×

شرایط تشکیل دادگاه های نظامی زمان جنگ

ماده ۵۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری جدید

در زمان جنگ دادگاه‌های نظامی زمان جنگ با تصویب رئیس قوه قضاییه به تعداد مورد نیاز به منظور رسیدگی به جرایم مربوط به جنگ با رعایت ماده ۵۹۱ همین قانون در محل قرارگاه عملیاتی مراکز استان ها یا سایر مناطق مورد نیاز تشکیل می شود.

تبصره یک: حوزه قضایی دادگاه های نظامی زمان جنگ حسب مقتضیات و شرایط جنگی با تصویب رئیس قوه قضاییه تعیین می‌شود.

تبصره دو: دادگاه‌های نظامی دو، نظامی یک و تجدیدنظر نظامی، تا هنگام تشکیل دادگاه‌های نظامی زمان جنگ حسب مورد، برابر مقررات دادرسی زمان جنگ به جرایم مربوط به جنگ رسیدگی می‌کنند.

ماده ۵۹۸ قانون مجازات قانون آیین دادرسی کیفری

جرایم مربوط به جنگ، که اگر توسط نظامیان ارتکاب یابد، در دادگاه ویژه نظامی زمان جنگ رسیدگی می شود به شرح زیر هستند:

•    جرایم ارتکابی در مناطق عملیاتی در حدود صلاحیت سازمان قضایی.

•    جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی در حدود صلاحیت سازمان قضایی.

•    جرایم مربوط به امور جنگی مرتبط با اقدامات عملیاتی.

گرچه محل وقوع آن خارج از مناطق عملیاتی باشد.

آیا به جرایم مامورین نیروی انتظامی در سازمان قضایی نیروهای مسلح رسیدگی می شود؟

ماده ۵۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری جدید در این‌باره تعیین تکلیف نموده است. بر اساس این ماده کلیه جرایم مربوط به وظایف خاص انتظامی اعضای نیروی انتظامی در صلاحیت دادسرای نظامی محل خدمت است.

اما جرایمی که مامورین نیروی انتظامی در مقام ضابط خاص دادگستری مرتکب می شوند در صلاحیت دادسرای عمومی و دادگاه کیفری دو یا حسب مورد دادگاه کیفری یک می باشد. جرایم خاص مربوط به ضابط دادگستری قابل طرح در دادسرا و دادگاه نظامی نیستند.

در صورت بازنشسته شدن نیروی نظامی و انتظامی رسیدگی به جرم در صلاحیت کدام دادسرا است؟

تبصره ۳ ماده ۵۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر می دارد رهایی از خدمت مانع رسیدگی به جرایم زمان اشتغال در دادگاه نظامی نمی شود.

بنابراین در صورت بازنشسته شدن فرد نظامی یا انفصال از خدمت نظامی باز هم صلاحیت خاص دادسرا و دادگاه نظامی بر رسیدگی حاکم است.

وکالت در دادسرا و دادگاه های نظامی

متهمین در دادسراهای نظامی استان و دادسراهای نظامی نواحی، در همه ی جرایم، با هر نوع و میزان مجازات قانونی حق انتخاب وکیل دادسرا و دادگاه نظامی را دارند.

از ان جا که به موجب ماده ی۵۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری  امکان تشکیل دادگاه های نظامی زمان جنگ با تصویب رئیس قوه قضائیه مورد پیش‌بینی قانون‌گذار قرار گرفته است، بنابراین با عنایت به تبصره ماده ۶۲۵ قانون جدید آیین دادرسی کیفری تعیین وکیل دادگستری در دادگاه نظامی زمان جنگ از سوی طرفین دعوی، از میان وکلای رسمی دادگستری که مورد تأیید سازمان قضایی نیروهای مسلح باشند به عمل می‌آید.

وکلایی که دارای تابعیت خارجی باشند، نمی‌توانند در دادگاه های نظامی ایران، برای دفاع از طرفین دعوا، حاظر شوند، لیکن به موجب قسمت اخیر ماده ۲۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری، مگر انکه در تعهدات بین‌المللی به این موضوع تصریح شده باشد.

نظر به ماده ۳۳ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۷۹، وکلای دادگستری باید دارای شرایطی باشند که در قوانین موضوعه و مقررات جاریه ی کشور به ان ها تصریح گردیده است، فلذا با عنایت به اینکه مطابق با بند یک ماده ۱۰لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۳۳۳، به اتباع بیگانه پروانه وکالت دادگستری داده نمی‌شود، بنابراین منظور از قست اخیر ماده ۶۲۶ قانون فوق الاشاره، منظور از وکلای دارای تابعیت خارجی، وکلایی هستند که پروانه وکالت خود را از یک کشور خارجی دریافت نموده باشند، بنابراین در همه محاکم و دادسرا های ایران، اجازه وکالت اتباع بیگانه، امری است خلاف اصل و قاعده که نیاز به نصّ صریح قانونی دارد.

 ازجمله مواردی که وکلای دارای تابعیت خارجی به موجب تعهدات بین‌المللی می‌توانند در محاکم نظامی ایران حاظر شده و به عنوان وکیل مدافع از متهم دفاع نمایند، مربوط به قانون اجازه الحاق دولت ایران به قراردادهای معروف به قرارداد ژنو مصوب ۳۰آذر ماه ۱۳۳۴ می باشد که در تاریخ ۱۷/۰۹/۱۳۲۸ مطابق با ۸ دسامبر ۱۹۴۹ در ژنو سوئیس امضاء گردیده است.

بنابراین به موجب مواد ۹۹ و ۱۰۵ از قرارداد ژنو راجع به اسیران جنگی مورخه ی ۱۲ اوت ۱۹۴۹ در قسمت تنبیهات جزایی و انتظامی اسیر جنگی  حق خواهد داشت که به وسیله ی یک وکیل که خود او انتخاب کرده است، دفاع کند، و در صورتی که اسیر جنگی وکیل تعیین نکرده باشد، دولت حامی یک نفر مدافع برای او تهیه خواهد کرد نمایندگان دولت حامی حق خواهد داشت در جلسات دادرسی حضور داشته باشد.

رسول رضایی


مریم عرب رحمتی پور


مرجانه فشنگچی


دکتر حمید احمدی راد

تهران، تهران، تهران، خیابان قائم مقام فراهانی، نبش بیمارستان تهران کلینیک، کوچه آزادگان، پلاک ۹ ، واحد ۱۶

02128427685 09121786653

دکتر حمید احمدی راد وکیل پایه یک دادگستری و عضو کانون وکلای دادگستری مرکز دکترای حقوق خصوصی از دانشگاه شهید بهشتی


شاهین سرفراز راد

تهران، تهران، تهران بزرگراه اشرفی اصفهانی بولوار مرزداران بعد از چهار راه ناهید مجتمع نگین آسمان واحد c 10

02144282301 09121118749

شاهین سرفراز راد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


الهه صبحی

آذربایجان غربی، مهاباد، مهاباد بالاتر از دادگستری فلکه سفیر روبروی دفتر پیشخوان دولت دفتر وکالت

04442351704 09123648595

الهه صبحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


ندا اقوامی

تهران، تهران، انتهای اشرفی اصفهانی،سیمون بلوار،نبش خیابان زارع،پلاک 4،مجتمع استاد شهریار طبقه دوم جنوبی

02144800364 02144874143 09124585704

ندا اقوامی وکیل پایه یک دادگستری کارشناس ارشد متخصص در دعاوی حقوقی: قراردادها،شرکت ها،خانواده، تجاری(چک ، سفته و ...)، ارث، امور حسبی


علی بیگ زاده

خوزستان، اهواز، اهواز - کیان آباد بین خیابان 14 و 15 غربی - ساختمان هشت بهشت طبقه 3 واحد 6

06133389165 09166041449

علی بیگزاده وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


مهدی مطلبی

تهران، تهران، خیابان قائم مقام فراهانی خیابان دهم پلاک ۹واحد۲

02188546028 02188736182 02188735878 09122792790

مهدی مطلبی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


یعقوب داداش نژاد

آذربایجان غربی، ارومیه، ارومیه. خ کشتگر(دانش ۱) ساختمان الماس غرب

04432251806 09144811705

یعقوب داداش نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی قوه قضائیه


مهرداد نادعلی

تهران، تهران، اشرفی اصفهانی شمال بالاتر از نیایش بین فلاح و دربندی پلاک۴۹۱ طبقه۲

02144872230 09126233591

مهرداد نادعلی وکیل پایه یک دادگستری عضو کانون وکلای دادگستری مرکز متخصص دعاوی حقوقی، کیفری، خانواده و و ملکی


حسین عطاری

تهران، دماوند، دماوند خیابان شهید بهشتی جنب بانک کشاورزی پاساژ گلستان طبقه دوم واحد ۱ دفتر حسین عطاری وکیل پایه یک داد گستری و مشاور حقوقی

02176323443 09124321990

حسین عطاری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


امیرسعید کاویانی


طیبه برزگر


سالار رحیمی

قم، قم، قم، 45 متری صدوق - نبش کوچه 34 - پلاک 2- طبقه 2

09123533933

سالار رحیمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


سعید انصاری منش


حسن محجوب

اصفهان، اصفهان، خیابان نیکبخت مجتمع اداری نیکبخت طبقه ٤ واحد ١٠٦

03136614506 09132198072

حسن محجوب وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


احمد نوری سوآ

تهران، تهران، تهران بلوار آفریقا خیابان والی نژاد پلاک ۳ واحد ۳

02186085154 09121222831

احمد نوری سوآ کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی مدیر موسسه حقوقی عدل گستر نوری سوآ


سارا بهمن پور

کردستان، سنندج، سنندچ خیابان مولوی کوچه طلوع ساختمان دایان طبقه دوم واحد 10

09183770357 09183770357

سارا بهمن پور وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی عضو کانون وکلای دادگستری


دکتر میثم ویسی


دکتر مریم سلیمانی

تهران، تهران، یوسف آباد خیابان اسدآبادی بین خیابان دهم ودوازدهم پلاک ۹۴ طبقه ۴ واحد ۱۴

02188480562 09121908732

دکترمریم سلیمانی وکیل پایه یک ۱۷ سال سابقه وکالت متخصص، چک،ملکی،قراردادها،کالاهبرداری،جعل اسناد و خیانت در امانت


دکتر غلامرضا میرزایی نژاد


دکتر غلامرضا میرزایی نژاد


مجیدرضا اسد صالحی