×

دادگاه ویژه روحانیت نهادی قانونی ـ خارج از حیطه قوه قضائیه ـ جهت رسیدگی به جرایم روحانی نمایان، مطابق موازین شرع مقدس، می‌باشد. این دادگاه به‌دستور امام خمینی(رحمة‌الله‌علیه) با تاکید بر اهمیت و لزوم حفظ شئون روحانیت و حوزه‌های علمیه، تشکیل شده است. در این تحقیق به تاریخچه، وظایف قانونی، صلاحیت‌ها، و احکام دادگاه ویژه روحانیت پرداخته می‌شود.

تاریخچه دادگاه ویژه روحانیت

سابقه ایجاد دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت به خرداد سال ۱۳۶۶ شمسی بر می‌گردد که رهبر فقید انقلاب حضرت امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه)، حجت الاسلام علی رازینی را به عنوان حاکم شرع دادگاه ویژه روحانیت و حجت الاسلام علی فلاحیان را به عنوان دادستان دادسرای ویژه روحانیت منصوب نمودند. در سال ۱۳۶۹ آیین‌نامه‌ای شامل ۴۷ ماده و ۱۰ تبصره که توسط حجت الاسلام محمدی ری شهری تنظیم شده بود، مورد موافقت مقام رهبری قرار گرفت.

در ماده اول آیین‌نامه مذکور چنین آمده است که: «به منظور پیشگیری از نفوذ افراد منحرف و تبهکار در حوزه‌های علمیه، حفظ حیثیت روحانیت و به کیفر رساندن روحانیون متخلف (جرایم و اعمال خلاف شان روحانیون و جرایم عمومی روحانیون)، دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت تحت نظارت عالیه مقام معظم رهبری با وظایف و تشکیلات و اختیارات زیر ایجاد می‌گردد.»

وظایف و احکام دادگاه ویژه روحانیت

الف) اقدامات لازم جهت پیش‌گیری از وقوع تخلفات و جرایم در محدوده مسائل قضایی.

ب) ارشاد در امور خلاف شان.

ج) رسیدگی به جرایم روحانیون و پرونده‌هایی که به نحو مؤثری با اهداف این دادسرا مرتبط است.

تنها ماده قانونی که در مجلس راجع به دادسرا و دادگاه ویژه در تاریخ ۱۳۷۹/۰۱/۲۱ تصویب شده است را ذکر می‌کنیم. (ماده ۵۲۸)

دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت که بر اساس دستور ولایت، رهبر کبیر انقلاب امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه) تشکیل گردید، طبق اصول ۵ و ۵۷ تا زمانی که رهبر معظم انقلاب اسلامی ارائه کار آن را مصلحت بدانند به جرائم اشخاص روحانی رسیدگی خواهد کرد و پرداخت حقوق و مزایای قضات و کارکنان آن تابع مقررات مربوط به قوه قضائیه می‌باشد.

تشکیلات دادگاه ویژه روحانیت

۱- دادسرا: دادستان ویژه روحانیت از طرف مقام معظم رهبری منصوب می‌شود. وی مسئولیت، ریاست و نظارت همه دادسراها را بر عهده دارد و دارای معاون قضایی، سیاسی، اداری مالی و... می‌باشد عزل و نصب دادستان‌ها و دادیاران دادسراهای ویژۀ شهرستان، به عهده دادستان منصوب است.

۲- دادگاه: حاکمِ شرع شعبۀ اول دادگاه از سوی مقام رهبری منصوب می‌گردد، سایر قضات دادگاه هم حسب مورد طبق نظر رهبری نصب می‌گردند. در آیین‌نامه تمامی کشور به ۱۰ منطقه تقسیم شده است که عبارتند از: تهران، قم، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، ساری، اهواز، کرمان، همدان.

صلاحیت‌های دادگاه ویژه روحانیت

طبق آیین‌نامه رسیدگی به کلیه جرایم عمومی و اعمال خلاف شان روحانیون و کلیه اختلافات محلی مخل امنیت عمومی در صورتی که طرف اختلاف روحانی باشد، در صلاحیت این دادسرا و دادگاه می‌باشد. به علاوه در ماده ۱۴ تصریح شده است که: «دعاوی حقوقی و مدنی علیه روحانیون مطابق قوانین در دادگاه‌های مدنی و حقوقی رسیدگی خواهد شد مگر موارد خاصی که بر حسب ضرورت رسیدگی آن به نظر دادستان منصوب در دادگاه ویژه، اصلح باشد.»

وکالت در دادگاه ویژه روحانیت

در این باره مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص انتخاب وکیل توسط اصحاب دعوا با تصویب ماده واحده ای اینگونه در باره وکیل در دادگاه روحانیت مقرر می دارد:

ماده واحده – اصحاب دعوی حق انتخاب وکیل دارند و کلیه دادگاه ‌هایی که به موجب قانون تشکیل می ‌شوند مکلف به پذیرش وکیل می ‌باشند.

‌تبصره ۱ – اصحاب دعوی در دادگاه ویژه روحانیت نیز حق انتخاب وکیل دارند، دادگاه تعدادی از روحانیون صالح را به عنوان وکیل مشخص ‌می کند، تا از میان آنان به انتخاب متهم، وکیل انتخاب گردد.

همانطور که می بینیم کمی مقرره عجیب به نظر می رسد در دادگاه ویژه روحانیت محدودیت وکیل وجود دارد و افراد تنها می توانند کسانی را به عنوان وکیل انتخاب کنند که خود دادگاه آن را پیشنهاد داده باشد.

رسول رضایی


مریم عرب رحمتی پور


مرجانه فشنگچی


دکتر حمید احمدی راد

تهران، تهران، تهران، خیابان قائم مقام فراهانی، نبش بیمارستان تهران کلینیک، کوچه آزادگان، پلاک ۹ ، واحد ۱۶

02128427685 09121786653

دکتر حمید احمدی راد وکیل پایه یک دادگستری و عضو کانون وکلای دادگستری مرکز دکترای حقوق خصوصی از دانشگاه شهید بهشتی


شاهین سرفراز راد

تهران، تهران، تهران بزرگراه اشرفی اصفهانی بولوار مرزداران بعد از چهار راه ناهید مجتمع نگین آسمان واحد c 10

02144282301 09121118749

شاهین سرفراز راد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


الهه صبحی

آذربایجان غربی، مهاباد، مهاباد بالاتر از دادگستری فلکه سفیر روبروی دفتر پیشخوان دولت دفتر وکالت

04442351704 09123648595

الهه صبحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


ندا اقوامی

تهران، تهران، انتهای اشرفی اصفهانی،سیمون بلوار،نبش خیابان زارع،پلاک 4،مجتمع استاد شهریار طبقه دوم جنوبی

02144800364 02144874143 09124585704

ندا اقوامی وکیل پایه یک دادگستری کارشناس ارشد متخصص در دعاوی حقوقی: قراردادها،شرکت ها،خانواده، تجاری(چک ، سفته و ...)، ارث، امور حسبی


مهدی مطلبی

تهران، تهران، خیابان قائم مقام فراهانی خیابان دهم پلاک ۹واحد۲

02188546028 02188736182 02188735878 09122792790

مهدی مطلبی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


علی بیگ زاده

خوزستان، اهواز، اهواز - کیان آباد بین خیابان 14 و 15 غربی - ساختمان هشت بهشت طبقه 3 واحد 6

06133389165 09166041449

علی بیگزاده وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


مهدی یزدانی(گلوردی)


محسن یکتن خدایی


یعقوب داداش نژاد

آذربایجان غربی، ارومیه، ارومیه. خ کشتگر(دانش ۱) ساختمان الماس غرب

04432251806 09144811705

یعقوب داداش نژاد وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی قوه قضائیه


مهرداد نادعلی

تهران، تهران، اشرفی اصفهانی شمال بالاتر از نیایش بین فلاح و دربندی پلاک۴۹۱ طبقه۲

02144872230 09126233591

مهرداد نادعلی وکیل پایه یک دادگستری عضو کانون وکلای دادگستری مرکز متخصص دعاوی حقوقی، کیفری، خانواده و و ملکی


حسین عطاری

تهران، دماوند، دماوند خیابان شهید بهشتی جنب بانک کشاورزی پاساژ گلستان طبقه دوم واحد ۱ دفتر حسین عطاری وکیل پایه یک داد گستری و مشاور حقوقی

02176323443 09124321990

حسین عطاری وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


امیرسعید کاویانی


طیبه برزگر


سالار رحیمی

قم، قم، قم، 45 متری صدوق - نبش کوچه 34 - پلاک 2- طبقه 2

09123533933

سالار رحیمی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


سعید انصاری منش


حسن محجوب

اصفهان، اصفهان، خیابان نیکبخت مجتمع اداری نیکبخت طبقه ٤ واحد ١٠٦

03136614506 09132198072

حسن محجوب وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی


احمد نوری سوآ

تهران، تهران، تهران بلوار آفریقا خیابان والی نژاد پلاک ۳ واحد ۳

02186085154 09121222831

احمد نوری سوآ کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی مدیر موسسه حقوقی عدل گستر نوری سوآ


دکتر غلامرضا میرزایی نژاد


دکتر مریم سلیمانی

تهران، تهران، یوسف آباد خیابان اسدآبادی بین خیابان دهم ودوازدهم پلاک ۹۴ طبقه ۴ واحد ۱۴

02188480562 09121908732

دکترمریم سلیمانی وکیل پایه یک ۱۷ سال سابقه وکالت متخصص، چک،ملکی،قراردادها،کالاهبرداری،جعل اسناد و خیانت در امانت


دکتر غلامرضا میرزایی نژاد


مسعود اسلامی مهر


مجیدرضا اسد صالحی