ اهداف بنیادین
1. دستیابی به سبد صادراتی و تنوع کالاها و خدمات و پایداری توسعه صادرات اقلام موجود.
2. ماندگاری و حفظ سهم در بازارها، دستیابی به تنوع بازارهای صادراتی.
3. دستیابی به جایگاه بالاتر ج.ا.ایران در تجارت خارجی منطقه و سهم بالاتر تجارت ایران از جهان.
4. دستیابی به سهم متوازن، عادلانه و متناسب با مزیت‌ها در صادرات استان‌های کشور.
5 . محیط مساعد صادرات کالاها و خدمات در سطح ملی.
6 . ارتقاء سطح رقابت‌مندی کالاها و خدمات صادراتی.
7. دستیابی به خدمات پیشرفته و رقابتی پشتیبانی صادرات.
8 . دستیبابی به بنگاه‌های شایسته صادراتی و در کلاس جهانی.
9. تلاش جهت تحقق اهداف کمی تعیین‌شده در برنامه پنجم.
3/1ـ سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری مرتبط با صادرات در برنامه پنجم توسعه (1394ـ 1390)
• تأکید بر راهبرد توسعه صادرات به ویژه در بخش خدمات با فناوری بالا به نحوی که کسری تراز بازرگانی بدون نفت کاهش یافته و توازن در تجارت خدمات ایجاد گردد.
• ارتقاء نقش مدیریتی ایران در توزیع و ترانزیت انرژی، افزایش فرصت‌های صادراتی، جذب سرمایه و فناوری‌های پیشرفته و کمک به استقرار نظام پولی، بانکی و بیمه‌ای مستقل با کمک کشورهای منطقه‌ای و اسلامی و دوست با هدف کاهش وابستگی به سیستم پولی نظام سلطه.
• گسترش همه‌جانبه همکاری با کشورهای منطقه جنوب غربی آسیا در تجارت، سرمایه‌گذاری و فناوری.
حضور فعال و هدفمند در سازمانهای بین‌المللی و منطقه‌ای و تلاش برای ایجاد تحول در رویه‌های موجود براساس ارزش‌های اسلامی.
2ـ تحلیل نقاط قوت، ضعف، چالش‌ها و فرصتها
تحلیل نقاط قوت و ضعف صادراتی و تجارت خارجی ایران طی کار گسترده تفصیلی از 26 زاویه انجام گردیده که در اسناد پشتیبان سند موجود است. به طور خلاصه می‌توان مهمترین فرصت‌ها، تهدیدهای محیطی و نقاط ضعف و قوت صادرات غیرنفتی را به شرح زیر برشمرد:
1/2ـ قوت‌ها، ضعف‌ها، چالش‌ها و فرصتها
 محیط اجتماعی و فرهنگی صادرات
• افزایش اندازه و ترکیب نیروهای انسانی متخصص در رشته‌های مختلف شاغل به کار در بنگاههای کشور
• ناکافی بودن توجه به ارتقای دانش و فرهنگ صادراتی در جامعه
 فن‌آوری در سطح ملی
• ارتقاء علوم و فنون و فن‌آوری در برخی از رشته‌ها در سطح بنگاه‌ها
• اتکاء بخشی از صادرات کشور به محصولات پایه و کمتر فرآوری‌شده
قوانین و مقررات و سیاستهای تجاری در سطح ملی
• تعدد مراکز تصمیم‌گیری در امر تجارت خارجی و کم توجهی به نقش کلیدی سازمان توسعه تجارت
 رقابت‌مندی اقتصاد ملی
• اندازه دارایی‌های در اختیار بنگاه‌های دولتی، خصوصی و تعاونی
• منابع مالی محدود جهت سرمایه‌گذاری و تولید بخش غیردولتی
• جاگیری رقبای قدرتمند در اغلب بازارهای جهانی
رشد مستمر قیمت تمام‌شده
 زیرساختهای عمومی مناسب صادرات
• توسعه مهارت‌های مدیریتی در بخش‌های صنعتی، برخی بخش‌های خدماتی و سایر زیربخشها
سرمایه‌گذاری غیرمکفی برای ایجاد زیرساختهای لازم جهت بهره‌گیری از توانمندیهای ترانزیتی کشور
 زیرساخت‌های تخصصی صادرات کالاها و خدمات
• کسب تجربه بازاریابی صادرات در بخشی از بنگاههای فعال
• ضعف یکپارچگی سیاست‌های تجاری (مناطق آزاد، بازارچه‌ها، کالای همراه مسافر و اختلال‌های ناشی از جریان‌های غیررسمی تجارت)
• منابع گسترده طبیعی، ظرفیت‌سازی انسانی، بازارهای پیرامونی
 لجستیک تجارت و ترویج تجارت
• مشارکت در بسیاری از نمایشگاهها در کشورهای منتخب
• ضعف در کاربرد تکنولوژیهای پیشرفته ارتباطی و اطلاعاتی در ردیابی، یکپارچه‌سازی سیستمهای حمل و نقل، ترانزیت و گمرک
• بهبود کیفیت کاتالوگ‌ها و ابزارهای مختلف بازاریابی
 تأمین مالی صادرات، خدمات بانکی موردنیاز برای صادرات کالاها و خدمات
• ناهماهنگی سیاست‌های ارزی و پولی و مالی کشور با اهداف توسعه صادرات در برخی مقاطع
• تحریم‌های بین‌المللی
 مدیریت کیفیت صادرات کالاها و خدمات ایران و انطباق محصول
• توجه به تحقیق و توسعه در برخی بنگاههای صنعتی و خدماتی
• ضعف در تولید برای صادرات، و تدوین طرح‌های توجیه فنی و اقتصادی عمدتاً براساس بازارهای داخلی و نه صادراتی
• گستردگی و تنوع بازارهای پیرامونی و تنوع تقاضا و روبه‌رشدبودن اغلب آنها و منابع غنی، زیر ساختهای ایجادشده و ظرفیت‌سازی عمرانی فنی، انسانی، اطلاعاتی در کشور
 بسته‌‌بندی کالاهای صادراتی ایران
• ضعف در طراحی بسته‌بندی محصولات جدید صادراتی متناسب با نیازهای بازارهای جهانی
 مدیریت اطلاعات تجارت خارجی
• توسعه کمی و کیفی سیستم‌های اطلاعات تجارت و شبکه‌ها
 بنگاه‌های شایسته صادراتی
• وجود تعداد زیادی بنگاههای فعال دررشته‌های صنعت، معدن، کشاورزی و خدمات
• ضعف بهره‌وری و عوامل درونی بنگاه‌ها به خصوص بنگاه‌های کوچک و متوسط اعم از: مدیریتی، مالی، بازاریابی، نیروی انسانی، عملیاتی، تحقیق و توسعه
• کوچک بودن مقیاس تولید و عملیات بنگاه‌ها عموماً در سطح ملی بویژه در سطح منطقه‌ای و جهانی
• جاگیری تدریجی برخی از بنگاهها در بازارهای جهانی (پتروشیمی و...)
فقدان یا ضعف نام و نشان‌های بنگاه‌ها و محصولات ایران در تقریباً تمامی بازارهای جهان
وضعیت صادرات کالاها و خدمات صادراتی فعلی
• پایین‌بودن سودآوری نسبی زیربخش‌های اقتصادی « قابل تجارت خارجی» نسبت به « غیرقابل تجارت خارجی»
• شمار زیاد محصولات (کالا و خدمات) تولید داخلی در زمینه‌های متنوع
 تنوع بخشی به ظرفیت‌های صادراتی کشور و تولید کالاها و خدمات جدید صادراتی
• ظرفیت‌های طراحی، مهندسی، برنامه‌ریزی، نصب، راه‌اندازی، تولید و...
• ضعف مناسبات دوربرد تأمین‌کننده ـ مشتری با کانال‌های توزیع و مشتریان در بازارهای صادرات
وضعیت ماندگاری در بازارها و تنوع بازارهای صادراتی کالاها و خدمات ایران و روابط اقتصادی کشور
• گسترش ارتباطات بازاریابی با بسیاری از بازارهای پیرامونی و توسعه روابط اقتصادی تجاری ج.ا.ایران با بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای اسلامی
• ضعف در توانایی انطباق محصول براساس تحقیق و توسعه بازار صادراتی، محصول و فرایند به عنوان یکی از عوامل کلیدی موفقیت در بازارهای صادراتی
• تاثیر پیامدهای برخی متغیرهای کلان اقتصادی بر صادرات
• ضعف در دسترسی به بازارهای بزرگ و پیشرفته
2/2ـ چالش‌های جدید
• پیامدهای اجرای قانون هدفمندکردن یارانه‌ها بر قیمت تمام‌شده
• اثرات بحران مالی و اقتصاد جهانی در صورت تداوم
• اثرات تحریم‌های بین‌المللی
3/2ـ الزامات دستیابی به اهداف:
• تداوم و تخصیص مشوق‌های صادراتی
• تداوم حمایت‌های ترویجی صادرات به روال سال‌های گذشته
• تداوم سیاست‌های حمایتی دولت از صادرات غیرنفتی
• تداوم جذابیت صادرات در حد فعلی
• واقعی شدن نرخ ارز
• تورم یک رقمی
3ـ راهبردهای اصلی و فرعی توسعه صادرات غیرنفتی
الف) رئوس
1/3ـ راهبردها و سیاست‌های مربوط به مساعدسازی محیط اجتماعی و فرهنگی صادرات
• فرهنگ‌سازی صادرات
• نهادینه‌سازی ارزش‌های صادراتی (نشان‌ها، علایم، مدال‌ها و...)
• آموزش عمومی مباحث مرتبط با صادرات
2/3ـ راهبردها و سیاست‌های مربوط به ارتقاء فن‌آوری در سطح ملی
3/3ـ راهبردهای قانونی و مقرراتی و سیاستهای تجاری در سطح ملی
قوانین و مقررات مرتبط با مباحث اقتصادی و به ویژه تجارت (قانون تجارت، قانون گمرک، قانون کار و...)
• تنظیم سیاست‌های تجاری سازگار با راهبرد توسعه صادرات
4/3ـ راهبردها و سیاستهای رقابت‌مندی اقتصاد ملی
• خصوصی‌سازی و رقابت
سرمایه‌گذاری خارجی
• سیاست‌های پولی و مالی
• انطباق سیاست‌ ارزی با الزامات بخش صادرات
• بهره‌وری
• مباحث عمومی رقابت‌مندی صادرات کالاها و خدمات
• کاهش قیمت تمام‌شده صادرات کالاها و خدمات
• بازنگری، اصلاح و طراحی مجدد مشوق‌های صادراتی با هدف تسهیل، روان‌سازی و افزایش اثربخشی مشوقها
5/3ـ راهبردهای توسعه و ارتقاء زیرساختهای عمومی مناسب صادرات
• شبکه حمل و نقل
• شبکه‌های ارتباطی و مخابراتی
• ارتقاء زیرساخت‌های گمرکی
6/3ـ راهبردهای ایجاد، توسعه، تجهیز و بهبود زیرساخت‌های تخصصی صادرات کالاها و خدمات
• آمایش سرزمینی تجارت
• مباحث عملیاتی صادرات (حمل و نقل صادراتی و...)
مناطق آزاد تجاری و صنعتی، ویژه اقتصادی
7/3ـ راهبردهای ترویج، تسهیل و لجستیک تجارت
• ترویج تجارت
• تسهیل تجارت
• لجستیک تجارت
8/3ـ راهبردهای تامین مالی صادرات، خدمات بانکی موردنیاز برای صادرات کالاها و خدمات
• رقابتی‌نمودن خدمات بانکی
تامین مالی صادرات
• خطوط اعتباری
• ارتقاء ، بهبود نظام بانکی پشتیبانی صادرات
• بازگشایی بخش خدمات مالی و بانکی و اتصال بازارهای پولی و سرمایه داخلی و خارجی
9/3ـ راهبردهای توسعه بیمه‌های صادراتی و سرمایه‌گذاری
• بیمه‌های صادراتی
10/3ـ راهبردهای مدیریت کیفیت صادرات کالاها و خدمات ایران
11/3ـ راهبردهای ارتقاء بسته‌بندی کالاهای صادراتی ایران
• فرهنگ‌سازی بسته‌بندی
• هوشمندی بسته‌بندی صادراتی
• رویدادهای مرتبط با بسته‌بندی
• کاهش هزینه‌های تأمین فن‌آوری، ماشین‌آلات و مواد بسته‌بندی
12/3ـ راهبردهای مدیریت اطلاعات تجارت خارجی
• مدیریت اطلاعات تجارت خارجی
آمار تجارت خارجی
• دایرکتوری‌ها
• بانک‌های اطلاعاتی
تجارت الکترونیک به عنوان توانمندسازی و به منزله‌ بازار
• سایت‌های اینترنتی دستگاه و بنگاهها
• اطلاع‌رسانی تجاری
• نرم‌افزارها
13/3ـ راهبردهای توسعه بنگاه‌های شایسته صادراتی
سهم غالب بخش غیردولتی و دستیابی به بخش خصوصی توانمند در صادرات و تولید
• تجدید ساختار بنگاهها
• کمک به کاهش و رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت بنگاههای صادراتی
• یکپارچه‌سازی بنگاههای کوچک و متوسط
• اتاق‌های بازرگانی و صنایع و معادن، تعاون، تشکل‌های صادراتی
14/3ـ راهبردهای توسعه صادرات کالاها و خدمات صادراتی فعلی
15/3ـ راهبردهای تنوع‌بخشی به ظرفیت‌های صادراتی کشور و تولید کالاها و خدمات جدید صادراتی
• تولید کالاهای صادراتی جدید
• توسعه صادرات انواع خدمات
• حرکت در جهت ارتقاء ارزش افزوده کالاها و خدمات صادراتی
• تأسیس، ارتقاء و بهبود واحدهای فرآوری، بسته‌بندی، سورتینگ...
• توسعه صادرات براساس حرکات راهبردی بنگاه‌های ایرانی
• تشویق و جذب سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی صادرات‌گرای غیرنفتی
• هدایت سرمایه‌گذاری‌های داخلی به فعالیت‌های صادراتی و مرتبط با صادرات
16/3ـ راهبردهای ماندگاری در بازارها و تنوع بازارهای صادراتی کالاها و خدمات ایران
تحقیقات بازارهای صادراتی
• برنامه‌های راهبردی بازاریابی و توصیه‌های محصول ـ بازار
• حفظ و افزایش سهم بازار (محصولات فعلی در بازارهای فعلی)
• تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی
• رویدادهای بازاریابی و تجاری
• نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها
• هیأت‌های تجاری، بازاریابی، سرمایه‌گذاری، حقیقت‌یاب
• سایر رویدادهای مرتبط با تجارت
تبلیغات و نام و نشانها
• اتاق‌های مشترک، تشکل‌های تجار ایرانی مقیم خارج
• حضور فیزیکی دایمی در بازارهای صادراتی
• آموزشهای تخصصی بازاریابی
• خدمات تخصصی بازاریابی صادراتی
17/3ـ راهبردهای توسعه روابط اقتصادی و تجاری دوجانبه و چندجانبه و توسعه زیرساختهای تجارت ایران و سایر کشورها
• موافقت‌نامه‌های دوجانبه
• چندجانبه، منطقه‌ای و بلوک‌بندی‌ها
• سازمانها و مجامع بین‌المللی مرتبط با تجارت
• توسعه تجارت بین کشورهای اسلامی
• ارتقا و بهبود مبادلات مرزی با کشورهای همسایه
• پیش‌بینی موضوعات موثر بر توسعه صادرات در موافقت‌نامه‌های دوجانبه و چندجانبه براساس چارچوبهای جهانی
• سازمان جهانی تجارت
18/3ـ راهبردهای توسعه صادرات استانها
• سیاست‌گذاری و برنامه‌های راهبردی
• مزیت‌های استانی
• نظارت بر اجرای طرح « هدایت صادرات» در استان‌ها
• اجرای برنامه راهبردی استان‌ها
19/3ـ راهبردها و برنامه‌های توسعه بخش تعاون
رشد پایدار توسعه صادرات محور
• برخورداری از زیرساختهای تسهیل‌کننده
• توانمندی‌سازی تعاونیهای کشور در امر صادرات
• گسترش رقابت‌پذیری محصولات و خدمات
• کاهش ریسک صادرات
20/3ـ راهبردهای مقابله با تحریم‌های بین‌المللی و پیامدهای آن بر صادرات غیرنفتی
• شکستن فضای تحریم‌ها علیه ج.ا.ایران
• راهبردهای تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها
21/3ـ راهبردهای حمایتی صادرات در اجرای هدفمندسازی یارانه‌ها
22/3ـ راهبردهای پیشنهادی در بحران مالی جهان
23/3ـ راهبردهای پیشنهادی جدید در اجرای احکام قانون برنامه پنجم
ب) اولویت‌های پیشنهادی در راهبردها
• انطباق سیاست ارزی با الزامات بخش صادرات
• مباحث عمومی رقابت‌مندی صادرات کالاها و خدمات
• بازنگری، اصلاح و طراحی مجدد مشوق‌های صادراتی با هدف تسهیل، روان‌سازی و افزایش اثربخشی مشوقها
• تسهیل تجارت
• رقابتی نمودن خدمات بانکی
پیوند بازارهای پولی و مالی و سرمایه داخلی و خارجی
• تولید کالاهای صادراتی جدید
• هدایت سرمایه‌گذاری‌های داخلی به فعالیت‌های صادراتی و مرتبط با صادرات
• تشویق و جذب سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی صادرات‌گرای غیرنفتی
• برنامه‌های راهبردی بازاریابی و توصیه‌های محصول ـ بازار
• مزیت‌های استانی
• شکستن فضای تحریم‌ها علیه ج.ا.ایران
• راهبردهای تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها
4ـ اهداف کمی صادرات
1/4ـ اهداف کمی پنج ساله (بدون احتساب میعانات گازی)


2/4ـ اهداف کمی برنامه پنجم براساس بخشهای کالایی


3/4ـ اهداف کمی برنامه پنجم براساس بخشهای خدمات

4/4ـ اهداف کمی صادرات کالاهای غیرنفتی در برنامه پنجم به تفکیک قاره‌ها
(بدون احتساب میعانات گازی)

5 ـ برنامه‌های اجرایی و اقدامات مشخص
کلیه دستگاههای اجرایی مندرج در این سند موظفند برنامه‌های رهبردی و اجرایی خود و اقدامات مشخص در اجرای راهبردها را حداکثر تا سه ماه ارایه نمایند.
6 ـ احکام قانونی
مطابق احکام بخش تجارت در قانون برنامه پنجم توسعه.
7ـ اجرا و تقسیم کار ملی
در اجرای سند راهبرد ملی صادرات غیرنفتی، کلیه دستگاههای اجرایی و نهادها در بخش‌های دولتی، خصوصی و تعاونی مشارکت خواهندنمود و رئوس تقسیم کار ملی به شرح ذیل می‌باشد:


8 ـ ارزیابی و نظارت بر اجرا:
وزارت بازرگانی موظف است حداکثر ظرف سه ماه، ساز و کارهای ارزیابی و نظارت بر اجرا و آیین‌نامه ارزیابی، نظارت و پایش تجارت خارجی ج.ا.ایران را ارایه نماید.

نوع :
تصویب نامه
شماره انتشار :
19256
تاریخ تصویب :
1390/1/15
تاریخ ابلاغ :
دستگاه اجرایی :
وزارت بازرگانی
وزارت راه وترابری
وزارت امور اقتصادی و دارائی
وزارت امور خارجه
وزارت جهاد كشاورزی
وزارت تعاون
وزارت نفت
وزارت صنایع
بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران
معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور
موضوع :