بانک اطلاعات وکلا وکیل وکیل پایه یک دادگستری وکیل دادگستری وکیل با سابقه موسسات حقوقی کارشناس دادگستری دفاتر اسناد رسمی
عزت الله خورشیدی
آدرس : خرم آباد خيابان امام بعد از سبزه ميدان روبروي پاساژ صدف
تلفن تماس : 06612213379,09161613203
تلفن همراه : 09161613203
وب سایت وب سايت عزت الله خورشیدی وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری لرستان
سرور ثانی نژاد
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09124357415
وب سایت سرور ثانی نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
موسسه حقوقی رهیار دیاکو تمدن
آدرس : کرج ، میدان توحید ، کوچه تبریزی ، مجتمع امیر ، طبقه سوم ، واحد هفتم ، موسسه حقوقی تمدن
وب سایت موسسه حقوقی رهیار دیاکو تمدن
زهرا ابراهیمی
آدرس : بزرگراه نواب،میدان بریانک،هفت چنار،خ حسام الدین ،روبروی کوچه مزرعتی قهرودی،مجتمع پزشکی قائم ،پ 63-،ط دوم
وب سایت زهرا ابراهیمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
احسان عابدین
آدرس : تهران، خیابان پاسداران، خیابان عابدینی زاده (بین بهارستان 5 و 6)، پلاک 34، طبقه همکف
تلفن تماس : 22779314 - 09123956043
وب سایت احسان عابدین وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری مرکز
فرانک وکیلی
آدرس : اصفهان - سه راه حکیم نظامی -ابتدای خیابان ارتش - دست چپ - پلاک 64
وب سایت فرانک وکیلی وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری منطقه اصفهان
سیدجلال میرکاظمی
آدرس : تهران - خیابان انقلاب - پیچ شمیران - روبروی تجدید نظر دیوان عدالت اداری ساختمان تنکابن - ط 6- واحد 28
تلفن تماس : 02177684200 - 09122406368
وب سایت سیدجلال میرکاظمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی پذیرش کلیه دعاوی حقوقی ، کیفری ، خانواده دیوان عدالت اداری دادگاه انقلاب و دادگاه نظامی
محمد رضا مهرجو
آدرس : تهران سید خندان ابتدای خیابان دبستان کوچه شهید صفا فردوسی بلاک 24واحد 10
تلفن تماس : 02188463970 - 09123347471
وب سایت محمد رضا مهرجو وكيل پايه يك دادگستري و مشاور حقوقي کانون وکلای دادگستری مرکز
علی جاوید
آدرس : تبریز ، 17 شهریور جدید ،جنب بانک ملی ، ساختمان ایران ، واحد A14
تلفن تماس : 04135572731 - 09141193504
وب سایت علی جاوید وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی کانون وکلای دادگستری آذربایجان شرقی و عضو هیئت علمی دانشگاه
رامین مهرآسا
آدرس : خیابان ولیعصر - بالاتر از پل پارک وی - روبروی خیابان فرشته - پلاک 2714 - طبقه دوم
وب سایت رامین مهرآسا وکیل دادگستری و مشاوره حقوقی
مطالب پربازدید
جدیدترین مطالب
 

اعاده حیثیت

ارسال شده توسط : عزت الله خورشیدی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی در تاریخ : 20-08-1394
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.
اعاده حیثیت

حیثیت ، شرافت و کرامت از حقوق ذاتی بشر می باشند که بعداز نعمت وجود ، مهمترین نعماتی هستند که خداوند به انسان ارزانی داشته است . وقتی جرمی اتفاق می افتد دو طرف دچار آسیب جدی می شوند ، یکی بزهکار است که با صدور حکم محکومیت انگ یا برچسب مجرم می خورد و از بسیاری از حقوق اجتماعی محروم می شود . و دیگری بزه دیده است که جرم بر روی وی صورت  گرفته  است و این جرم یا به جان ومال وی صدمه میزند و یا به شخصیت وحقوق اجتماعی وی لطمه وارد می کند.که جبران این آسیبها طولانی و شایددر برخی موارد مثل هتک حیثیت غیر ممکن باشد .

چگونه در برابر شکایت واهی از خود دفاع کنیم ؟ راهکارهای اعاده حیثیت در محاکم کیفری - نمونه ای از آرای وحدت رویه کثیرالاستناد در محاکم  حقوقی و کیفری - راهکارهای اعاده حیثیت در محاکم کیفری

یکی از مباحث علم حقوق ، اعاده حیثیت می باشد وقتی دید صرفا حقوقی به این تاسیس حقوقی داشته باشیم مفهومش این است که شخص محکوم بعد از طی یک دوره معین محرومیت از حقوق اجتماعی بتواند دوباره حقوقش را باز یابد . اما به  نظر اینجانب این اصطلاح حقوق معنی و مفهومی گسترده تر از آنچه دارد که بیان شد، زیرا اعاده حیثیت هم مربوط به بزهکار است و هم بزه دیده، برهمین اساس اعتقاد دارم که اعاده حیثیت در یک تعریف خلاصه عبارت است از:

"بازگرداندن حقوق و اعتبارات سلب شده از شخص به طرق پیش بینی شده قانونی ". و بر این اساس اعاده حیثیت را به عام و خاص تقسیم می کنیم در نهایت از نظر حقوقی و سایر جنبه های اجتماعی و جامعه شناسی ،این تعریف می تواند برای قانونگذار مفید به منظور باشد : «بازگرداندن اعتبار ، آبرو و حقوق سلب شده از بزه دیدگان وزایل شدن کلیه محرومیتها حقوقی ، اجتماعی و آثار ناشی از محکومیت قطعی کیفری پس از اجرای مجازات در مدت معین از سابقه محکوم علیه به طرق پیش بینی شده قانونی » .

هتک حیثیت همکلاسی در فیس بوک - انتقام جویی انگیزه ای برای هتک جیثیت در فضای مجازی

در قوانین ما تعریفی از اعاده حیثیت نشده است ولی می توان صدر ماده 62 مکرر قانون مجازات اسلامی را تعریف قانونی اعاده حیثیت دانست . ماده 62 مکرر ق.م.ا 27/2/1377 به قانون مجازات اسلامی الحاق گردید . هر چند که هیچ تناسبی یا رابطه ای با ماده 62 اصلی ندارد . و هر چند در قوانین جزایی مبحثی بنام اعاده حیثیت وجود ندارد ، ولی چون این ماده به همین منظور تصویب شده است لذا آن را مستند قانونی اعاده حیثیت می دانند .

ماده 62 مکرر ق.م.ا محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی به شرح ذیل ، محکوم علیه را از حقوق اجتماعی محروم مینماید و پس از انقضا مدت تعیین شده واجرای حکم رفع اثر می گردد.

1- محکومان به قطع عضو در جرایم مشمول حد ، پنج سال پس از اجرای حکم
2- محکومان به شلاق در جرایم مشمول حد ، یکسال پس از اجرای حکم
3- محکومان به حبس تعزیری بیش از سه سال ، دو سال پس از اجرای حکم .

تبصره 1- حقوق اجتماعی عبارت است از حقوقی که قانونگذار برای اتباع کشور جمهوری اسلامی ایران وسایر افراد مقیم درقلمرو حاکمیت آن منظور نموده و سلب آن بموجب قانون یا حکم دادگاه صالح می باشد . از قبیل :

الف – حق انتخاب شدن در مجالس شورای اسلامی و خبرگان و عضویت در شورای نگهبان و انتخاب شدن به ریاست جمهوری .
ب- عضویت در کلیه انجمن ها وشوراها وجمعیت هایی که اعضای آن به موجب قانون انتخاب می شوند .
ج- عضویت در هیاتهای منصفه و امناء
د- اشتغال به مشاغل آموزش و روزنامه نگاری
هـ - استخدام در وزارت خانه ها ، سازمانهای دولتی ، شرکتها ، موسسات وابسته به دولت شهرداریها ، موسسات مامور به خدمات عمومی ، ادارات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان و نهادهای انقلابی .
و- وکالت دادگستری و تصدی دفاتر اسناد رسمی و ازدواج و طلاق ودفتر یاری .
ز- انتخاب شدن به سمت داوری و کارشناسی در مراجع رسمی
ح- استفاده از نشان و مدالهای دولتی و عناوین افتخاری

تبصره 2- چنانچه اجرای مجازات اعدام به جهتی از جهات متوقف شود در این صورت آثار تبعی آن پس از انقضای هفت سال از تاریخ توقف اجرای حکم رفع می شود .

تعرض به حیثیت افراد ممنوع ! - آیا می دانید جرم افتراء چیست و چگونه اعاده حیثیت می شود ؟ 

تبصره 3- در مورد جرایم قابل گذشت در صورتی که پس از صدور حکم قطعی با گذشت شاکی یا مدعی خصوصی اجرای مجازات موقوف شود اثر محکومیت کیفری زایل می شود .

تبصره 4- عفو مجرم موجب زوال آثار مجازات نمی شود مگر اینکه تصریح شده  باشد .

تبصره 5- درمواردی  که عفو مجازات آثار کیفری را نیز شامل می شود ، هم چنین در آزادی مشروط ، آثار محکومیت پس از گذشت مدت مقرر از زمان آزادی محکوم علیه رفع می گردد .

به نظر اینجانب با توجه به گستردگی معنی اعاده حیثیت بایستی به نحوی باشد که شامل تمامی محکومیتهای کیفری عمدی و غیر عمدی که منتهی به محرومیت از حقوق اجتماعی می شود ، گردد و ازطرفی دیگر موجب ترمیم حیثیت بزه دیده گردد .

و با دیدی کلی می توان آن را شامل هر محکومیت قضایی و اداری وانتظامی که موجب محرومیت از حقوق اجتماعی می شود دانست .علاوه بر پیش بینی اعاده حیثیت در مقررات قضایی در مورد بزهکاران و بزه دیدگان، بایستی در مورد محکومان مراجع غیر قضایی یا اداری و ا نتظامی نیز این تاسیس حقوقی اعمال گردد .

اعاده حیثیت به معنی عام – حیثیت آدمی یعنی درجه و نوع مهمی از شرافت او ، و در یک جامعه قانونمند و متمدن این دستگاه عدالت کیفری است که مجری و پی گیر اجرای عدالت می باشد و اعاده حیثیت عام نیز از وظایف سیستم قضایی می باشد . زیرا انسانها بطور طبیعی می خواهند خود مجری عدالت و رفع ظلم واقع شده برخود باشند واگر جامعه این حس انتقام شخصی را در افراد مهارنکند ، و راهی برای اعاده حیثیت و شرافت لکه دار شده آنها پیدا نکند مسلما با افزایش بزهکاری مواجه خواهیم شد. لذا یکی از کارکردهای دستگاه قضایی بایستی تسکین آلام بزه دیده و اعاده حیثیت از او باشد .

اعاده حیثیت عام را می توان اینطور تعریف نمود : بازگرداندن اعتبار ، آبرو وحقوق سلب شده از بزه دیدگان به طرق پیش بینی شده قانونی .

برخی اعتقاد دارند که با مجازات بزهکار به استناد مواد قانونی در واقع حیثیت بزه دیده اعاده می گردد ولی واقعیت امر این است که بدون وجود ساز وکار حمایتی نمی توان امید به اعاده حیثیت به صرف صدور حکم محکومیت داشت در واقع بایستی بصورت هماهنگ از نظر قضایی ، فرهنگی ، اجتماعی وروان درمانی اقدام به اعاده حیثیت سلب شده نمود. هر چند در برخی مواد (ماده 58 و 698 ق.م.ا) و اصول قانونی اساسسی (اصل 171 ) اشاره به اعاده حیثیت شده است . ولی در عمل چه در مورد اشتباهات قضایی ، چه در مورد شکایات واهی وسایر آسیب های اجتماعی ناشی از جرائم راهکار خاصی جهت اعاده حیثیت بزه دیدگان وجود ندارد .

اعاده حیثیت به معنی خاص :تاسیساتی چون مرور زمان، عفو یا تعلیق مجازات ناشی از رافت وآستانه گذشت جامعه  می باشند و بوسیله آنها میخواهند شانس زندگی دوباره را به افراد خاطی بدهند . در اعاده حیثیت نیز هم چنانکه از معنی ظاهری آن پیداست ، هدف اصلاح وبازگشت دوباره فرد به جامعه می باشد . اهمیت جرم شناختی اعاده حیثیت خاص بسیار بالا می باشد . زیرا اگر رافت و گذشت جامعه شامل حال محکومی که از همه چیز محروم شده وانگ وبرچسب مجرمانه برپیشانیش خورده است نشود مطمئنا راه برای تکرار جرم وافزایش بزهکاری باز خواهد شد . به همین دلیل است که اعاده حیثیت خاص بیشتر مورد توجه قانونگذار و حقوقدانان قرار گرفته است .

اعاده حیثیت خاص را می توان چنین تعریف نمود : بازگرداندن حیثیت سلب شده و زایل شدن کلیه محکومیتهای حقوقی اجتماعی و آثار ناشی از محکومیت قطعی کیفری پس از اجرای حکم در مدت معین از سابقه محکوم علیه به طرق پیش بینی شده قانونی .

به این ترتیب از مقایسه دو نوع اعاده حیثیت کاملا پیدا است که مقررات و تشریفات اولی ساده وفاقد مدت بوده و جنبه ترمیمی دارد . درحالی که دومی از پیچیدگی خاصی برخوردار می باشد ، و وابسته به زمان و نوع محکومیت و محرومیت از حقوق اجتماعی می باشد . این نوع نگرش نیز ناشی از نوع نگرش حاکم بر سیستم های قضایی می باشد زیرا بزه دیدگان بعنوان موتور محرک پرونده های کیفری نقش موثری در ادامه رسیدگی به پرونده های کیفری ندارند . و دستگاه عدالت کیفری خود را نماینده تام الاختیار شاکی (بزه دیده ) و جامعه میداند .

هتک حیثیت و نشر اکاذیب رایانه ای - توهین و اهانت ، نشر اکاذیب تشویش افکار عمومی هتک حیثیت

از نظر نحوه تقاضای اعاده حیثیت آن را به سه نوع تقسیم می کنند :

1- اعاده حیثیت اداری و انتظامی

این قسم از اعاده حیثیت که کمتر مورد پذیرش می باشد ، مربوط به تخلفات اداری و انضباطی و انتظامی کارمندان و مستخدمین اشخاص می باشد . با توجه به ایده جرم زدایی ، کیفرزدایی ودرنهایت قضا زدایی این سیستم رسیدگی اداری است که جانشین آنها می شود و در این سیستم صحبت از جرم ومجازات و بزه وبزهکار نیست بلکه صحبت از تخلف و تنبیه اداری است. لذا برای رفع آثار این گونه محکومیتها نیز باید در قوانین اعاده  حیثیت پیش بینی گردد. هر چند محکومیتهای اداری از طرف مراجع قضایی صادر نمی شوند ، و درسجل کیفری محکوم به ثبت نمی رسند ولی آثار آنها کمتر از محکومیت کیفری نیست. در واقع بعضی از تخلفات انضباطی و اداری یا انتظامی موجب محرومیت از ارتقاء درجه، کسر حقوق یا گروه وغیره می شوند . و قاعدتا بودن این گونه احکام در پرونده شخص مثل همان محکومیت مندرج در سجل کیفری می باشد .

2- اعاده حیثیت قانونی

اعاده حیثیت قانونی به این شکل است که بعد از سپری شدن مدتی که قانونگذار معین نموده است حقوق اجتماعی سلب شده محکوم خود به خود وبدون نیاز به حکم قضایی یاتقاضای ذی نفع اعاده می گردد. البته به شرطی که محکوم علیه ظرف آن مدت، محکومیت جزایی تازه ای پیدا نکرده باشد .
مصداق بارز اعاده حیثیت قانونی مقررات ماده 62 مکرر ق.م .ا می باشد .

3- اعاده حیثیت قضایی

برعکس اعاده حیثیت قانونی که خود به خود و بدون نیاز به حکم و تقاضا می باشد ونوعی عمل اداری است. در اعاده حیثیت قضایی فرد محکوم یا بزه دیده باتوجه به شرایطی که قانونگذار بیان نموده از مرجع ذی صلاح قضایی یا اداری تقاضای اعاده اعتبار و حیثیت می نماید . دادگاه صالح نیز پس از رسیدگی و احراز شرایط مقرر و یا اطمینان از سلب حیثیت بزه دیده حکم شایسته صادر خواهد نمود. بارز آن اعاده اعتبار تاجر ورشکسته به استناد مواد 561 الی 575 ق.ت می باشد. البته در این زمینه مواد 58 و 698 ق.م.ا نیز قابل ذکر می باشد.

سابقه قانونی :

تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی مقررات مربوط به اعاده حیثیت ابتدا در مواد 56 تا 59 قانون مجازات عمومی 1304 آمده بود ولی در 1352 قانون مجازات عمومی اصلاح گردید و مواد 57 و 58 به این امر اختصاص یافت . در این قانون اعاده حیثیت قانونی پذیرفته گردید و به شرح زیر افراد بعد از تحمل مجازات و محرومیت از حقوق اجتماعی اعاده حیثیت می یافتند .

1- کسانی که محکوم به حبس جنجه ای می شدند به استناد ماده 57 ق.م.ع تا 5 سال از حقوق اجتماعی محروم می شدند .

2- کسانی که محکوم به حبس جنایی می شدند تا 10 سال از حقوق اجتماعی محروم می شدند .

3- و به استناد ماده 58 ق.م .ع محکوم جرائم سیاسی که به حبس جنجه ای محکوم می شدند تا 5 سال از حقوق اجتماعی محروم می شدند و در صورتی اعاده حیثیت می یافتند که مرتکب جرم جنجه ای موثر یا جنایت نمی شدند .

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با تصویب قوانین جدید خصوصا قانون راجع به مجازات اسلامی ودیگر قوانین بحث مربوط به اعاده حیثیت مسکوت بود . وصرفا در 26/7/1366 ماده واحده ای به تصویب رسید که بموجب آن محکومیتهای موثر کیفری در قوانین جزایی جمهوری اسلامی به شرح زیر مشخص گردید که درخصوص مباحثی چون تعدد ، تکرار جرم ف تعلیق مجازات وآزادی مشروط و یا تشدید مجازات راه گشا بود .

الف- محکومیت به حد ب- محکومیت به قطع یا نقص عوض ج- محکومیت لازم الاجرا به مجازات حبس از یک سال به بالا در جرائم عمدی – د- محکومیت به جزای نقدی به مبلغ دو میلیون ریال و بالاتر .هـ- سابقه محکومیت لازم الاجرا دوبار یا بیشتر به علت جرم های عمدی مشابه با هر میزان مجازات .جرمهای سرقت ، کلاهبرداری ، اختلاس ، ارتشاء خیانت در امانت جز جرمهای مشابه محسوب می شوند .

در سال 1370 باتصویب قانون مجازات اسلامی مجددا قانونگذار در خصوص محکومیتهای موثر کیفری مبنایی دیگر ارائه نموده که این مبنا در ماده 25 ق.م .ا آمده است. این ماده در ارتباط با تعلیق اجرای مجازات می باشد و قانونگذار برای تعلیق مجازات شرایطی مقرر نموده است. بند الف ماده 25 ق.م.ا که در مقام بیان محکومیت موثر کیفری می باشد به این شرح است : - محکوم علیه سابقه محکومیت قطعی به مجازات های زیر نداشته باشد :

1- محکومیت قطعی به حد 2- محکومیت قطعی به قطع با نقص عضو 3- محکومیت قطعی به مجازات حبس به بیش از یک سال در جرائم عمدی 4- محکومیت قطعی به جزای نقدی به مبلغ بیش از دو میلیون ریال 5- سابقه محکومیت قطعی دوبار یا بیشتر به علت جرم های عمدی باهر میزان مجازات. در این ماده برخلاف ماده واحده سال66که به قطعی یا غیر قطعی بودن احکام اشاره نشده بود، تاکید بر قطعی بودن احکام محکومیت داشته است . هم چنین قید جرائم مشابه را نیز از بند هـ ماده مذکور حذف نموده است و سابقه محکومیت به هر جرم عمدی را موثر دانسته است. ولفظ موثر را نیز بعد از کلمه محکومیت حذف نموده است . از طرفی بموجب نظریه مشورتی 5734/7 اداره حقوقی دادگستری ماده 25 ق.م .ا ماده واحده تعریف محکومیتهای موثر کیفری را نسخ نموده است .

مجازات زیر پا گذاشتن حیثیت افراد 

در حال حاضر بر سرنوشت محکومین در خصوص محکومیتهای موثر کیفری  سه قانون وجود دارد : 1- ماده واحده تعریف محکومیت های موثر کیفری مصوب 1366 2- ماده 25 ق.م.ا در خصوص شرایط تعلیق اجرای مجازات 3-ماده 62 مکرر ق.م.ادر مورد اعاده حیثیت. در مورد اجرای این قوانین اختلاف نظر وجوددارد به نحوی که برخی اعتقاد دارند باتصویب ماده 25 ق.م .ا ماده واحده تعریف محکومیت های موثر کیفری نسخ شده است. برخی دیگر اعتقاد دارند با تصویب ماده 62 مکرر ق.م.ا که آخرین اراه قانون گذار بوده است، صرفا محکومیتهای موثر همانهایی است که در ماده 62 مکرر آمده است و این ماده دو مصوبه قبلی را نسخ نموده است . و در نهایت عده ای راه اعتدال را در پیش گرفته و اعتقاد دارند که هر کدام از این سه قانون در جای خود قابلیت اعمال واجرا را داشته و یکدیگر را نسخ نکرده اند. ولی به نظر اینجانب این نحوه عمل صرفا تشتت آراء و حجم مجموعه قوانین راافزایش می دهد و بایستی آخرین اراده قانونگذار را بپذیریم . زیرا هدف از تعریف محکومیتهای کیفری موثر 1- محرومیت از حقوق اجتماعی 2- اعمال آنها در بحث تعلیق – تشدید مجازات و آزادی مشروط بوده است . لذا ماده 62 مکرر ق.م.ا تکلیف همه اینها را مشخص کرده است و از طرفی این ماده به نفع محکومین نیز بوده ، لذا اصل تفسیر به نفع متهم ومحکومین می باشد .زیرا دایره محکومیتهای کیفری موثر به استناد این ماده محدود شده است و بسیاری از محکومیتها مثل محکومیت به شلاق تعزیری یا جزای نقدی را در بر نمی گیرد . البته در پیش نویس ماده 62 مکرر ق.م.ا سه تبصره بود که این سه تبصره در صورت تصویب هم راه گشا بود و هم بسیاری از اختلافات را برطرف می کرد ولی در زمان تصویب این سه تبصره حذف گردیده که جهت اطلاع آن سه را ذکر می کنیم :

تبصره 2 پیش نویس- مجازاتهای دیگر غیر از آنچه در متن ماده ذکر شده اثر موثر کیفری ندارد .

تبصره 3- پیش نویس- مجازاتهایی که برای متهمان جرایم غیر عمدی تعیین می شود اثر موثر کیفری ندارد.

تبصره 4- پیش نویس – مجازاتهای که برای جرایم سیاسی و مطبوعاتی تعیین می شود اثر موثر کیفری ندارد .

اگر ا ین سه تبصره به تصویب می رسید بسیاری از خواسته های حقوقدانان جامع عمل به خود می پوشید و بسیاری از ابهامات و اختلافات حقوق فعلی نیز وجود نداشت .

شرایط و طرق اعاده حیثیت

1- اعاده حیثیت عام – در این نوع از اعاده حیثیت زیان دیده بایستی درمحاکم دادگستری برای اعاده حیثیت سلب شده خود اقامه دعوی کند. زیرا به موجب اصل 34 ق.ا دادخواهی حق مسلم هر فرد است و طبق بندهای 1و2 اصل 156 ق.ا یکی از وظایف قوه قضائیه رسیدگی قضایی و احقاق حق می باشد. از طرفی بزه دیده بایستی ثابت کند که حیثیت وی در اثر یک جرم یا اشتباه قضایی سلب شده است .

برای اعاده حیثیت چنین فردی سه راه وجود دارد :

1- با پرداخت مادی ضررو زیان های مادی و معنوی وارد شده به استناد مواد 1و2و8و10 قانون مسئولیت مدنی واصل 171 ق.ا و مواد 58 و 698 ق.م.ا هر چند که دراین اصل و مواد به اعاده حیثیت اشاره شده ولی نحوه رسیدگی به آن بیان نشده است. از طرفی قبلا به استناد بند 2 ماده 9 ق.آ.د.ک یکی از انواع ضرر که قابل مطالبه بود ضر رمعنوی بود که در قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1378 این نوع ضرر حذف گردیده و به نظر می رسد فعلا به استناد ماده 10 ق.م.م بتوان اقدامی قانونی جهت اعاده حیثیت به عمل آورد .

2- راه دیگر اعاده حیثیت عام از بزه دیدگان کیفر دادن مجرمین می باشد که به استناد مواد مختلف قانون مجازات اسلامی می توان افرادی که توهیه- فحاشی – نشر اکاذیب می کنند و یا به حیثیت افراد تعرض می کنند وموجب هتک حیثیت می شوند مجازات نمود .

3- سومین طریق اعاده حیثیت عام انتشار حکم محکومیت فردی می باشد که موجب سلب حقوق و حیثیت بزه دیده شده است .بر روش اعاده حیثیت عام آثاری به شرح زیر مترتب می باشد :

1- موجب برگشت یا اعاده حیثیت بزه دیده میشود .

2- کمک به یافتن موقعیت و ترمیم جایگاه اجتماعی سابق بزه دیده می شود .

3- از اجرای خصوصی عدالت بوسیله بزه دیدگان جلوگیری می کند .

4- خروج از وضعیت فعلی با جبران مادی ضررهای معنوی وارده به بزه دیدگان.

2- اعاده حیثیت خاص

شرایط لازم برای اعاده حیثیت خاص این است که محکوم علیه دارای محکومیت قطعی کیفری باشد و این حکم به مرحله اجرا درآمده باشد از طرفی محکومیت مذکور بایستی ناشی از ارتکاب جرائم عمدی باشد و در نهایت گذشتن مدتهایی که بعد از انقضاء آنها محکوم حیثیتش اعاده گردد. و تمامی این شرایط در ماده 62 مکرر قانون مجازات اسلامی بیان شده است. البته بایستی توجه داشت که اعاده حیثیت از محکومیتهایی که موجب محرومیت از حقوق اجتماعی می گردد مد نظر ما می باشد ومحکوم علیه بایستی در پایان دوره قانونی مرتکب جرم عمدی دیگری که وی را از حقوق اجتماعی محروم می کند نشده باشد .

آثار اعاده حیثیت خاص

بعداز احراز شرایط اعاده حیثیت خاص برآن آثاری به شرح زیر بار می گردد :

1- زوال آثار تبعی محکومیت کیفری 2- محو سابقه محکومیت کیفری 3- عدم شمول مقررات تکرار جرم 4- استفاده از مقررات تعلیق اجرای  مجازات 5- استفاده از آزادی مشروط 6- امکان استفاده از اعاده حیثیت مجدد .

در پایان درخصوص بحث اعاده حیثیت باید گفت که در لایحه جدید قانون مجازات اسلامی که تصویب شده و در بین راه ابلاغ جهت اجرا معطل مانده است مقرراتی به شرح زیر آمده است :

این قانون مبحث ششم خود را به موضوع اعاده حیثیت اختصاص داده است ودر مبحث سوم نیز اقدامات تامینی وتکمیلی و تبعی بیان شده است که مختصری در خصوص آنها بیان می گردد.

به استناد ماده 1-166 مبحث ششم لایحه قانون مجازات اسلامی ،اعاده حیثیت قانونی پذیرفته شده است. وبیان شده کسانی که طبق ماده 3-123 مبحث سوم این قانون از حقوق اجتماعی محروم می شوند پس از گذشت مدتهای معینی می توانند نایل به اعاده حیثیت گردند .

ماده 3-123 به شرح زیر می باشد : محکومیت قطعی کیفری در جرایم عمدی محکوم را پس از اجرای حکم یا شمول مرور زمان به تبع درمدت زمان مقرر در این ماده از حقوق اجتماعی محروم می کند :

1- هفت سال در محکومیت به مجازاتهای سالب حیات یا حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حکم اصلی ، هرگاه احکام مذکور به جهتی از جهات اجرا نشوند.

2- سه سال در محکومیت به قطع یا قصاص عضو یا نفی بلد و یا حبس بیش از سه سال .

3- دو سال در محکومیت به شلاق به عنوان حد ، تبعید وحبس پیش از دو سال

تبصره یک – چنانچه محکومیت شامل موارد مذکور در این ماده نباشد ، مراتب محکومیت در پیشینه کیفری محکوم علیه درج می شود ، اما در گواهی های صادره ازمراجع ذی ربط منعکس نخواهد شد ، مگر به درخواست مراجع قضایی برای تعیین یا بازنگری در مجازات .

تبصره 2- درمورد جرایم قابل گذشت درصورتی که پس از صدور حکم قطعی با گذشت شاکی یا مدعی خصوصی اجرای مجازات موقوف شود اثر تبعی آن نیز رفع می گردد .

تبصره 3- عفو موجب زوال آثار تبعی مجازات نمی شود ، مگر این که تصریح گردد.

تبصره 4- در مواردی که عفو مجازات شامل آثار تبعی نشود و هم چنین درمورد آزادی مشروط ، آثار تبعی محکومیت پس از گذشت مدت مقرر از زمان آزادی محکوم علیه رفع می گردد .

و درماده 2-166 نیز آورده است ، کسانی که به صورت مستقل یا تبعی یا تکمیلی به موجب حکم دادگاه از تمام یا برخی از حقوق اجتماعی محروم می شوند مثل اقامت در نقطه یا نقاط معینی  یا منع از اقامت در نقطه یا نقاط معین پس از انقضاء حداقل یک سوم مدت مقرر در صورتی که مرتکب بزه عمدی جدیدی نشوند وحسن اخلاق داشته باشند بادرخواست محکوم علیه و پیش نهاد دادستان به حکم دادگاه حکم به زوال محرومیت وی ازتمام یا برخی از حقوق اجتماعی به استثناء بند یک ماده 4-123 و یا توقف اجرای اقدامات تامینی مزبور صادر می شود ودر این صورت حکم صادره قطعی می باشد. به این ترتیب قانونگذار به نوعی اعاده حیثیت قضایی را وارد سیستم قضایی نموده است. همانطوریکه بیان شد مبحث سوم لایحه قانون مجازات اسلامی به اقدامات تامینی ، تکمیلی و تبعی پرداخته است که مواد 1-123 تا 5-123 به این موضوعات اختصاص یافته است .

ماده 1-123 این قانون به بیان مجازاتهای تکمیلی اختصاص یافته است و بیان نموده که دادگاه می تواند درتکمیل حکم اصلی کسی را که به علت ارتکاب جرم عمدی از نوع جنجه به مجازات محکوم کرده است با رعایت شرایط مقرر در این قانون ، متناسب با جرم ارتکابی و خصوصیات مجرم به یک یا چند مورد از  اقدامات زیر نیز محکوم کند. ودر 14 بندمجازاتهای تکمیلی را بیان نموده است. در ماده 2-123 محکومیتهایی که موجب محرومیت از حقوق اجتماعی می شوند و مدت زمان آنها بیان گردیده است. در ادامه در ماده 4-123 حقوق اجتماعی را تعریف و انواع آن را در نه بند بیان نموده است و درنهایت ماده 5-123 به این نحو تصویب شده است : هر کس محکوم به یکی از مجازاتهای حدی ویا سالب حیات که به هر جهتی اجرا نشود و یا حبس بیش از سه سال محکوم گردد از خدمت یا اشتغال در وزارت خانه ها شرکت ها وموسسات دولتی و وابسته به دولت وسازمانهای مملکتی ونهادهای عمومی وسازمانهای مامور به خدمت عمومی و همچنین اشتغال به امر وکالت در دعاوی و سردفتری و دفتر یاری به مدت پنج سال از تاریخ اتمام مجازات حبس یا اجرای مجازاتهای دیگر محروم خواهد شد .

به هرحال این قانون هر چند تصویب شده است ولی هنوز قابلیت اجرا را ندارد . و درصورتی که اجرایی گردد ، در آن صورت نیاز به بررسی و تحلیل بیشتر و مقایسه با قوانین سابق دارد که از حوصله این بحث خارج می باشد ولی هم دارای نوع آوری می باشد و هم گاها برمحدودیتها و محرومیتهای اجتماعی افزوده است که انشاء الله در جای خود بررسی خواهد شد .

عزت الله خورشیدی
وکیل پایه یک دادگستری

بخش بسیاری از خدمات سایت وکالت آنلاین رایگان میباشد ولی شما میتوانید با اهداء کمک های مالی خود ما را در خدمت رسانی بهتر یاری نمایید.

موضوعات مرتبط

مطالب مرتبط

دیدگاه های شما

Michael 18-07-1391
You saved me a lot of hsasle just now.
نام :
پست الکترونیکی :
وب سایت :
نظر :
اختصاصی برای مدیر سایت ( درصورت انتخاب این گزینه نظر شما در وب سایت دیده نخواهد شد )
 
لطفا از ارسال سوالات حقوقی در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
 
 
کد امنیتی :
 
نسخه چاپی ارسال به دوستان

مشاوره تلفنی با وکیل 09128304909

 
شخص حقوقی در چه مواردی دارای مسئولیت کیفری است ؟ محرومیت واحدهای بدهکار در آپارتمان از دریافت خدمات عمومی حذف زندان از مجازات زنان رویکرد احکام قضایی باید کاهش استفاده از مجازات حبس باشد مخالفت همسر با داشتن فرزند منجر به خودکشی و دادخواست طلاق شد پشت پرده افزایش کودکان متکدی در معابر پایتخت اعدام نمی تواند مجازات بازدارنده ای در حوزه مواد مخدر باشد انتقاد رییس کمیسیون آموزش مجلس از رای دیوان عدالت اداری کشور 12.5 میلیون جوان در کشور مجرد هستند حرکت آرام ازدواج در پیچ و خم مسایل جامعه دوستی با پاشنی خیانت ، در کوچه پس کوچه های شبکه اجتماعی چه می گذرد ؟ نوزاد یک روزه پشت درب های بسته نهادهای متولی اثبات مالکیت در خصوص املاک بدون سند یکی از راهکارهای پیشگیری از وقوع جرم ایجاد اشتغال برای خانواده های زندانیان است توضیح کشاورز درباره کلید سوالات و شکایات مربوط به آزمون وکالت 95 پول پس گرفتن ، آداب دارد ! ، راهکارهای باز پس گرفتن طلب زمانیکه هیچ مدرکی نداریم متهم مادرکشی: تحت تاثیر توهم ناشی از شیشه جنایت کردم وضعیت حقوقی احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه توصیه های حقوقی به خریداران خودرو حضانت در آیینه قانون